120. AHLLVTNH TÔ VĂN ĐỰC

Trên vùng đất Nhuận Đức – Củ Chi, nơi “đất thép thành đồng” đã hun đúc biết bao chiến công hiển hách, có một câu chuyện mà mỗi người trẻ hôm nay đều nên biết. Đó là câu chuyện về Anh hùng LLVT Nhân dân Tô Văn Đực – người được mệnh danh là “cỗ máy phá tăng”, là cha đẻ của loại mìn gạt làm khiếp sợ quân xâm lược trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Câu chuyện của ông không chỉ là ký ức của một thời hoa lửa, mà còn là bài học sâu sắc về lòng yêu nước, niềm tin, lòng dũng cảm và tinh thần sáng tạo – những giá trị mà mỗi đoàn viên, thanh niên xã ta cần gìn giữ.

Tô Văn Đực sinh năm 1942 tại ấp Xóm Bưng, xã Nhuận Đức. Thời thơ ấu của ông gắn liền với ruộng đồng, với những buổi tối nghe người lớn kể chuyện đánh giặc. Nhưng chiến tranh ập đến quá sớm, cướp đi sự bình yên của làng quê. Khi quê hương bị bom đạn giày xéo, chàng trai trẻ đã chọn đặt Tổ quốc lên trên tất cả. Mới ngoài 20, ông xung phong gia nhập lực lượng du kích xã, mang theo quyết tâm bảo vệ từng tấc đất quê hương mình.

Trong những năm đầu chiến đấu, ông được phân công về công xưởng chế tạo vũ khí của xã. Thực chất, đó chỉ là một căn hầm nhỏ với vài dụng cụ thô sơ, một lò rèn cũ kỹ, vài mảnh thép nhặt từ chiến trường. Thế nhưng, chính nơi thiếu thốn ấy lại trở thành cái nôi của sáng tạo. Nhờ bản tính ham học hỏi và niềm đam mê cơ khí, ông tự mày mò, nghiên cứu cách sửa súng, chế mìn, tái chế bom không nổ thành thuốc nổ. Đồng đội gọi ông là “anh thợ rèn nhỏ có óc sáng tạo lớn”.

Những năm 1966–1967, Củ Chi trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất. Xe tăng Mỹ liên tục càn quét, tìm cách phá vỡ hệ thống địa đạo. Trước sức mạnh của thiết giáp hiện đại, du kích ta với súng bộ binh gần như không thể chống lại. Các loại mìn cán cũ chỉ phát nổ khi bánh xe cán trúng, nhưng nếu xe tăng đi lệch, mìn sẽ không nổ, làm giảm hiệu quả. Tô Văn Đực nhìn thấy rõ nhược điểm đó và hiểu rằng nếu không có vũ khí mới, lực lượng du kích sẽ gặp vô vàn khó khăn.

Sau nhiều ngày đêm nghiên cứu và thử nghiệm, ông đã nảy ra một ý tưởng táo bạo: tạo một loại mìn có thể kích nổ khi bất kỳ phần nào của xe chạm vào dây gạt, thay vì chờ bánh xe đè lên. Trong điều kiện thiếu thốn, ý tưởng đó càng khó thực hiện. Ông thử rồi thất bại, lại thử rồi lại thất bại. Nhưng chính sự kiên trì của ông đã làm nên điều kỳ diệu. Cuối cùng, loại mìn gạt hoàn chỉnh đã ra đời, được chế từ thuốc bom tái chế và những linh kiện tự tìm được trên chiến trường.

Lần đầu đặt thử trên đường đất, khi đoàn xe tăng Mỹ lăn đến, chỉ cần một chiếc chạm nhẹ vào dây gạt là quả mìn lập tức phát nổ, khiến chiếc xe tăng dừng lại. Thành công ấy khiến đồng đội reo vui, còn ông chỉ lặng lẽ mỉm cười. Từ đó, mìn gạt trở thành “vũ khí bí mật” của du kích Củ Chi, góp phần phá hủy nhiều xe tăng, làm chậm bước tiến của kẻ địch và giữ vững hệ thống địa đạo. Người dân và chiến sĩ gọi ông bằng cái tên đầy tự hào: “cỗ máy phá tăng của đất thép”.

Năm 1967, khi mới 25 tuổi, Tô Văn Đực được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Ít ai biết rằng phía sau danh hiệu cao quý ấy là vô vàn ngày đêm một người lính trẻ mày mò trong gian hầm tối, đầy hiểm nguy, để đổi lấy những sáng tạo giúp quê hương vững vàng trước giặc thù.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội, làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật của Quân khu 7. Đến khi nghỉ hưu, ông trở về chính mảnh đất đã chứng kiến biết bao trận đánh của mình. Ông trồng cây trên những hố bom cũ, phủ xanh lại nơi từng là chiến trường, sống bình dị giữa xóm làng. Nhưng trong ánh mắt người lính già ấy vẫn luôn cháy lên ngọn lửa của ký ức, của niềm tự hào và của tình yêu quê hương sâu nặng.

Câu chuyện của Anh hùng Tô Văn Đực là bài học quý báu cho thế hệ trẻ xã nhà hôm nay. Yêu nước không phải là điều xa vời; nó bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: sống tử tế, giữ gìn truyền thống, có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Tinh thần sáng tạo của ông là lời nhắc nhở rằng trí tuệ của người trẻ có thể làm nên những điều phi thường nếu có quyết tâm. Sự gan dạ, kiên trì của ông giữa bom đạn là tấm gương cho chúng ta học cách không sợ khó, không sợ khổ trong học tập, lao động và xây dựng tương lai.

Nhắc lại câu chuyện thời hoa lửa ấy không phải để kể về chiến tranh, mà để trao lại cho thế hệ hôm nay một ngọn lửa – ngọn lửa của lòng yêu nước, của niềm tự hào, của ý chí vượt lên mọi thử thách. Tuổi trẻ xã nhà hôm nay được sống trong hòa bình, càng phải biết trân trọng quá khứ và sống xứng đáng với truyền thống cách mạng của vùng đất thép.