XÃ THẠNH NHỰT KHÁNG CHIẾN CHỐNG CHIẾN LƯỢC CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT (1961 - 1964)

Cuộc Đồng khởi long trời lở đất của nhân dân miền Nam phá tan hệ thống chính quyền cơ sở của Mỹ-Diệm và sau đó là những cuộc tiến công ngày càng mạnh vào hệ thống phòng thủ của địch mở rộng các vùng giải phóng đã thực sự đặt Mỹ-Diệm vào cuộc khủng hoảng trầm trọng.

Cho đến cuối năm 1961, sau khi khẩn trương nghiên cứu thẩm định tình hình tại chỗ ở miền Nam, chính phủ Mỹ đưa ra kế hoạch Stanley-Taylor tăng cường quân số, trang bị cho quân đội ngụy, đưa cố vấn quân sự thúc đẩy quân đội ngụy đánh phá càn quét, thực hiện tát nước bắt cá, gom dân vào khu tập trung mà chúng gọi là ấp chiến lược. Bằng việc tổ chức thực hiện ráo riết kế hoạch Stanley-Taylor, Mỹ-Diệm đã áp dụng chiến lược chiến tranh đặc biệt, mưu đồ tiếp tục duy trì ách thống trị của chúng lên nhân dân miền Nam.

Sau cuộc Đồng Khởi, xã Thạnh Nhựt được giải phóng đang trực tiếp uy hiếp sự an toàn của địch ở chỉ khu Hòa Đồng. Địch đang có âm mưu đưa lực lượng bảo an phối hợp với bọn lính đồn bót và thám báo, bung ra tìm cách đánh phá phong trào cách mạng, củng cố lại tỉnh thần bọn tay sai đang bị rệu rã.

Chi bộ quán triệt trong đăng viên, cán bộ và nhân dân chủ trương đánh địch trong tình hình mới: “Tiếp tục tấn công địch, chống phá các cuộc cần quốt của địch, chủ động đánh trả địch bằng phối hợp với lực lượng cấp trên, sử dụng ba mũi giáp công, ba mặt tấn công, phát huy cao nhất thế mạnh của chiến tranh nhân dân. Trong điều kiện ở Thạnh Nhựt, địch chưa xây dựng được ấp chiến lược, vẫn không buông lỏng việc ngăn địch lập ấp chiến lược, tích cực hỗ trợ xã bạn đánh phá các ấp chiến lược địch đã xây dựng được, đồng thời ngăn chặn địch lùa dân Thạnh Nhựt vào các ấp chiến lược gắn Thạnh Nhựt. Tiếp tục xây dựng lực lượng du kích xã và dân quân tự vệ ấp. Cũng có rào chiến đấu, các bãi chông, lựu đạn gài ngăn dịch, tiếp tục triệt bỏ tai mất địch cấy vào vùng ven và vùng giải phóng của ta.

Thực hiện chủ trương này, chi bộ đã lãnh đạo các đoàn thể, nhân dân và dân quân du kích khẩn trương đào kênh chống chiến xa cặp các con lộ trong xã, làm hàng chục ngàn mét rào, hàng chục cửa rào xã ấp chiến đấu, đặt hàng ngàn hầm hố chông, bãi chông khấp trong xã ra đến sát đồn địch. Đặc biệt ở những hướng địch vào, thiết lập các ổ chiến đấu có bố trí nhiều hẩm chông, bãi chông, lựu đạn, có tổ du kích túc trực sẵn sàng đánh địch. Vùng giải phóng được mở rộng ra đến gần sát rào đồn chợ Cầu Ngang. Thế trận chiến đấu bảo vệ vùng giải phóng của ta được xây dựng vững chắc đến nỗi trong các trận địch tập trung lực lượng căn lớn nhưng bọn lính trong các đồn bót cũng không dám bung ra. Vùng giải phóng này đã được duy trì cho đến năm 1969. Dân quân du kích được phát triển mạnh về lượng và chất, được huấn luyện kỹ thuật, chiến thuật chiến đấu tốt. Ngoài chiến đấu đánh địch trong phạm vi xã nhà, đội du kích xã còn được điều động phối thuộc bộ đội huyện chiến đấu ở xã bạn. Trong điều kiện vùng giải phóng được giữ vững, các ban ngành, đoàn thể được củng cố và phát triển nhanh. Tháng 1-1962, địch tiến hành lập ấp chiến lược ở ấp Hạ xã Vĩnh Bình và lập ấp chiến lược ở ấp Thới Thuận Đông ven lộ 24 xã Bình Phục Nhì là những xã ở sát bên Thạnh Nhựt.

