Xây dựng căn cứ bàn đạp ở ngoại thành, đảm bảo sự chỉ huy thông suốt vào nội thành
ể điều hành công việc được nhanh chóng, thuận tiện, Ban chỉ huy quân sự Thành đã bí mật tổ chức hai trụ sở chính ngay trong nội thành. Cơ sở thứ nhất đặt tại số 212 cầu Ông Lãnh. Đây vốn là nhà riêng của một chiến sĩ Tự vệ Thành hoạt động rất năng nổ đã bị địch bắt. Sau khi anh bị bắt, vợ và các con chuyển về sống ở Thủ Đức. Căn nhà gồm hai tầng, vị trí khá kín đáo, thuận tiện cho việc đặt trụ sở làm việc. Tầng trệt ngôi nhà dành để làm cơ sở giao dịch, buôn bán nước mắm. Tầng trên dùng làm văn
| Trụ sở thứ hai là nhà sách Mạch Sống, số 156 đường An-be 1 (Albert 1er) Đa Kao (nay là đường Đinh Tiên Hoàng). Chủ nhà sách là chị Nguyễn Thị Nga - vợ anh Hoàng Trọng Việt. Anh Hoàng Trọng Việt là một nhà báo tiến bộ, theo xu hướng ủng hộ cuộc kháng chiến của nhân dân ta, đấu tranh chống sự xâm lược của thực dân Pháp bằng những bài báo có tính chiến đấu cao. Hoàng Trọng Việt đã bị địch bắt giam nhiều lần và đã hy sinh ngay tại gia đình bởi hậu quả những trận đòn dã man, tàn khốc của địch khi ở lao tù. Vào các buổi chiều hàng ngày, đồng chí Nguyễn Văn Tư đứng bán sách, song thực chất là hoạt động dưới sự bố trí, chỉ đạo của Ban chỉ huy quân sự Thành. Nội dung công việc chủ yếu của các đồng chí trực tại sở chỉ huy lúc này gồm: - Vận động trí thức, các nhà báo: Dương Tử Giang, Thiêu Sơn, Tam Ích... thường đến đây gặp gỡ anh Hoàng Trọng Việt. Hễ có dịp là đồng chí Nguyễn Văn Tư tiếp xúc, vận động một số tờ báo đăng tải những tin tức về kháng chiến và trao đổi về đường lối cách mạng. Một số nhà trí thức khác như luật sư Võ Như Giới, các kỹ sư Nhung, Đồng... cũng hay lui tới trao đổi tình hình thời sự. Với lợi thế là nơi bán sách, dễ giao tiếp, nên hoạt động ở đây rất có hiệu quả. Về nắm tình hình địch: gần hiệu sách có một câu lạc bộ các sĩ quan Pháp, Tự vệ Thành có anh Trần Quốc Phiên làm việc tại đó, có tin tức gì đều cho biết thường xuyên. Về binh vận: nhiều lính Pháp, lính lê dương thường đến xem sách, các đồng chí Nguyễn Văn Tư, Hoàng Trọng Việt có dịp vận động giải thích để chúng chán ghét chiến tranh xâm lược mà giảm bớt những hành động dã man đối với nhân dân ta. Cũng có những lính lê dương có cảm tình với cách mạng đã bí mật cung cấp súng ngắn và lựu đạn cho ta. Về công tác tài chính, thấy những người vào mua hoặc xem sách có cảm tình với kháng chiến, nhất là những người có học vấn, xem sách báo ngoại ngữ, ta vận động họ ủng hộ kháng chiến và thường là họ giúp ngay. Những người ủng hộ được nhận một cuốn sách truyện. Trong cuốn sách đó, đồng chí Nguyễn Văn Tư khéo léo ghi số tiền ủng hộ và ký biệt danh Trần Lâm, họ có thể giữ cuốn sách ấy cho đến ngày thắng lợi của dân tộc làm bằng chứng của sự giúp đỡ kháng chiến. Mỗi lần ra công tác ở Vĩnh Lộc, đồng chí Tư chuyển cho đồng chí Xuân Diệu nộp vào quỹ của Khu 7 số tiền đã quyên góp được. Ngoài việc vận động giới trí thức, Ban chỉ huy quân sự còn chú trọng xây dựng một số cơ sở phụ nữ. Nhà số 9 đường Pôn Be (Paul Bert) - nay là đường Trần Quang Khải ở Đa Kao, cạnh cầu Bông, đường ra Tân Định là nhà của vợ liệt sĩ Hà Huy Tập và con gái là Hà Thúy Hồng. Đây là nơi tập trung thuốc men của các nhà thuốc ủng hộ kháng chiến. Lực lượng vũ trang Khu 7 nhận phần lớn thuốc chiến thương ở cơ sở này. Những