xã Phú Hữu (389)

Ngọn đèn dầu cạn lệ - Mẹ Nguyễn Thị Thứ

Hoà bình hôm nay được đánh đổi bằng những mùa xuân không bao giờ trở lại của hàng ngàn chiến sĩ, là sự hy sinh của những người mẹ già thấp thổm chờ tin con. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung có viết trong bài hát “Nỗi đau giữa hoà bình” rằng: “Hoà bình đến rồi sao anh vẫn chưa trở về, giữa tiếng cười mình mẹ rơi nước mắt”. Ở ngoài kia hoà bình rực rỡ, nhưng trong lòng mẹ có một mùa đông không thể xoá nhoà. Lúc tiễn con đi bằng xương, bằng thịt, khi đón con về mẹ chẳng thể thấy được con. Dẫu biết rằng trong chiến tranh những mất mát ấy là không tránh khỏi, nhưng ai có đủ can đảm khi chưa vơi nỗi đau lại phải nén nước mắt tiếp tục tiễn con vào chốn gian nguy ấy. Nhưng ở đất Quảng Nam có một người phụ nữ chín lần tiễn con đi nhưng chưa lần nào được đón con về. Mẹ Nguyễn Thị Thứ chính là “Ngọn đèn dầu cạn lệ” ấy.

Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, có những người mà cuộc đời của chính họ không chỉ là số phận cá nhân nữa, nó đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, sự hy sinh cao cả. Bên ngoài mẹ Thứ cũng như bao người, sống một cuộc đời bình dị, nhưng có ai biết được rằng bên trong tim mẹ đầy vết xước, những vết xước không thể chữa lành. Mẹ sinh ra ở đất Quảng Nam, nơi chứng kiến bao thăng trầm lịch sử, nhưng có lẽ không có trang sử sách nào đủ sức để diễn tả được sự mất mát mà mẹ đã trãi qua. Mẹ không chỉ tiễn 1, 2 người con ra trận, mà cả chín người con mẹ đều gửi gắm cho Tổ Quốc. Tiễn con đi mẹ gửi theo cả trái tim mình, đón con về trái tim mẹ vỡ nát. “Giữ con lại thì mất nước, để con đi thì con chẳng quay về”. Nhưng với mẹ tình nước quá cao cả, thiêng liêng, vì một ngày mai không còn bom đạn mẹ đã cố nuốt nước mắt trong lặng lẽ, tiễn bước con với hi vọng mong manh.

Mỗi lần nhận tờ giấy báo tử

Mấy giọt lệ mẹ lặng lẽ rơi rơi

Nhưng mẹ nén đau thương trong ngực

Vẫn động viên: “Ra mặt trận đi con”.

Mẹ không viết lịch sử bằng chiến công hiển hách, mẹ viết nên lịch sử bằng những vết cắt trong tim. Liệu ai có thể kiên cường sống qua những lần nhận tin dữ? Vậy mà mẹ đã sống, nhưng không sống vì bản thân, mẹ sống để giữ lại kí ức của những đứa con anh dũng, có lẽ mẹ sợ nếu mẹ chết sẽ không còn ai nhớ đến những đứa con của mẹ, chúng sẽ thật sự rời xa mẹ, nên mẹ phải sống, sống với kí ức, sống với khoảng lặng trong tim.

Nhà Báo – Đại Tá Trần Hồng đã đến thăm mẹ vào khoảng năm 2001 dường như muốn xoa dịu nỗi cô đơn của mẹ nhưng ông lại ngỡ ngàn, không kìm được với hình ảnh mẹ ngồi trước mâm cơn với 9 chén cơm, 9 đôi đũa. Ông kể mẹ bảo rằng: “ chín thằng chắc chắn có một thằng về...”. Mẹ ngồi lặng lẽ bên mâm cơn như đang chờ đợi, đợi chờ một điều mà chính mẹ cũng không tin nó sẽ xảy ra, mẹ biết điều mẹ mong là không thể nhưng mẹ vẫn không ngừng hi vọng. Không có nước mắt, không tiếng gọi con ơi, nhưng chính sự im lặng đó là vết cắt sâu nhất trong tim của một người mẹ. Người ta nói thời gian sẽ chữa lành vết thương, nhưng với mẹ mội bữa cơm như một lời nhắc, gợi lại kí ức cho mẹ, mỗi một chén cơm đặt xuống là một lần mẹ đối diện với khoảng không buốt giá. Có lẽ với mẹ đến cuối đời điều mẹ mong mỏi là có được bữa cơm bên các con, nhưng mong mỏi ấy hàng vạn lần không trọn vẹn. Hình ảnh ấy khiến thế hệ sau thấy được sự khắc nghiệt của chiến tranh, không chỉ ở chiến trường mà tận sâu trong đáy lòng của những người mẹ đã hi sinh thầm lặng có một góc nhỏ dành riêng cho những đứa con không bao giờ về với mẹ.

Một đất nước có thể đứng vững sau chiến tranh không chỉ nhờ những người cầm súng, mà còn có những người mẹ đã lặng lẽ hy sinh, nhận lấy thương đau để đổi lấy hai chữ hoà bình.

“ Ôi mẹ ơi! Mẹ là ngọn đuốc hồng,

Soi đất nước qua tháng ngày kháng chiến.

Mẹ là suối trong, là trời cao rộng,

Là hy sinh cho Tổ Quốc trường tồn.”

Có lẽ với mẹ Thứ trong mâm cơm kia sẽ không bao giờ bớt đi một chén cơm nào, vì với mẹ những đứa con chưa bao giờ thật sự rời xa mẹ. Sự hy sinh của mẹ, sử sách không thể toả bày hết nỗi đau mà mẹ đã gánh lấy nhưng đủ nặng để khắc vào kí ức của cả dân tộc, để rồi mãi về sau không một ai có thể quên và cũng không một ai được phép quên.

*Chú thích:

- Ảnh Mẹ Thứ với mâm cơm dô Đại tá – Nhà báo Trần Hồng chụp – Nguồn: Báo Quân Đội Nhân Dân Việt Nam.