Vượt qua định kiến thời đại

Hành động trao long bào và sau đó tiếp tục được vua Lê Đại Hành phong làm Đại Thắng Minh Hoàng hậu của Dương Vân Nga đã vấp phải rất nhiều luồng ý kiến phê phán khắt khe từ các sử gia phong kiến Nho giáo sau này vì cho rằng bà "thất tiết". [1, 2]

Tuy nhiên, đối với lịch sử và nhân dân, quyết định của bà là một hành động vô cùng thức thời và đầy trí tuệ. Nhờ có sự chuyển giao quyền lực êm đẹp và kịp thời ấy, khối đại đoàn kết dân tộc được giữ vững, vua Lê Đại Hành đã rảnh tay chỉ huy quân dân đánh tan quân Tống xâm lược vào năm 981, bảo vệ toàn vẹn nền độc lập của Đại Cồ Việt. [1, 3]

Sau những sóng gió vương triều, cuối đời, Hoàng hậu Dương Vân Nga chọn rời bỏ cung điện vàng son để lui về tu hành tại động Am Tiên (Ninh Bình). Người phụ nữ gánh trên vai định mệnh của hai vương triều đã tạ thế vào năm 1000 trong sự tiếc thương của nhân dân. Ngày nay, tại khu di tích Hoa Lư, đền thờ bà vẫn được phối thờ trang trọng, như một sự khẳng định bất tử về công đức của một bậc mẫu nghi thiên hạ dũng cảm đặt giang sơn lên trên ngai vàng ích kỷ. [1]