Vương Thanh Hào

THỜI HOA LỬA – VIẾT TIẾP CÂU CHUYỆN HÒA BÌNH

Người thực hiện: Nhóm học sinh lớp 6A3, trường TH&THCS Phục Linh

Buổi chiều ở xóm Khuôn 1 và ký ức người lính biên cương

Có những câu chuyện lịch sử không nằm yên trong sách giáo khoa, mà sống trong ký ức của những người lính tóc đã bạc. Và có những buổi chiều làng quê tưởng bình dị, lại trở thành cánh cửa mở ra một thời bom đạn. Chiều tháng tư ấy, trên con đường nhỏ xóm Khuôn 1, những học sinh lớp 6A3 mang theo món quà nhỏ và sự háo hức trẻ thơ đến gặp cựu chiến binh Vương Thanh Hào – người từng gửi tuổi đôi mươi nơi biên cương Tổ quốc. Cuộc gặp gỡ ấy không chỉ là một buổi trải nghiệm, mà như một chuyến đi ngược dòng ký ức, nơi thế hệ hôm nay chạm vào “thời hoa lửa” bằng những câu chuyện có thật, những ký ức có thật, và những hy sinh được kể bằng giọng nói trầm ấm của người lính năm xưa..

Hình ảnh các bạn học sinh lớp 6A3 gặp cựu chiến binh Vương Thanh Hào

Trong căn nhà nhỏ đơn sơ, cựu chiến binh Vương Thanh Hào đón khách bằng nụ cười hiền và dáng người vẫn rắn rỏi của người lính cũ. Trên bàn ông còn chuẩn bị kẹo cho các bạn nhỏ học trò. Trên bức tường phòng khách, những tấm huân chương lặng lẽ ánh lên trong nắng. Ngoài hiên, gió lay giàn cành hoa giấy, yên bình đến mức khó hình dung người đàn ông đang ngồi trước mặt lũ trẻ từng đi qua những năm tháng bom đạn dữ dội nơi biên giới phía Bắc nước ta cách đây 40 năm.

Ông nhập ngũ ngày 6/4/1981. Ngày ấy, chàng thanh niên quê Phú Lạc rời làng ra đơn vị huấn luyện ở Tân Hòa, Phú Bình với balô gọn nhẹ và một niềm tin giản dị: đất nước gọi thì lên đường.

Ông kể những ngày đầu quân ngũ gian khổ đến mức lũ học trò tròn mắt ngạc nhiên. Có những bữa ăn chỉ là bột mì, sắn khô; sáu người chia nhau mỗi người một muôi cơm. Thiếu thốn là vậy nhưng chẳng ai kêu ca. “Ngày ấy, chỉ nghĩ làm sao giữ được biên cương”, ông cười hiền, giọng chậm rãi.

Rồi câu chuyện đưa lũ trẻ đi xa hơn, đến chiến trường Hạ Lang, Cao Bằng những ngày cuối năm 1985 - nơi ông, khi ấy mang quân hàm thiếu úy, cùng đồng đội bước vào trận chiến khốc liệt trong cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới.

Hai ngày một đêm hành quân bí mật, vượt 24 cây số đường núi đá. Không đi đường mòn, không được để lộ dấu vết. Đơn vị đặc công của ông thuộc đội DKZ, đại đội hỏa lực, có nhiệm vụ giải phóng trận địa hỗ trợ bộ binh.

Ông nhắc đến những quả đạn DKZ nặng tới 1,7 tạ. Bốn người lính phải mắc võng để khiêng qua núi đá vôi dựng đứng, men lối rừng bí mật. Những bước chân năm ấy vừa gùi trên vai sức nặng của đạn pháo, vừa gùi cả sinh mệnh Tổ quốc.

Đám học trò lặng đi.

Chiến tranh, qua lời kể của người lính già, không hiện lên bằng những trang sử khô cứng, mà bằng hơi thở nóng hổi của ký ức. Ông nhớ nhất một bữa cơm dang dở nơi biên giới. Đang chuẩn bị ăn thì pháo địch dội xuống. Ông cùng hai đồng đội - Vũ Mạnh Hà và Nguyễn Văn Lừng - lao kịp vào một hang đá. “Đá bay tung tóe như mưa”, ông nói, đôi mắt chùng xuống như vẫn nhìn thấy khói lửa năm nào. Khoảnh khắc ấy, lũ trẻ dường như hiểu chiến tranh không chỉ là những trận đánh trong sách giáo khoa, mà là ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Suốt gần 10 năm ở biên giới, người lính Vương Thanh Hào đi qua sáu tỉnh tuyến đầu: Cao – Bắc – Lạng – Thái – Tuyên – Hà. Có những chuyến kiểm tra mặt trận kéo dài ba, bốn tháng, lội rừng triền miên, tối đến liên hệ bản làng xin chỗ nghỉ. Những tháng ngày ấy hun đúc nên một thế hệ lấy gian lao làm bình thường, lấy hy sinh làm lẽ tự nhiên.

