XÃ TÂN HỘI (273) - NHÀ CÁCH MẠNG TRẦN THỊ DƯ

Từ nhỏ đã mồ côi mẹ, nên phải đi làm ở xưởng chè Phi - a của Pháp để kiếm sống. Được người anh là Trần Cần dìu dắt, chỉ bảo, đồng chí Trần Thị Dư đã được tiếp xúc với đồng chí Hà Mùi và đồng chí Phan Văn Định. Tháng 12 năm 1929, đồng chí Trần Thị Dư được đồng chí Hà Mùi và Trần Cần kết nạp vào tổ chức Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Đồng chí Trần Thị Dư trở thành thành viên cốt cán trong một tổ có trách nhiệm chính là rải truyền đơn, treo cờ, canh phòng, bảo mật.Với những nỗ lực ban đầu đó, ngay sau khi Chi bộ đảng đầu tiên của Hội An ra đời vào tháng 4 năm 1930, thì đến tháng 5 năm 1930, đồng chí Trần Thị Dư được kết nạp vào Đảng, phụ trách phụ nữ giải phóng và làm liên lạc, in ấn tài liệu, rải truyền đơn cách mạng.Trong quá trình hoạt động, đồng chí Trần Thị Dư đã quen và yêu đồng chí Huỳnh Lắm, một thành viên của Chi bộ đảng Hội An. Đặc biệt, để phục vụ cho hoạt động của cơ quan bí mật Tỉnh ủy, đồng chí Trần Thị Dư phải làm đám cưới giả với đồng chí Lội, thuê nhà ở tại Xóm Da - Cẩm Phô để che mắt địch.Tại ngôi nhà ở Xóm Da, các đồng chí Trần Kim Bảng, Trần Đại Quả đã bí mật in ấn các truyền đơn, tài liệu của Tỉnh ủy. Trong khi đó, đồng chí Trần Thị Dư giả vờ làm nghề giao hàng nhưng thực tế là ngược xuôi các địa bàn để giao tài liệu của Tỉnh ủy cho các cơ sở.Đồng chí Trần Thị Dư còn phụ trách việc rải truyền đơn tại các điểm nhạy cảm, nguy hiểm trong phố Hội An là Tòa sứ, Trụ sở cảnh sát, nhà thương, kho bạc, sở thương chánh và khu vực từ chùa Âm Bổn lên đến Chùa Cầu. Sau lần đồng chí Trần Kim Bảng diễn thuyết tại trước chùa Quảng Triệu khoảng 2 tháng, cảnh sát Pháp và lính khố xanh đã đến nhà đồng chí Trần Thị Dư và bắt đồng chí Trần Thị Dư, Trần Kim Bảng, Trần Đại Quả… Từ đây, hoạt động của Chi bộ Đảng Hội An bị tạm lắng xuống.Mặc dù trải qua những ngày tháng bị tra tấn, chịu đựng đời sống khắc nghiệt trong nhà lao nhưng đồng chí Trần Thị Dư vẫn kiên quyết đấu tranh tuyệt thực, phản đối chế độ lao tù hà khắc của địch. Cuối năm 1932, đồng chí Trần Thị Dư được tự do, tiếp tục hoạt động cách mạng. Sau năm 1954, đồng chí Trần Thị Dư công tác tại Viện Kiểm soát Nhân dân tối cao, nghỉ hưu năm 1975, từ trần tại Đà Nẵng năm 1997.