XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG CÁCH MẠNG CHỐNG THÙ TRONG GIẶC NGOÀI GẤP RÚT CHUẨN BỊ KHÁNG CHIẾN (8-1945 - 19-12-1946)

I. XÂY DỰNG VÀ BẢO VỆ CHÍNH QUYỀN NON TRẺ

Cách mạng mới thành công. Chính quyền vừa được thành lập.

Tuy có thuận lợi cơ bản là lòng yêu nước thiết tha của nhân dân, khí thế cách mạng sôi nổi của quần chúng; song việc giữ vững chính quyền của nhân dân trong thời kỳ trứng nước còn đứng trước muôn vàn khó khăn thử thách.

Quân Nhật đã đầu hàng Đồng minh nhưng lực lượng của chúng đóng trên các tỉnh còn đông, với đầy đủ trang bị vũ khí hiện đại.

Tháng 9 năm 1945, quan Nhật còn đóng ở Nghệ Tĩnh gần 10.000, ở Thừa Thiên - Huế gần 5.000 và một số quân từ Lào rút về theo đường số 7, số 9.

Quân Anh với danh nghĩa Đồng minh vào tước khí giới quân Nhật, đem theo quân Pháp đánh chiếm Nam Bộ.

Ở phía bắc miền Trung, tàn quân Pháp bỏ chạy sau cuộc đảo chính của Nhật cũng lần lượt kéo về đánh chiếm một số vùng ở biên giới giáp Đông Lào và tỉnh Lai Châu ở tây—bắc nước ta.

Quân Tàu Tưởng, lấy danh nghĩa quân Đồng minh kéo sang tước khí giới quân Nhật từ vĩ tuyến 16 trở ra, nhằm âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân, lập chính quyền phản động.

Ở các tỉnh Khu 4 có khoảng hai vạn tên. Lợi dụng thời cơ, bọn phản động Việt Nam quốc dân Đảng và Việt Nam cách mạng đồng minh hội ra sức chống phá điên cuồng và xảo quyệt.

Thực lực chính quyền của ta còn non yếu, tình hình kinh tế tài chính, nhất là tình hình quân sự, chính trị còn đứng trước nhiều khó khăn thử thách nghiêm trọng.



Vượt qua khó khăn xây dựng thực lực cách mạng

Hậu quả của nạn đói mùa thu năm 1945 còn nặng nề khủng khiếp. Cả Khu 4 chết đói hơn 30.000 người¹.

Thiên tai dồn dập, gần một nửa diện tích bỏ hoang. Đến lúc thu hoạch lại bị bão lớn, lụt to, hàng vạn héc-ta hoa màu bị phá. Vùng Thanh—Nghệ—Tĩnh mất khoảng 50 phần trăm tổng sản lượng lúa, có nơi mất 60 phần trăm (huyện Đức Thọ —Hà Tĩnh). Thu hoạch vụ mùa năm 1945 chỉ đủ ăn ba tháng.

Sau bão lụt lại bị dịch tả, đậu mùa, dịch gia súc. Nhiều trâu bò chết, nhiều gia đình thiếu ăn, rải rác vẫn có người chết đói. Huyện Kỳ Anh (Hà Tĩnh) hàng trăm con trâu bò chết một lúc. Nhiều xã có đến 90 phần trăm gia đình thiếu ăn.

Các ngành sản xuất công nghiệp, thủ công nghiệp ngừng trệ, công nhân viên chức thiếu việc làm, thiếu tiền lương. Ngân quỹ các tỉnh hầu như trống rỗng.

Hệ thống tổ chức đảng ở nhiều địa phương chưa được củng cố. Một số cán bộ trước đó ở các nhà tù hoặc hoạt động ở các nơi khác mới về, chưa thật hiểu nhau, tin nhau. Lực lượng vũ trang còn quá non yếu, nhất là bộ đội chủ lực tập trung, thiếu cán bộ quân sự, thiếu vũ khí. Chính quyền nhiều huyện miền núi lúc đầu còn do các tri châu và thổ ty, lãnh đạo điều hành². Trình độ văn hóa của nhân dân còn quá thấp, số người chưa biết chữ còn phổ biến. Các tệ nạn xã hội như rượu chè, cờ bạc, hút thuốc phiện, cầu cúng bói toán... tuy có giảm nhưng vẫn còn. Hoạt động của các đoàn thể quần chúng còn yếu.

Trước tình hình trên, nhiệm vụ xây dựng, củng cố chính quyền cách mạng vượt qua thời kỳ trứng nước để tiếp tục đưa sự nghiệp cách mạng tiến tới là vô cùng quan trọng và cấp thiết.

Để củng cố và nâng cao hiệu lực hành động của cơ quan lãnh đạo và chính quyền các cấp, Thường vụ Xứ ủy phân công cán bộ về các tỉnh, chỉ đạo triển khai các chủ trương công tác, trước hết là vấn đề xây dựng Đảng xây dựng chính quyền và Mặt trận Việt Minh. Đồng chí Nguyễn Duy Trinh và một số cán bộ được cử về giúp hai tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh...