Vua Mìn Đèo Hải Vân

: Trịnh Tố Tâm (1945-1997) ,quê ở xã Đồng Tân, huyện Ứng Hòa, Hà Nội. Ông là Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, nguyên Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và nguyên Trưởng Ban Thanh niên Quân đội. Ông cũng là Tổng biên tập đầu tiên của báo Lao động & Xã hội.

# Hoạt động cách mạng

Năm 1965, khi quân đội Mỹ ném bom bắn phá miền Bắc, lúc này dù đang là học sinh nhưng Trịnh Tố Tâm đã tình nguyện tham gia phong trào "Ba sẵn sàng".

Đây là phong trào thi đua yêu nước của Đoàn Thanh niên trong thời kỳ chống Mỹ: Sẵn sàng chiến đấu; Sẵn sàng nhập ngũ; Sẵn sàng đi bất cứ nơi nào Tổ quốc cần.

Sau đó, chàng trai trẻ Trịnh Tố Tâm viết đơn xin gia nhập quân ngũ, tình nguyện vào chiến đấu tại chiến trường miền Nam và được điều động vào chiến trường Trị Thiên - Huế.

Từ năm 1967-1970, ông chỉ huy đơn vị và tham gia chiến đấu 58 trận, tiêu diệt 1.500 địch, trong đó có 700 lính Mỹ, phá hủy gần 100 xe quân sự cũng như đánh sập hàng chục cầu, cống... nhằm ngăn chặn bước tiến của kẻ thù.

Trong những trận chiến đấu đó, cá nhân ông diệt được 270 tên địch (trong đó có 185 lính Mỹ), bắn rơi và phá hủy 3 máy bay, nhiều xe quân sự của địch.

Nhận thấy đoạn qua đèo Hải Vân là đoạn đường huyết mạch của kẻ thù, Trịnh Tố Tâm cùng đồng đội tìm cách đánh phá, gây khó khăn và tổn thất cho phía địch. Năm 1968, có lần ông đi trinh sát, đến đèo Hải Vân phát hiện giặc Mỹ đi tuần, gần sáng chúng thường co cụm tại một điểm cao cạnh đường nên ông đã dẫn một tổ đội lên đặt mìn, tiêu diệt và làm bị thương 60 tên địch

Đầu năm 1970, là Đại đội phó, phán đoán chính xác nơi địch đổ quân, ông đã chỉ huy đơn vị đặt mìn vào địa điểm Mỹ đổ quân, diệt 2 trung đội.

Với những thành tích vang dội trong chiến đấu, Trịnh Tố Tâm 53 lần được tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, được đồng đội phong là "vua mìn đèo Hải Vân"; còn kẻ thù khi ấy không ngừng trao thưởng hậu hĩnh cho ai bắt được "con hùm xám đèo Hải Vân - Trịnh Tố Tâm".

Năm 1971, Trịnh Tố Tâm được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Anh hùng lực lượng Vũ trang nhân dân khi vừa bước sang tuổi 27 và trở thành Đại đội trưởng Đại đội 21 công binh, Đoàn 4, Quân khu Trị Thiên.

Ngoài ra, ông còn được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất; 13 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; 3 Huân chương Giải phóng hạng Nhất.

Năm 1976, khi con gái đầu lòng ra đời, ông đã đặt tên con là Trịnh Hải Vân để kỷ niệm những ngày tháng chiến đấu gian khổ và hào hùng ở đèo Hải Vân

# Truyền cảm hứng yêu nước mạnh mẽ

Chiến tranh kết thúc, đất nước được hoàn toàn giải phóng, Anh hùng Trịnh Tố Tâm đảm nhiệm nhiều chức vụ công tác quan trọng của Đảng và Nhà nước như: Bí thư T.Ư Đoàn, Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội. Trong vai trò Bí thư T.Ư Đoàn, Anh hùng Trịnh Tố Tâm trở thành người truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ về sự năng động, nhiệt huyết, tận tụy trong công việc, đặc biệt là lòng yêu nước. Anh hùng Trịnh Tố Tâm mất vì bệnh hiểm nghèo năm 51 tuổi.

Chị Trịnh Hải Vân - con gái đầu của Anh hùng Trịnh Tố Tâm, cho biết trong cuộc sống hàng ngày ông là một người nghiêm khắc, mẫu mực và vô cùng giản dị, khiêm nhường. “Là con của một người anh hùng nhưng chúng tôi rất ít khi nghe cha kể về những trận đánh oanh liệt. Những chiến công hiển hách của cha và đồng đội, chúng tôi được nghe chủ yếu qua đài, báo. Chúng tôi học ở ông sự giản dị, khiêm nhường, sự tận tâm và cống hiến hết mình trong công việc”, chị Vân chia sẻ.

Chia sẻ về quyết định đúc tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm, Anh hùng Phan Văn Quý cho biết: “Tôi từng là đồng đội với anh Tâm một thời gian. Khi anh Tâm là Bí thư T.Ư Đoàn, tôi làm Đoàn ở dưới Sư đoàn. Anh em chúng tôi được cử đi tham dự Festival Cu Ba. Từ đó, tôi thân và hiểu anh Tâm nhiều hơn. Tôi có mong muốn cháy bỏng làm cái gì đó về người anh hùng đặc biệt này. Và hôm nay, tôi đã mãn nguyện khi bức tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm hoàn thiện. Hy vọng, mọi người, đặc biệt là lớp trẻ học tập Anh hùng Trịnh Tố Tâm không chỉ ở những chiến công mà còn ở phẩm chất, tính cách mẫu mực yêu thương, hòa đồng của anh”.

(Bức tượng Anh hùng LLVTND Trịnh Tố Tâm do nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường, nguyên Cục phó Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) thực hiện.)

Nhà điêu khắc Nguyễn Phú Cường chia sẻ: “Khi tạc tượng Anh hùng Trịnh Tố Tâm, tôi chọn hình tượng lúc anh còn trẻ, với nụ cười tươi rạng rỡ, ánh mắt thông minh, và không thể thiếu những tấm Huân, Huy chương trên ngực. Với hình tượng đó, tôi muốn các cháu học sinh, thế hệ trẻ đến đây, khi nhìn hình tượng này sẽ được truyền cảm hứng về sự nỗ lực vươn lên, tinh thần kiên cường, bất khuất và lòng yêu nước nồng nàn”.