Ngày 11-1-1962, đội du kích Thạnh Nhựt phôi hợp bộ đội địa phương huyện và du kích các xã bạn, phục đánh bọn tổng đoàn dân vệ, công an, mật vụ và công dân vụ Hòa Đồng từ Chợ Giống đến ngã tư Vĩnh Viễn tra xét vụ ta diệt hai tên mật báo. Địch lọt vào ổ phục kích, bị diệt năm tên (có tên Hải trưởng chỉ thông tin), bị ta bắt sống năm tên có tên trưởng phòng mật vụ Huỳnh Kim Anh, tên Thân trường phòng thông tin - phó chủ tịch phong trào cách mạng quốc gia Hòa Đồng, tên Đầu đại diện xã Vĩnh Viễn. Bảy tên bị thương được ta phóng thích tại chỗ. Ta thu hai súng ngắn, hai súng trường, một máy phóng thanh, loa. Địch tập trung 500 quân truy kích theo đến Bình Hội Trung đoạn trên Cầu Ván chạm súng với ta quyết liệt. Đến 5 giờ chiếu thì chúng giải thoát được tên Anh, tên Thân và hai tên lính, thu lại máy phóng thanh. Tên Đấu chết. Ta chỉ một đồng chí của bộ đội huyện bị thương. Ngày 17-2-1962, ta diệt tên Nguyễn Thị Hai, mật báo ở ấp Tân Thạnh Đông. Địch bất đồng chỉ Võ Thành Hải, đoàn viên thanh niên giải phóng, đội viên tự vệ mật quy kết có liên quan đến vụ trừng trị Nguyễn Thị Hai.

Nhân hai sự kiện này, ban đấu tranh chính trị và ban binh vận ra quân: hơn 20 cuộc đấu tranh của quần chúng có hàng trăm lượt gia đình bình sĩ tham gia, tiếp cận các đồn bót trong xã và chợ Giống đòi xác binh sĩ chết trận, phản đối địch bán phá càn quét, xét hỏi làm khó dễ nhân dân đi chợ, kêu gọi binh sĩ trả súng về nhà làm ăn. Tinh thần đấu tranh của nhân dân rất cao. Các cuộc đấu tranh giằng co với địch rất quyết liệt. Địch đàn áp dã man, bắt bà con đi đấu tranh phơi nắng đến ngất xỉu. Chúng lấy nón lá của chị em vẽ khẩu hiệu phản động lên đó. Chị em xé nón tại chỗ ném vào bọn chúng. Trong tháng 10-1962, mặc dù địch hết sức phòng bị, ta vẫn tổ chức được đợt phá hoại lộ gây trở ngại vận chuyển của địch trên lộ 24. Đầu năm 1963, địch lập xong áp chiến lược Thới Thuận Đông. Chúng bỏ vòi sang các ấp khác ven lộ 24. Chúng tập trung lực lượng tối đa đánh phá cơ sở của ta ven lộ, tuần tra kiểm soát chặt chẽ ngày đêm trên lộ, do đó việc qua lại lộ của ta gặp khó khăn nhiều hơn trước.