Nhưng điều làm lũ học trò xúc động nhất không chỉ là chuyện chiến tranh.

Mà là cách người cựu binh kể về hòa bình. Ông phục viên ngày 30/7/1988, trở về quê hương, tiếp tục một “mặt trận” khác – dựng xây cuộc sống. Hôm nay, ông là Chi hội trưởng Chi hội cựu chiến binh xóm Khuôn 1, vẫn miệt mài với công việc nghĩa tình làng xóm. Gia đình đủ đầy với một trai, một gái trưởng thành. Một đời người lính, từ chiến hào đến cuộc sống bình dị, lặng lẽ như một dòng sông nhưng sâu nặng phù sa.

Hình ảnh ông Hào kể chuyện thời còn ở biên giới

Có em học sinh hỏi nhỏ:

- Ông có sợ không ạ?

Ông cười:

- Không sợ. Vì khi ấy, nơi nào Tổ quốc cần, người lính sẽ tới.

Câu trả lời giản dị mà như một bài học lớn.

Buổi chiều dần nghiêng. Nắng đổ vàng sân nhà. Trước lúc chia tay, những bàn tay non trẻ nắm chặt bàn tay chai sần của người lính già. Không còn khoảng cách giữa hai thế hệ - chỉ còn sự tiếp nối. Các em lớp 6A3 ra về mang theo nhiều hơn một buổi trải nghiệm. Các em mang theo câu chuyện về những người đã giữ đất nước này bằng tuổi xuân, bằng mồ hôi và cả máu.

Và có lẽ, điều đẹp nhất của chuyên mục “Viết tiếp câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ là kể lại chiến tranh. Mà để thế hệ hôm nay hiểu rằng hòa bình mình đang sống được đổi bằng những dặm dài xuyên biên giới, bằng những bước chân bí mật giữa núi đá, bằng một bữa cơm bỏ dở dưới làn pháo địch.

Chiều ở Khuôn 1 khép lại trong tiếng chim gọi bầy. Người lính già đứng ở hiên nhà vẫy tay theo lũ trẻ. Một bên là ký ức thời hoa lửa. Một bên là tuổi thơ lớn lên trong hòa bình. Giữa hai thế hệ ấy, câu chuyện về Tổ quốc vẫn đang được viết tiếp.

Những bước chân học trò khuất dần cuối con ngõ nhỏ, nhưng câu chuyện buổi chiều ấy dường như vẫn còn ở lại. Ở nơi hiên nhà Khuôn 1, người lính năm xưa lặng lẽ đứng giữa nắng muộn, như một chứng nhân của thời gian, nối quá khứ với hôm nay. Và chúng tôi hiểu, “thời hoa lửa” không chỉ nằm trong ký ức của những cựu binh tóc đã bạc, mà đang cháy âm thầm trong lòng thế hệ trẻ bằng lòng biết ơn, bằng trách nhiệm giữ gìn hòa bình, dựng xây đất nước.

Có những trang sử không viết bằng mực, mà viết bằng máu, bằng tuổi xuân và những cuộc chia ly không hẹn ngày trở lại. Những người lính như ông Vương Thanh Hào đã viết nên trang sử ấy. Còn hôm nay, lũ học trò lớp 6A3, bằng những cuốn sổ nhỏ ghi chép buổi gặp gỡ này, đang viết tiếp một trang khác - trang của tri ân và tiếp nối.

Bởi hòa bình không chỉ là những ngày không tiếng súng. Hòa bình là khi câu chuyện của những người đi trước còn được kể lại, được lắng nghe và được gìn giữ trong trái tim lớp trẻ. Và chiều tháng tư ấy, ở một ngôi nhà nhỏ nơi xóm Khuôn 1, câu chuyện thời hoa lửa đã không khép lại… nó được trao truyền, để tiếp tục cháy sáng trong những mùa bình yên của Tổ quốc. Viết tiếp câu chuyện hòa bình – có lẽ bắt đầu từ chính những buổi chiều như thế.