Y Blốk Êban
Y Blốk Êban (1921–2018) là một Thiếu tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và là nhà lãnh đạo quân sự, chính trị tiêu biểu của Tây Nguyên. Ông được biết đến rộng rãi với vai trò trong phong trào cách mạng ở Đắk Lắk, Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975 và là vị tướng đầu tiên xuất thân từ các dân tộc Tây Nguyên.
Sự nghiệp cách mạng
Sinh tại buôn Chư Dluê (nay thuộc thành phố Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk), Y Blốk Êban có tuổi thơ nhiều khó khăn và từng bị thực dân Pháp đưa vào lực lượng lính khố xanh làm nhiệm vụ tại Nhà đày Buôn Ma Thuột. Tại đây, ông được tiếp xúc với các tù chính trị và giác ngộ lý tưởng cách mạng. Ngày 22/8/1945, ông chỉ huy một đơn vị lính khố xanh tham gia giành chính quyền tại Buôn Ma Thuột, đánh dấu bước ngoặt đưa ông trở thành cán bộ cách mạng.
Đóng góp trong quân đội và chính quyền
Sau khi được đào tạo tại Trường Lục quân Quảng Ngãi, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị chỉ huy trong kháng chiến. Sau năm 1954, ông tập kết ra Bắc, rồi trở lại Tây Nguyên giữ các chức vụ như Phó Tư lệnh và Quyền Tư lệnh Quân khu VI. Trong giai đoạn năm 1975, ông tham gia lãnh đạo lực lượng tại Đắk Lắk trong Chiến dịch Tây Nguyên; sau giải phóng, ông giữ chức Chủ tịch Ủy ban Quân quản rồi Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk. Ông cũng là đại biểu Quốc hội khóa III và IV.
Danh hiệu và dấu ấn
Y Blốk Êban được phong quân hàm Thiếu tướng vào thập niên 1980 và được ghi nhận là vị tướng đầu tiên của các dân tộc Tây Nguyên. Năm 2010, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì những đóng góp trong sự nghiệp cách mạng và bảo vệ đất nước. Ông qua đời ngày 13/1/2018 tại Buôn Ma Thuột, hưởng thọ 97 tuổi.
Di sản
Tên tuổi của Y Blốk Êban gắn liền với lịch sử cách mạng của Đắk Lắk và vùng Tây Nguyên. Trong nhiều tài liệu lịch sử và hồi ký, ông được nhắc đến như một người chỉ huy có ảnh hưởng lớn trong việc xây dựng lực lượng vũ trang địa phương, vận động đồng bào các dân tộc Tây Nguyên tham gia cách mạng và góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên năm 1975.