Tháng 4-1963, để tiện cho việc hoạt động và quản lý địa bàn từng xã trong tình hình dịch siết chặt kiểm soát trên lộ 24, Huyện ủy Hòa Đồng điều chỉnh địa giới xã Thạnh Nhựt trở về phía nam lộ 24 theo như xã Bình Thạnh Nam trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Chỉ bộ xã Thạnh Nhựt được củng cố lại do đồng chí Đồng Văn Dậu làm bí thư, đồng chí Võ Văn Nu làm phó bí thư. Các ban ngành đoàn thể: Đồng chí Nguyễn Văn Đại làm xã đội trưởng, đồng chí Nguyễn Văn Ánh làm trưởng công an, trưởng ban tuyên giáo là đồng chí Trần Văn Rô, trưởng ban dân vận là đồng chí Lê Văn Sĩ, bí thư Đoàn thanh niên là đồng chí Đặng Văn Song, hội trưởng nông dân là đồng chí Đỗ Văn Quới, hội trưởng phụ nữ là đồng chí Ngô Thoại Sanh. Tháng 5-1963, tỉnh Mỹ Tho mở đường vận tải vũ khí của Trung ương chi viện vào đi từ Gò Công lên Đồng Tháp Mười. Thạnh Nhựt là một đoạn trên đường tải. Đồng chí Nguyễn Văn Đại được rút lên công tác ở đường dây này. Trong hai năm 1963-1964, Chi bộ Thạnh Nhựt lãnh đạo cán bộ, chiến sĩ và nhân dân giữ vững thành quả thu được từ sau cuộc Đồng Khởi. Địch vẫn không xây dựng được ấp chiến lược trên đất Thạnh Nhựt.

Sau đợt địch tập trung lực lượng khống chế lộ 24 để yểm trợ xây dựng ấp chiến lược ở ấp Thới Thuận Đông và định bỏ vòi sang các áp khác nhưng không thành công, địch phải rút lực lượng đi ứng phó ở nơi khác, việc kiểm soát trên lộ 24 của địch lại bị lỏng. Phần lớn đất đai Thạnh Nhựt được giải phóng, đường dây vận chuyển vũ khí đi lại ngày đêm, ban ngày ra tới sát lộ 24.

Thạnh Nhựt tổ chức một đại đội vận tải chuyên nghiệp. Hàng vạn lượt đoàn viên, hội viên đoàn thể tham gia tải từng chuyến từ rạch Vàm Giống đi ngang Bình Hiệp Nam, lên Bình Hội Trung, cát ngang lộ Chợ Giồng và lộ Đường Trâu, lên lộ Dinh vượt qua lộ 24. Người tải đi đông đến nỗi các bờ đất sạt hết, nhiều cơ sở cất giấu vũ khí trên những chặng đường tải được hình thành trên đất Thạnh Nhựt và được nhân dân Thạnh Nhựt bảo vệ, biến Thạnh Nhựt thành một kho vũ khí lớn của cách mạng. Đây là thành tích phục vụ cách mạng rất đáng tự hào của Đảng bộ và nhân dân Thạnh Nhựt trong thời kỳ này. Hàng năm, có đến 30-40 thanh niên Thạnh Nhựt tình nguyện thoát ly gia nhập lực lượng vũ trang tỉnh, huyện. Phong trào đóng đảm phụ giải phóng, lập hội mẹ, hội chị chiến sĩ, con gà, bụi mì, bụi chuối chống Mỹ, hũ gạo nuôi quân thu hút đông đảo quần chúng tham gia. Tháng 1-1963, Tiểu đoàn 261 của khu và Tiểu đoàn 514 của tỉnh Mỹ Tho đánh trận thắng lớn vang dội ở Ấp Bắc (Cai Lậy).

