XE CHỞ XÁC VÀ NỖI ĐAU KHÔNG LỜI

Bên cạnh hình ảnh xác người nằm rải rác trên đường, một ký ức khác ám ảnh Phùng Ngọc Hùng suốt cuộc đời là những chiếc xe chở xác. Đó thường là xe thô sơ, chở đầy những thân người gầy guộc, xếp chồng lên nhau, không tên tuổi, không quan tài, không một lời tiễn biệt.

Ông nhớ rất rõ âm thanh của bánh xe lăn trên mặt đường gồ ghề, chậm chạp và nặng nề. Mỗi lần nghe thấy tiếng ấy, người dân quanh khu phố đều lặng đi. Không ai hỏi xe chở ai, bởi câu trả lời đã quá rõ ràng. Đó là những người chết đói, chết vì kiệt sức, được gom lại để đưa đi chôn tập thể.

Đối với cậu bé Phùng Ngọc Hùng, hình ảnh ấy vừa đáng sợ vừa đau xót. Ông từng nhìn thấy một cánh tay thõng ra khỏi thùng xe, gầy guộc, bất động. Ông không biết người đó là ai, nhưng trong lòng cậu bé dấy lên một cảm giác nghẹn ngào: đó có thể là hàng xóm, là người quen, thậm chí là người thân của ai đó đang đứng lặng bên đường.

Những chuyến xe chở xác không có tiếng khóc tiễn đưa, không có nghi lễ. Nỗi đau khi ấy đã vượt quá khả năng biểu đạt bằng lời. Người dân chỉ biết lặng lẽ cúi đầu, trong lòng dâng lên sự uất ức và bất lực. Cái chết trở nên quá nhiều, quá thường xuyên, đến mức xã hội không còn đủ sức để đau theo cách thông thường.

Với Phùng Ngọc Hùng, những chiếc xe ấy là biểu tượng của một thời kỳ đen tối. Nó cho thấy sinh mạng con người bị coi nhẹ đến mức nào. Chết không chỉ là kết thúc một đời người, mà còn là sự biến mất âm thầm, không dấu vết. Chính điều đó đã gieo vào lòng ông nỗi căm phẫn sâu sắc đối với chế độ đã đẩy dân tộc vào thảm cảnh ấy.

Sau này, khi đất nước giành được độc lập, mỗi lần nhớ lại những chuyến xe chở xác năm xưa, ông Hùng càng thấm thía giá trị của hòa bình và tự do. Nỗi đau không lời ấy không chỉ là ký ức cá nhân, mà là lời nhắc nhở cho các thế hệ sau: độc lập dân tộc không phải điều tự nhiên có được, mà được đánh đổi bằng vô vàn sinh mạng vô danh.