“Vua phá bom” Cao Xuân Thọ – Người nhiều lần bước vào cửa tử

Từ chàng trai Thanh Hóa đến chiến trường

Cao Xuân Thọ sinh năm 1926, quê xã Hoằng Giang, huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa.

Năm 1946, khi mới 20 tuổi, ông xung phong tham gia Đội Tự vệ Thủ đô. Hai năm sau, ông tình nguyện nhập ngũ, tham gia Đại đoàn 308 và chiến đấu trong các chiến dịch Thu - Đông, Cao - Bắc - Lạng. Sau đó, ông được cử sang Trung Quốc học quân báo.

Đầu những năm 1950, Cao Xuân Thọ trở về nước và gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong.

Khi Chiến dịch Điện Biên Phủ chuẩn bị bước vào giai đoạn quyết định, nhiệm vụ bảo đảm giao thông trở nên đặc biệt quan trọng. Những con đường từ hậu phương lên Tây Bắc phải liên tục được sửa chữa, thông tuyến để xe vận tải, pháo binh và dân công có thể tiến về mặt trận.

Và Cao Xuân Thọ được giao một nhiệm vụ mà chỉ nghe thôi cũng đủ khiến người ta rùng mình: phá bom nổ chậm.

Đội trưởng Đội phá bom 404

Năm 1953, lực lượng TNXP thành lập các đội chuyên phá bom nổ chậm phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Cao Xuân Thọ được cử làm Đội trưởng Đội phá bom, Đại đội 404, Đội TNXP 40.

Đơn vị của ông phụ trách khu vực Ngã ba Cò Nòi, một trong những trọng điểm ác liệt nhất trên tuyến đường lên Điện Biên Phủ.

Cò Nòi là nơi giao nhau của những tuyến đường huyết mạch từ Yên Bái, Việt Bắc và Khu IV lên Tây Bắc. Nếu tuyến đường này bị cắt đứt, việc vận chuyển người, vũ khí, lương thực và đạn dược cho chiến dịch sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Vì hiểu rõ tầm quan trọng đó, quân Pháp tập trung đánh phá Cò Nòi dữ dội.

Có ngày, nơi đây phải hứng chịu hàng trăm quả bom.

Cò Nòi trở thành một “túi bom”, “cửa tử” thực sự.

Đối mặt với những quả bom chưa biết bao giờ phát nổ

Công việc của Cao Xuân Thọ và đồng đội nguy hiểm hơn nhiều so với việc đơn thuần san lấp một hố bom.

Bom nổ chậm có thể nằm dưới đất hàng giờ, thậm chí lâu hơn trước khi phát nổ.

Muốn thông đường, họ phải tìm vị trí bom, xác định loại bom, tiếp cận và tìm cách phá hoặc vô hiệu hóa nó.

Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Có những lần bom vừa được xử lý xong, máy bay đối phương lại xuất hiện.

Bom mới tiếp tục được thả xuống.

Những người phá bom chưa kịp rời khỏi vị trí đã phải đối mặt với một loạt nguy hiểm khác.

Cao Xuân Thọ từng kể rằng ngay những lần đầu tham gia phá bom, ông chưa có nhiều kinh nghiệm. Một lần bom phát nổ khiến ông bị vùi dưới đất. Sau 42 phút, đồng đội mới đào được ông lên. Vụ nổ khiến ông bị mất ba đốt xương sống.

Nhưng ông vẫn tiếp tục trở lại mặt đường.

Bốn lần được “truy điệu sống”

Có lẽ một trong những chi tiết ám ảnh nhất trong cuộc đời Cao Xuân Thọ là ông đã 4 lần được đồng đội làm lễ truy điệu sống trước khi bước vào những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm.

Điều đó có nghĩa là đồng đội hiểu rằng người phá bom có thể không trở về.

Nhưng Cao Xuân Thọ vẫn đi.

Ông hiểu rằng nếu mình không làm thì con đường có thể bị tắc.

Nếu đường bị tắc, những đoàn xe chở vũ khí, lương thực và thương binh sẽ không thể tiếp tục hành quân.

Vì vậy, người đội trưởng ấy cùng đồng đội lại tiến về phía những quả bom.

Biết có thể chết nhưng vẫn bước tới.

Đó có lẽ là hình ảnh rõ nhất về sự gan dạ của những người TNXP trên tuyến lửa Điện Biên Phủ.

Hơn 100 quả bom được phá

Trong thời gian phục vụ chiến dịch, Cao Xuân Thọ đã trực tiếp phá hơn 100 quả bom các loại.

Mỗi quả bom được phá thành công là một lần con đường được mở lại.

Mỗi lần con đường thông là thêm một cơ hội để những chuyến xe tiếp tục đưa hàng hóa và vũ khí ra mặt trận.

Vì thế, chiến công của những người phá bom không nằm ở việc họ tiêu diệt bao nhiêu quân địch.

Chiến công của họ nằm ở những con đường không bị đứt.

Đó là một dạng chiến đấu thầm lặng nhưng có ý nghĩa trực tiếp đối với thắng lợi của chiến dịch.

Một cơ thể mang đầy dấu tích chiến tranh

Chiến tranh kết thúc nhưng những quả bom năm xưa vẫn để lại dấu vết trên cơ thể Cao Xuân Thọ.

Ngoài ba đốt sống bị mất sau lần bị bom vùi lấp, ông còn mang trong người một viên đạn. Tuổi già khiến thính lực của ông suy giảm, nhưng những ký ức về Cò Nòi và Điện Biên Phủ vẫn còn rất sâu sắc.

Năm 2014, Cao Xuân Thọ cùng một số cựu TNXP tiêu biểu của Chiến dịch Điện Biên Phủ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được ghi nhận là một trong những người có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lực lượng phá bom của TNXP.

Ba lần gặp Bác Hồ

Cao Xuân Thọ từng có vinh dự ba lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đối với một người thanh niên từng rời quê hương để đi theo tiếng gọi của Tổ quốc, những cuộc gặp ấy trở thành ký ức không thể quên trong suốt cuộc đời.

Nhưng điều đáng nhớ hơn cả là sau những lần được gặp Bác, ông lại trở về với công việc của mình: tiếp tục phục vụ đất nước.

Không phải trên bục diễn thuyết.

Mà giữa những con đường đầy bom đạn.

Người “Vua phá bom” của Cò Nòi

Cùng với Trịnh Văn Huyền, Nguyễn Tiến Thụ và Trần Văn Cam, Cao Xuân Thọ được nhắc đến như một trong những “Vua phá bom” của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Họ là những con người đã đứng ở nơi mà nhiều người chỉ muốn tránh xa.

Họ tiến về phía những quả bom chưa nổ.

Họ đào đất bằng tay, tìm bom dưới lòng đường và dùng kinh nghiệm, sự bình tĩnh để vô hiệu hóa thứ vũ khí có thể cướp đi mạng sống của mình bất cứ lúc nào.

Và phía sau họ là hàng nghìn đoàn xe đang chờ được thông đường.

Nếu những người lính ngoài mặt trận giữ trận địa bằng súng, thì những người TNXP phá bom giữ trận địa bằng chính mạng sống của mình.