Vua Thành Thái: ông vua 'giả điên' chống Pháp

Tên thật là Nguyễn Phúc Bửu Lân, con trai vua Dục Đức, Thành Thái lên ngôi năm 1889 khi mới 10 tuổi, theo sự sắp đặt của người Pháp. Nhưng vị vua nhỏ tuổi nhanh chóng bộc lộ tinh thần độc lập: ông là vua Việt Nam đầu tiên cắt tóc kiểu Tây, học lái ô tô, cổ vũ giáo dục tân học, và thường cải trang thành thường dân ra khỏi Hoàng thành để trò chuyện với người dân, lắng nghe nỗi khổ của họ. Khi nhận ra cung đình bị mật thám Pháp giăng kín, ông chọn cách giả điên để che mắt đối phương, âm thầm nuôi chí khôi phục độc lập. Năm 1907, âm mưu chống Pháp bị bại lộ, ông bị ép thoái vị với lý do 'tâm thần'. Ông bị quản thúc ở Vũng Tàu, rồi năm 1916 bị đày ra đảo Réunion cùng người con trai là vua Duy Tân. Trên đảo xa, ông sống thanh đạm, tự tay dạy con tiếng Việt và nhạc cụ dân tộc. Năm 1947 ông được về nước, sống ở Vũng Tàu cho đến khi mất năm 1954, thọ 75 tuổi. Cùng với Hàm Nghi và Duy Tân, ông được sử sách tôn vinh là một trong ba vị vua yêu nước thời Pháp thuộc.