Y Buông -CÂU CHUYỆN VỀ NGƯỜI PHỤ NỮ TRONG KHÁNG CHIẾN

Tôi tên là Y Buông là người dân tộc Xơ Đăng. Tôi sinh khoảng năm 1945.Quê quán: làng Đắk Re, xã Đắk Na, Tỉnh Quảng Ngãi.

Góp phần trong Kháng chiến — vai trò “chị nuôi” bộ đội

Từ khoảng năm 1962 (lúc bà mới khoảng 17 tuổi) đến 1972, Y Buông tham gia lực lượng vũ trang ở vùng Bắc Tây Nguyên, công tác tại Đại đội 1, Tiểu đoàn 304, thuộc Tỉnh đội Kon Tum

Nhiệm vụ chính của bà là nuôi quân — đảm bảo hậu cần cho bộ đội giữa rừng núi, trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ.

Trong nhiều đợt giặc càn, khi lương thực bị phong tỏa, Y Buông phải vào rừng đào củ, hái rau, đánh bắt cá, cua, tép, hoặc săn bắn để kiếm thức ăn — để bộ đội có “cơm no” mà tiếp tục chiến đấu.

Bà kể, có khi phải dùng thân mình che chắn nồi cơm, che bộ đội khỏi đất đá, bom đạn, để bảo vệ bữa ăn — thương và lo cho đồng đội như người thân. .“Nếu được ăn no, anh em có sức đánh giặc — quê hương mới nhanh được giải phóng.”

Ngoài vai trò nuôi quân, bà cũng từng trực tiếp tham gia chiến đấu: năm 1967, khi đơn vị bị địch tập kích hậu cứ, bà cùng đồng đội tiêu diệt 1 tiểu đội địch — cá nhân bà dùng lựu đạn và súng cạc-bin diệt 4 tên địch.

* Danh hiệu & Cuộc đời sau chiến tranh

Nhờ công lao và lòng dũng cảm, Y Buông được nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 20/12/1973.

Sau 1975, bà được cử ra miền Bắc học văn hóa và bồi dưỡng chính trị.

Sau đó, từ năm 1975 đến khi nghỉ hưu (khoảng 1980), bà công tác tại trường Quân sự tỉnh Gia Lai – Kon Tum.

Bà từng là đại biểu Quốc hội (thời kỳ sau chiến tranh) — đại diện tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số.

* Ý nghĩa & Di sản tinh thần

Với vai trò “chị nuôi” — Y Buông giữ vị trí đặc biệt: không cầm súng thường xuyên, nhưng giữ lửa – giữ “nồi cơm” – giữ tinh thần cho bộ đội trong những ngày gian khó. Bà chứng minh rằng, hậu cần tốt, tinh thần vững là một phần quan trọng để chiến thắng.

Việc bà — một phụ nữ dân tộc thiểu số, vào rừng sâu suốt nhiều năm, chăm lo từng bữa ăn, từng bộ đội — đã khắc đậm nghĩa đồng đội, nghĩa đồng bào; đồng thời xóa đi định kiến về phụ nữ hay dân tộc thiểu số không thể đảm nhiệm công việc nặng nhọc.

Danh hiệu Anh hùng của bà không chỉ là ghi nhận cá nhân, mà là biểu tượng cho hàng trăm, hàng nghìn người phụ nữ dân tộc thiểu số “thầm lặng” phục vụ kháng chiến — dù ít được nhắc tới.

Ở tuổi cao, dù sức khỏe có suy giảm, Y Buông vẫn được đồng đội, chính quyền và người dân kính trọng, thường mời bà tham gia các hoạt động truyền thống, giáo dục lớp trẻ về tinh thần cách mạng, lòng yêu nước.