Vùng đất Sơn - Cẩm - Hà

Vùng đất Sơn - Cẩm - Hà, bao gồm ba xã Tiên Sơn, Tiên Cẩm và Tiên Hà thuộc huyện Tiên Phước, Quảng Nam, từ lâu đã được ví như một "viên ngọc thô" nằm giữa vùng trung du xứ Quảng, nơi ghi dấu những trang sử hào hùng và oanh liệt của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ngay từ những ngày đầu thực dân Pháp đặt chân lên đất Quảng Nam, tinh thần yêu nước của nhân dân vùng Sơn - Cẩm - Hà đã bùng cháy mạnh mẽ, khởi đầu từ những phong trào Cần Vương và Nghĩa hội của các chí sĩ như Trần Văn Dư, Nguyễn Duy Hiệu. Địa hình nơi đây với những dãy núi trùng điệp, những con dốc dựng đứng và dòng sông Tiên nước chảy ngược dòng đã trở thành bức tường thành tự nhiên vững chãi, che chở cho các đội quân nghĩa dũng. Khi cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ vào năm 1946, Sơn - Cẩm - Hà nhanh chóng trở thành căn cứ địa quan trọng của huyện Tiên Phước và là vùng đệm chiến lược nối liền giữa vùng tự do Liên khu V với các căn cứ miền núi phía Tây. Nhân dân nơi đây, với truyền thống cần cù và gan dạ, đã thực hiện triệt để khẩu hiệu "vườn không nhà trống", biến mỗi vườn chè, vườn tiêu hay mỗi nương rẫy thành một trận địa phục kích. Hình ảnh những cụ già, em nhỏ cùng tham gia vót chông tre, những người mẹ, người chị âm thầm nuôi giấu cán bộ dưới hầm bí mật đã trở thành biểu tượng bất diệt cho tình quân dân thắm thiết. Đặc biệt, trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Pháp, vùng Sơn - Cẩm - Hà không chỉ là nơi cung cấp lương thực, thực phẩm cho tiền tuyến mà còn là nơi diễn ra những trận đánh tiêu hao sinh lực địch đầy mưu trí. Những địa danh như đèo Liêu, dốc Vườn Thơm đã chứng kiến biết bao chiến công của lực lượng du kích địa phương khi họ dùng những vũ khí thô sơ như bẫy đá, gậy gộc kết hợp với lối đánh "xuất quỷ nhập thần" để bẻ gãy các cuộc càn quét của binh lính viễn chinh Pháp. Sự kiên cường của nhân dân Sơn - Cẩm - Hà đã góp phần giữ vững hành lang liên lạc, bảo vệ an toàn cho các cơ quan kháng chiến của tỉnh Quảng Nam đóng chân tại đây. Dù phải chịu đựng biết bao trận bom cày xới và những cuộc càn quét đẫm máu, nhưng lòng dân nơi đây vẫn một lòng theo Đảng, theo Bác Hồ, giữ trọn lời thề độc lập. Câu chuyện lịch sử của nhân dân Sơn - Cẩm - Hà không chỉ là bản anh hùng ca về tinh thần chiến đấu quật cường mà còn là bài học sâu sắc về sức mạnh của khối đại đoàn kết dân tộc, một niềm tự hào chảy mãi trong huyết quản của các thế hệ người con Tiên Phước hôm nay.