10 bông hoa bất tử nơi Ngã Ba Đồng Lộc
Ngày 24 tháng 7 năm 1968, một quả bom của không quân Mỹ đã đánh sập một căn hầm chữ A tại Ngã ba Đồng Lộc, Hà Tĩnh, khiến 10 cô gái thanh niên xung phong đang trú ẩn hy sinh ngay tại chỗ. Đây là một trong những câu chuyện cảm động nhất về lòng dũng cảm và sự hy sinh thầm lặng của thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Ngã ba Đồng Lộc nằm trên Đường Hồ Chí Minh, là giao điểm của Quốc lộ 15A và Tỉnh lộ 2, là mạch máu giao thông quan trọng để hậu phương chi viện sức người, sức cho miền Nam. Trong giai đoạn 1964-1972, vùng đất này bị đánh phá liên tục, đặc biệt năm 1968 là thời kỳ ác liệt nhất. Từ tháng 4 đến tháng 10 năm 1968, vùng đất này phải hứng chịu gần 50.000 quả bom các loại, bình quân mỗi mét vuông đất gánh trên 3 quả bom. Mặt đất bị biến dạng hoàn toàn, đất đá bị cày đi xới lại.
Những thanh niên xung phong đã đến với Ngã ba Đồng Lộc để thực hiện nhiệm vụ lấp hố bom, mở đường cho xe ra chiến trường. Đội quân của họ đa phần là những người trẻ tuổi, với tuổi đời trung bình chỉ khoảng 20 tuổi. Vào trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968, 10 cô gái thanh niên xung phong thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 ra đường làm nhiệm vụ. Đến 16 giờ, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc, một quả nổ gần căn hầm chữ A nơi 10 chị tránh bom. Hầm sập, tất cả 10 chị hy sinh. Người trẻ nhất mới 17 tuổi, ba chị lớn nhất cùng 24 tuổi.
10 cô gái thanh niên xung phong ấy bao gồm: Võ Thị Tần (24 tuổi, Tiểu đội trưởng), Hồ Thị Cúc (24 tuổi, Tiểu đội phó), Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi), Dương Thị Xuân (21 tuổi), Võ Thị Hợi (20 tuổi), Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi), Hà Thị Xanh (19 tuổi), Trần Thị Hường (19 tuổi), Trần Thị Rạng (18 tuổi) và Võ Thị Hà (17 tuổi). Họ đã ngã xuống khi tuổi còn quá trẻ, để lại cho thế hệ sau những kỷ niệm đau lòng và niềm tự hào về lòng dũng cảm của họ.
Hiện nay, phần mộ của 10 cô gái thanh niên xung phong nằm trong quần thể Khu di tích quốc gia đặc biệt Ngã ba Đồng Lộc, nơi được hàng ngàn du khách đến viếng thăm mỗi năm để nhớ về những anh hùng trẻ tuổi đã hy sinh cho Tổ quốc.