anh em là Tự vệ Thành cũng được giới thiệu đến lấy thuốc khi đau ốm. Yêu cầu liên lạc của Tự vệ Thành với cấp trên là Khu bộ Khu 7 đóng tại Giồng Dinh (vùng Đức Hòa Thành), với Ủy ban kháng chiến hành chính Sài Gòn - Chợ Lớn, đóng ở Rạch Rít (sau này dời về các xã Tân Kiên, Tân Nhựt, trong khu vực Bàu Cò - Láng Le). Mặc dầu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắng sức trì hoãn chiến tranh, tiến hành đàm phán tiến tới ký Hiệp định sơ bộ (6-3-1946) và Tạm ước (14-9-1946), song với bản chất xâm lược, ngoan cố, thực dân Pháp đã từng bước và không ngừng mở rộng chiến tranh lan khắp hai miền Nam - Bắc nước ta. Ở Nam Bộ, Pháp lập ra "Nam kỳ quốc" nhằm thực hiện chính sách "dùng người Việt đánh người Việt", tăng cường các hành động khủng bố, vây ráp trong thành phố, hòng tiêu diệt lực lượng kháng chiến. Để đề phòng địch có thể gây thiệt hại cho ta, tháng 9 năm 1946, Ban chỉ huy Thành bộ Tự vệ quyết định phải xây dựng căn cứ an toàn ở ngoại thành. Ban đầu lấy ấp 4 xã Vĩnh Lộc (huyện Hóc Môn) làm căn cứ. Khi địch đánh chiếm lập bót ở Ngã Năm, Vĩnh Lộc, căn cứ được dời về ấp 8. Bộ phận nhỏ này ngoài đồng chí Nguyễn Xuân Diệu chỉ huy chung, còn có từ năm đến bảy cán bộ giúp việc, như các đồng chí Nguyễn Văn Hợp (bí danh Hồ Hữu Đức), Nguyễn Tứ Phương... Bộ phận này có nhiệm vụ điều hành mọi công việc của Ban chỉ huy Thành bộ tự vệ, thường xuyên liên lạc với Ban chỉ huy ở nội thành. Khi địch mở rộng cán quét mạnh vào Vĩnh Lộc, ấp 8 không còn an toàn nữa thì căn cứ này chuyển về Vườn Thơm, thuộc Trung Huyện, tỉnh Chợ Lớn (nay là nông trường Lê Minh Xuân, thuộc huyện Bình Chánh - thành phố Hồ Chí Minh). Có căn cứ ở ngoại thành, Ban chỉ huy lập các cơ quan trực thuộc nhằm đảm bảo sự chỉ huy thông suốt vào nội thành. Ban chỉ huy lần lượt xây dựng các cơ quan theo diễn biến tình hình và yêu cầu nhiệm vụ từng lúc, trước tiên là tổ chức một đội liên lạc. Ở ngoại thành, cơ quan đã được sự giúp đỡ tận tình của bà con nông dân địa phương. Tại ấp 4 xã Vĩnh Lộc, bác Hai Tráng dành toàn bộ nhà riêng của mình cho cơ quan lấy chỗ làm việc và sinh hoạt, còn bác làm một chòi lá ngoài góc vườn để ở. Tại ấp 8, bác Tam Ca, tại Vườn Thơm, bác Hai Quyến cũng nhường toàn bộ nhà minh cho đơn vị sinh hoạt, và làm việc... Ở căn cứ Vườn Thơm, đồng chí Nguyễn Xuân Diệu đã có dịp gặp đồng chí Lê Duẩn sau cuộc hội nghị Đảng bộ toàn Thành họp tại kênh Bà Vụ. Đồng chí Lê Duẩn đã phổ biến lại các điểm chính của nghị quyết hội nghị và nhân mạnh mấy vấn đề phải chú ý đối với các hoạt động ở nội thành. Những nội dung chủ yếu là: - Trước tiên cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong nhân dân về công cuộc kháng chiến của ta, gây lòng tin vào thắng lợi của cuộc kháng chiến. - Hoạt động quân sự ở nội thành là phát động chiến tranh du kích đánh địch về mọi mặt, chiến tranh toàn dân, toàn diện; không chủ trương ám sát cá nhân, bởi hoạt động này không có tác dụng lớn cho cuộc đấu tranh. - Chú ý làm tốt công tác binh vận, nhằm làm tan rã hàng ngũ địch. Những quan điểm lớn của nghị quyết hội nghị Đảng bộ toàn thành về đấu tranh vũ trang và những điều mà đồng chí Lê Duẩn nhấn mạnh là những vấn đề vừa có tính định hướng vừa có tính cụ thể, thiết thực đối với mọi hoạt động của Tự vệ Thành trong những năm tháng đầy khó khăn, thiếu thốn này. |
