10 CÔ GÁI NGÃ 3 ĐỒNG LỘC

Ngã ba Đồng Lộc - Tọa độ chết Trong kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc ở Can Lộc, Hà Tĩnh là mạch máu giao thông quan trọng nhất để chi viện cho miền Nam. Nó được mệnh danh là "tọa độ lửa" vì mỗi mét vuông ở đây phải hứng chịu tới 3 quả bom. Không quân Mỹ trút xuống đây gần 50.000 quả bom các loại. Để giữ cho đường thông, hàng trăm thanh niên xung phong đã bám trụ ở đây, ngày đêm san lấp hố bom, phá bom chưa nổ, dẫn đường cho xe qua. Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 gồm 10 cô gái trẻ, tuổi chỉ từ 17 đến 24, do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng. Trưa ngày 24 tháng 7 năm 1968 Khoảng 16 giờ chiều, sau nhiều đợt ném bom liên tục của máy bay Mỹ, 10 cô gái vẫn ra mặt đường làm nhiệm vụ. Khi các chị đang tập trung san lấp hố bom và trú ẩn trong một hầm chữ A gần đường thì một quả bom của không quân Mỹ ném trúng ngay miệng hầm. Quả bom nổ. Đất đá vùi lấp tất cả. Đồng đội chạy đến, chỉ thấy một hố bom sâu hoắm. Tất cả đã hy sinh. 10 bông hoa trinh liệt Mười liệt sĩ ấy là: 1. Võ Thị Tần (24 tuổi) - Tiểu đội trưởng 2. Hồ Thị Cúc (24 tuổi) - Tiểu đội phó 3. Nguyễn Thị Nhỏ (24 tuổi) 4. Dương Thị Xuân (21 tuổi) 5. Võ Thị Hợi (20 tuổi) 6. Nguyễn Thị Xuân (20 tuổi) 7. Hà Thị Xanh / Hà Thị Chắt (19 tuổi) 8. Trần Thị Hường / Trần Thị Rạng (19 tuổi) 9. Trần Thị Rạng (18 tuổi) 10. Võ Thị Hà (17 tuổi) - em út Người em út Hà mới 17 tuổi, viết đơn tình nguyện bằng máu để được đi thanh niên xung phong, dù chưa đủ tuổi. Có một chi tiết đau xé lòng: khi tìm được thi thể 9 chị, còn chị Hồ Thị Cúc thì không thấy. Đồng đội đã lật từng tấc đất suốt mấy ngày. Nhà thơ Yến Thanh, người có mặt lúc đó, đã viết bài thơ "Cúc ơi" trong nước mắt: Tiểu đội đã về xếp một hàng ngang Cúc ơi em ở đâu không về tập hợp? Chín bạn đã quây quần đủ hết Nhỏ - Xuân - Hà - Hường - Hợi - Rạng - Xuân - Xanh A trưởng Võ Thị Tần điểm danh Chỉ thiếu mình em... Đến ngày thứ 3, đồng đội mới tìm thấy chị Cúc ở sâu trong lòng đất, trong tư thế ngồi, mười đầu ngón tay bầm tím vì cào bới đất để tìm đường ra. Cả 10 chị đều chưa lập gia đình, chưa một lần yêu. Trong túi áo của họ, người ta tìm thấy những bức thư gửi về cho mẹ còn viết dở, những chiếc lược, chiếc gương nhỏ.

Sự hy sinh của 10 cô gái đã trở thành biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Ngày 7/6/1972, Quốc hội và Chính phủ đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho cả 10 liệt sĩ. Bây giờ ở Đồng Lộc, 10 ngôi mộ nằm thẳng hàng dưới tán thông, ngày đêm có đồng đội canh giấc. Ai đến đó cũng thắp 10 nén hương, không ai nỡ thắp 9.