Sau trận Ấp Bắc, khu 8 và tỉnh Mỹ Tho đưa hai Tiểu đoàn 261 và 514 nhiều lần xuống Gò Công hỗ trợ cho lực lượng địa phương phá ấp chiến lược. Trong hầu hết các lẫn đó, Thạnh Nhựt là nơi đóng quân của bộ đội tỉnh và khu. Bộ đội địa phương huyện và đội du kích xã được hỗ trợ của bộ đội chủ lực, hoạt động càng mạnh hơn. Tình hình cuộc chiến đấu ở Thạnh Nhựt trở nên hết sức sôi động. Từ tháng 3-1963 đến cuối năm, hàng chục trận đánh của du kích, bộ đội huyện, tỉnh, chủ lực khu liên tiếp xảy ra. Đột nhập vào ấp chiến lược Thới Thuận Đông đột kích trạm canh, yểm trợ dân công phá bờ đai, nhổ chông, nhổ cọc sắt, phá rào kẽm gai, đắp mô trên lộ Cầu Ngang, chận đánh bọn dân vệ và thanh niên chiến đấu trong ấp chiến lược đi bảo vệ bọn tế xã thu thuế ở ấp Thạnh Lạc Đông. Đặc biệt, trong hai tháng 8 và 9-1963, hai lần đồn Thạnh Nhựt và tháp canh Tân Bình Tây bị ta tập trung lực lượng tấn công. Địch bị thiệt hại rất nặng, một phần đồn và tháp canh bị sập, nhiều vũ khí, khí tài bị hư hỏng. Bình lính trong đồn chết và bị thương gắn hết. Trong trận đánh đốn Thạnh Nhựt vào tháng 8, đồng chí Đoàn Văn Bảy (Bảy Đen) - Anh hùng lực lượng vũ trang trong trận Ấp Bắc - Đại đội trường Đại đội 1 Tiểu đoàn 261 bị thương nặng khi đang xung phong vào đồn. Đồng chí hy sinh trên đường về trạm quân y, khi đi ngang qua Hòa Mỹ (Bình Ninh). Sau trận đồn Thạnh Nhựt bị ta đánh thiệt hại nặng, địch ở Gò Công, Hoà Đồng tập trung quân càn quét giải tỏa, bị ta chống càn diệt thêm trên 30 tên.

Tinh thần địch xuống thấp; tẻ, lính xã Thạnh Nhựt hoang mang. Nhiều binh sĩ địch bỏ ngũ. Trong số trốn có cả tên cảnh sát Chơn chỉ huy dân vệ xã Thạnh Nhựt. Đầu tháng 11-1963, Ngô Đình Diệm bị đảo chính ở Sài Gòn. Du kích hai xã Thạnh Nhựt, Bình Phục Nhì, Đại đội 305 bộ đội địa phương huyện Hòa Đồng và Đại đội 2 Tiểu đoàn 514 phá sạch hệ thống ấp chiến lược trên lộ 24, mở thông đường vận chuyển qua lại lộ. Kế hoạch bình định lập ấp chiến lược địch ở Thạnh Nhựt bị thất bại. Trong báo cáo an ninh của tên trung úy quận trưởng quận Hòa Đồng, Nguyễn Văn Tiên gởi lên cấp trên đã xác nhận Thạnh Nhựt thuộc vùng bất an của quận. Lãnh đạo chi bộ có sự thay đổi. Đồng chí Đồng Vân Dậu được rút lên huyện, đồng chí Trần Văn Rồ giữ nhiệm vụ bí thư, đồng chí Trần Văn Tây làm xã đội trưởng, đồng chí Nguyễn Văn Đảnh làm trưởng công an.

Cuối năm 1963, địch tái lập tỉnh Gò Công, tăng cường lực lượng đối phó với hoạt động của cách mạng đang lên và xúc tiến chương trình bình định trọng điểm của Giônxơn - Mac Namara. Địch tập trung lực lượng mở nhiều cuộc hành quân đánh vào vùng giải phóng Thạnh Nhựt nhưng vẫn không xoay chuyển được tình thế ở đây. Đến cuối năm 1964, ở Thạnh Nhựt, ta vẫn ở thế áp đảo. Thành quả đó có được là do sự nỗ lực của quân dân Thạnh Nhựt dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng trong suốt bốn năm, từ năm 1961 đến năm 1964, trong hoàn cảnh địch thay đổi chiến lược chiến tranh, tăng cường lực lượng quyết đánh sụp phong trào cách mạng của ta vừa trỗi dậy. Nhiều cán bộ, đảng viên, chiến sĩ đã cống hiến máu xương để làm nên thành quả đó. Hai mươi bốn đồng chí của Thạnh Nhựt đã hy sinh. Đồng chí Trần Văn Khá, người chỉ huy đánh trận lộ Cầu Ván mở đầu cho cuộc chiến đấu vũ trang của Thạnh Nhựt cũng đã hy sinh.