Vượt ngục trở về với Đảng

Những năm đầu thập niên 1940 là giai đoạn phong trào cách mạng Việt Nam đứng trước nhiều thử thách khốc liệt. Sau khi tham gia hoạt động cách mạng và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1939, Song Hào bị thực dân Pháp bắt giam, kết án nhiều năm tù. Từ Nam Định đến Sơn La, Hòa Bình rồi Chợ Chu, người chiến sĩ trẻ phải sống trong xiềng xích, lao động khổ sai và chịu sự tra tấn khắc nghiệt. Nhưng với Song Hào, nhà tù thực dân không phải nơi dập tắt lý tưởng, mà lại trở thành nơi tôi luyện ý chí cách mạng.

Trong những năm bị giam cầm, ông cùng nhiều đồng chí khác bí mật tổ chức học tập chính trị, trao đổi tài liệu, truyền cho nhau niềm tin vào ngày thắng lợi. Có những đêm mùa đông miền núi lạnh buốt, các chiến sĩ cách mạng vẫn ngồi sát bên nhau, dùng những mẩu giấy nhỏ ghi chép tài liệu, học thuộc rồi tiêu hủy để tránh sự phát hiện của cai ngục.

Năm 1944, tình hình chiến tranh thế giới thay đổi nhanh chóng. Phong trào cách mạng trong nước bắt đầu phát triển mạnh. Song Hào cùng một số đồng chí bí mật chuẩn bị kế hoạch vượt ngục. Đó là một kế hoạch vô cùng nguy hiểm, bởi nếu bị phát hiện, cái giá phải trả có thể là tính mạng.

Sau nhiều ngày quan sát quy luật canh gác, lựa chọn thời cơ thích hợp, ông cùng đồng đội vượt qua hàng rào, men theo rừng núi để thoát khỏi sự truy lùng của địch. Những ngày trốn chạy đầy gian nan. Có lúc không có cơm ăn, phải uống nước suối, ăn rau rừng cầm hơi. Nhưng trong lòng người chiến sĩ cách mạng chỉ có một mục tiêu duy nhất: trở về với tổ chức, tiếp tục chiến đấu.

Khi trở lại được vùng cơ sở cách mạng, Song Hào được đồng chí, đồng đội đón nhận trong niềm xúc động. Không nghỉ ngơi lâu, ông lập tức bắt tay vào công việc. Tổ chức phân công ông tham gia chỉ đạo phong trào quần chúng, xây dựng lực lượng và chuẩn bị cho tổng khởi nghĩa.

Những ngày hoạt động bí mật vô cùng căng thẳng. Địch ráo riết truy lùng, nhưng Song Hào luôn xuất hiện ở những nơi phong trào đang cần cán bộ. Ông đi từ làng này sang làng khác, tổ chức cơ sở, vận động thanh niên tham gia Việt Minh, chuẩn bị vũ khí, lương thực cho ngày nổi dậy.

Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 nổ ra, những hạt giống cách mạng mà ông và đồng đội gieo xuống đã bắt đầu kết trái. Nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên quê hương, Song Hào hiểu rằng những năm tháng tù đày, những đêm vượt ngục giữa rừng sâu không hề vô nghĩa.

Cuộc vượt ngục năm 1944 không chỉ cứu một người chiến sĩ khỏi lao tù, mà còn đưa Song Hào trở lại với dòng chảy lớn của cách mạng dân tộc. Từ đây, ông bước vào một chặng đường mới — chặng đường của người cán bộ quân đội, người chỉ huy chính trị trưởng thành trong chiến tranh giải phóng.