XÃ TÂN HỘI (275) - NHÀ CÁCH MẠNG NÔNG VĂN ĐÔ

Còn nhỏ được đi học chữ Nho ở trường làng, lớn lên được học trường Quốc ngữ, tuy nhiên do bố mất sớm, hoàn cảnh gia đình neo túng, năm 17 tuổi Nông Văn Đô bỏ học về nhà giúp mẹ lao động. Sớm tiếp thu tư tưởng yêu nước, từ cuối năm 1923, Nông Văn Đô cùng một số thanh niên có tư tưởng tiến bộ tham gia tổ chức Việt Nam quốc dân Đảng.Được đồng chí Hoàng Đình Giong truyền bá con đường làm cách mạng, cuối năm 1928, Nông Văn Đô có ý định xuất dương sang Nam Ninh (Trung Quốc) học tập, tuy nhiên do trên đường đi kế hoạch bị bại lộ nên thất bại. Sự biến chuyển về tư tưởng cách mạng của Nông Văn Đô và một số thanh niên Cao Bằng thể hiện ở việc quyết tâm ly khai khỏi Việt Nam quốc dân Đảng, tiếp thu và đi theo “chủ nghĩa Đỏ” (chủ nghĩa Mác - Lê-nin).Ngày 19/8/1929, tại một địa điểm bí mật là chùa Đống Lân, xã Hưng Đạo, huyện Hòa An (nay thuộc thành phố Cao Bằng), các đồng chí Hoàng Văn Nọn và Lê Đoàn Chu đã thay mặt Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tổ chức lễ kết nạp đồng chí Nông Văn Đô và một số thanh niên ưu tú vào Hội.Ngày 1/4/1930, khi Chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của tỉnh Cao Bằng được thành lập, đồng chí trở thành một trong ba đảng viên đầu tiên của chi bộ, thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Tỉnh ủy lâm thời. Từ năm 1930 đến năm 1933, Nông Văn Đô và các đồng chí trong Chi bộ Nặm Lìn tích cực lãnh đạo phong trào đấu tranh của quần chúng đòi giảm thuế, chống bắt phu vào ngày mùa tại Hòa An, cuộc đấu tranh của công nhân tại mỏ thiếc Tĩnh Túc… Những thắng lợi bước đầu đó đã góp phần cổ vũ, động viên tinh thần đấu tranh cách mạng của nhân dân các dân tộc trong tỉnhTừ năm 1933 đến năm 1934, đồng chí vừa tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng, vừa sang Nam Ninh (Trung Quốc) học làm vũ khí để chuẩn bị võ trang. Năm 1935 khi Xứ ủy Bắc Kỳ lâm thời thành lập tại Long Châu (Trung Quốc) dưới sự chỉ đạo của Ban chỉ huy ở ngoài, đồng chí Nông Văn Đô được chỉ định làm Bí thư Xứ ủy lâm thời. Đến tháng 8/1935 do cơ sở cách mạng đổ vỡ, đồng chí bị địch bắt và từ năm 1935 đến năm 1944, đồng chí bị bắt giam, trải qua các nhà tù của thực dân Pháp tại Căng Bắc Mê (Hà Giang), Phú Thọ, Chợ Chu, Bá Vân (Thái Nguyên).Năm 1944, Nông Văn Đô cùng một số đồng chí đã vượt ngục, thoát khỏi Căng Bá Vân về tới khu căn cứ địa du kích tại Đình Cả, Võ Nhai (Thái Nguyên) và tham gia lãnh đạo phong trào cách mạng tại địa bàn Thái Nguyên, Lạng Sơn.Đầu năm 1945, đồng chí được phân công làm Chính trị viên Trung đội Cứu quốc quân III, tham gia lãnh đạo cướp chính quyền tại các địa phương: Đình Cả, Võ Nhai (Thái Nguyên), Bắc Sơn, Bình Gia, Bằng Mạc (Lạng Sơn).Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, đồng chí công tác tại tỉnh Lạng Sơn, được phân công tham gia công tác ở nhiều vị trí khác nhau: Năm 1946 - 1947 là Quản trị Trưởng Trung đoàn 28 Bộ đội địa phương Lạng Sơn, kiêm Trưởng Ban thương binh Trung đoàn; năm 1948 là Chính trị viên Quân Y viện Bộ đội địa phương Lạng Sơn; năm 1949 phụ trách Ban hậu cần Tỉnh đội Lạng Sơn. Đến năm 1951, đồng chí giải ngũ về địa phương tại xã Chiến Thắng, Bắc Sơn, Lạng Sơn.Năm 1954, đồng chí tham gia phát động giảm tô, làm Bí thư Chi bộ kiêm Chủ tịch Nông hội xã Chiến Thắng, Bắc Sơn, Lạng Sơn. Từ năm 1955 - 1956 là Chủ tịch Nông hội huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.Từ năm 1957 - 1960 là Huyện ủy viên phụ trách Hợp tác xã mua bán huyện Bắc Sơn. Năm 1960 đồng chí là Huyện ủy viên, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam huyện Bắc Sơn, Lạng Sơn cho đến khi lâm bệnh mất ngày 16/8/1962.Quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Nông Văn Đô đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận với nhiều phần thưởng cao quý: Bằng có công với nước; truy tặng Huân chương Độc lập hạng Nhì năm 2000; truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh vào năm 2001.