“Xe chưa qua, nhà không tiếc” – ký ức người dân tuyến lửa Hà Tĩnh

Trong những năm tháng ác liệt của Chiến tranh Việt Nam, mảnh đất Hà Tĩnh không chỉ là hậu phương mà còn là tuyến lửa khốc liệt. Nơi đây, bom đạn ngày đêm cày xới, nhưng cũng chính tại đó, tinh thần yêu nước và sự hy sinh của người dân đã tỏa sáng theo một cách rất đỗi bình dị mà lớn lao.

Ông Nguyễn Văn Lợi, một người dân bình thường ở Can Lộc, đến nay khi đã ngoài 80 tuổi vẫn không thể quên những ngày tháng mà ông và bà con trong làng sẵn sàng phá bỏ chính ngôi nhà của mình để mở đường cho xe ra tiền tuyến. Năm 1968, gia đình ông vừa dựng xong một căn nhà gỗ sau bao năm tích góp. Đó là tài sản lớn nhất, là niềm tự hào của cả gia đình. Thế nhưng, niềm vui chưa kịp trọn vẹn thì ông nhận được thông báo: con đường làng cần được mở rộng để phục vụ cho việc vận chuyển hàng hóa và quân lực ra chiến trường.

Không một chút do dự, ông cùng gia đình quyết định tháo dỡ căn nhà vừa dựng. Những cột gỗ, tấm ván, mái tranh – tất cả đều được mang ra góp vào công việc chung. Với ông, đó không phải là sự mất mát, mà là một phần đóng góp cho đất nước. “Nhà có thể làm lại, nhưng nếu xe không qua được thì bộ đội ngoài mặt trận sẽ thiếu thốn đủ thứ”, ông từng nói như vậy.

Không chỉ riêng gia đình ông Lợi, cả làng khi ấy đều chung một suy nghĩ. Hàng chục ngôi nhà lần lượt được tháo dỡ. Người góp tre, người góp gỗ, người góp công. Có những gia đình vừa dựng nhà xong đã phải phá đi, có những mái ấm đang yên bình cũng sẵn sàng dỡ bỏ. Tất cả đều hướng đến một mục tiêu chung: giữ cho con đường thông suốt. Một câu nói giản dị nhưng đầy ý chí đã trở thành tinh thần của cả vùng: “Xe chưa qua thì nhà không tiếc.”

Công việc mở đường diễn ra trong điều kiện vô cùng nguy hiểm. Bom đạn liên tục trút xuống, đất đá bị cày xới, mặt đường vừa san lấp xong đã có thể bị phá hủy ngay sau đó. Có những lúc, người dân đang làm đường thì phải vội vàng chạy xuống hầm trú ẩn. Nhưng chỉ cần bom dứt, họ lại nhanh chóng quay trở lại, tiếp tục công việc còn dang dở. Sự sống và cái chết khi ấy chỉ cách nhau trong gang tấc, nhưng không ai lùi bước.

Nhờ sự hy sinh thầm lặng ấy, những con đường dần được mở rộng. Những đoàn xe quân sự nối đuôi nhau vượt qua, mang theo lương thực, vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam. Mỗi lần nhìn thấy xe đi qua, lòng người dân lại dâng lên niềm vui khó tả. Đó không chỉ là niềm vui của sự đóng góp, mà còn là niềm tin vào ngày chiến thắng.

Sau chiến tranh, cuộc sống dần trở lại bình yên, nhưng những mất mát vẫn còn đó. Nhiều gia đình phải mất nhiều năm mới dựng lại được nhà cửa. Có người mất đi người thân, có người mãi mãi không trở về. Nhưng với ông Lợi và những người dân nơi đây, những gì họ đã làm là hoàn toàn xứng đáng.

Giờ đây, khi nhắc lại quá khứ, ông chỉ nhẹ nhàng nói rằng: thế hệ hôm nay cần biết trân trọng cuộc sống hòa bình mà mình đang có. Bởi đó không phải là điều tự nhiên mà có, mà được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt, và cả những hy sinh thầm lặng của biết bao con người.