81 ngày đêm bảo vệ thành cổ quảng trị Khúc tráng ca bất tử

Nằm giữa trung tâm thị xã Quảng Trị, Thành cổ Quảng Trị là một công trình kiến trúc thành lũy cổ, đồng thời cũng là sở hữu hành chính chính trị của Tỉnh Quảng Trị. chiều dài lịch sử, với vị trí là trung tâm xuyên suốt chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh, Thành cổ Quảng Trị không chỉ có vai trò hỗ trợ cho sự phát triển của địa phương mà còn có vị trí quan trọng để thúc đẩy tiến trình phát triển của dân tộc. Ngày 12/9/2013, Thành cổ Quảng Trị đã được Thủ tướng phủ ký Quyết định số 2383/QĐ-TTg xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt.Trong cuộc phản chiến chống đế quốc Mỹ, chính quyền Mỹ-Ngụy coi tuyến phòng thủ Quảng Trị là “con đê ức chế” Chắc chắn nhất ở miền nam Việt Nam. Nhưng tuyến phòng đã được quân đội ta chạy vào ngày 5/1/1972, quân đội quân đội phải rút khỏi xã Quảng Trị. Quảng Trị là tỉnh đầu tiên ở miền nam được hoàn toàn giải phóng hơn 10 vạn dân.Không chấp nhận mất Quảng Trị, được viện trợ tối đa của đế quốc Mỹ, chính quyền Sài Gòn gradient toàn bộ lực lượng mở rộng cuộc sống kích thước tái sử dụng Quảng Trị, trong đó mục tiêu số một được sử dụng lại Thành cổ. Về chính trị, chúng tôi hy vọng qua cuộc phản kích này sẽ lấy lại được tinh thần, xóa tâm lý thất bại đang phát triển dòng chảy lan trong quân đội ngụy, đồng thời gây sức ép với ta tại hội nghị Paris. Về quân sự, chúng hy vọng sẽ phá được cuộc tấn công của quân ta, giữ vững cố đô Huế và tận dụng lại tỉnh Quảng Trị - mảnh đất địa đầu chiến lược miền nam, là đầu mối giao thông quan nối liền Việt Nam với Trung, Hạ Lào. Đây cũng là một trong những nỗ lực cuối cùng để nghiên cứu chiến lược “Việt Nam hóa chiến tranh” đang được tạo ra.Ngày 13/6/1972, Nguyễn Văn Thiệu quyết định mở cuộc hành quân “tái sử dụng Quảng Trị” mang mật danh “Lam Sơn 72”. Để giành chiến thắng, Nguyễn Văn Thiệu đã huy động 4 sư đoàn mạnh nhất, trong đó có toàn bộ sư đoàn dù và quân đoàn thủy quân thuộc bộ lực lượng cơ động chiến lược. Lực lượng tham gia chiến dịch tương đương 13 trung đoàn bộ binh, 17 tiểu đoàn pháo binh, 5 thiết bị và nhiều đơn vị không quân, pháo binh của Mỹ; đồng thời điều Trung tướng Ngô Quang Trưởng - một viên tướng được kỳ vọng nhiều nhất trong hàng ngũ tướng lãnh quân đội Việt Nam cộng hòa làm Tư lệnh Quân khu 1, Quân đoàn 1.Ngày 14/6/1972, địch bắt đầu mở cuộc hành quân “Tái chiếm lại Quảng Trị”. Đây chính là trận chiến khốc liệt nhất trong lịch sử chiến tranh Việt Nam - được mệnh danh là “mùa Hè đỏ lửa”, với sự huy động hỏa lực lớn chưa từng có. Mở màn cuộc hành quân “Lam Sơn 72”, sáng ngày 28/6/1972, dưới sự chi viện của không quân và hải quân Mỹ, các sư đoàn chủ lực của quân đội Việt Nam cộng hòa ồ ạt tiến công sang bờ bắc sông Mỹ Chánh, thực hiện cuộc hành quân “tái chiếm lãnh thổ”.Cuộc chiến đấu giữa ta và địch tại Quảng Trị trong 81 ngày đêm, từ 28/6 đến 16/9/1972, diễn ra vô cùng ác liệt, suốt cả ngày lẫn đêm. Hai bên giằng co từng mét đất, từng ngôi nhà. Bom đạn đã phá hủy hoàn toàn thị xã Quảng Trị. Thành cổ cũng bị phá nát hoàn toàn. Các chốt quan trọng như Long Quang, nhà thờ Trí Bưu, ngã ba Long Hưng, ngã ba Cầu Ga… là những nơi mà quân giải phóng bất chấp hiểm nguy, gian khổ để đập tan các đợt phản kích của địch. Có ngày ta phải đương đầu với 5 đợt tấn công bằng bộ binh, xe tăng, phi pháo của địch. Đặc biệt, Thành cổ Quảng Trị là tiêu điểm ác liệt nhất và cũng là nơi thể hiện tinh thần anh dũng hy sinh, chiến đấu phi thường của quân và dân ta. Hàng nghìn chiến sĩ đã ngã xuống trong trận chiến khốc liệt này.

Ngày 16/9/1972, quân ta chủ động rút khỏi Thành cổ sau khi đã gây tổn thất nặng nề cho địch. Ta đã tiêu diệt 2 sư đoàn cơ động chiến lược của địch, diệt 26.000 tên, bắt sống 71 tên, đánh thiệt hại nặng 19 tiểu đoàn, phá hỏng 349 xe quân sự trong đó có 200 xe tăng và thiết giáp, bắn rơi 205 máy bay, thu 500 súng các loại.

Trong những ngày đó, quân và dân ta đã vượt qua muôn vàn khó khăn, ác liệt, mưa lũ triền miên để bám trụ và chiến đấu với các đối tượng sừng sỏ, thiện chiến của quân ngụy Sài Gòn với sự yểm trợ hỏa lực chưa từng thấy trong lịch sử chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ ở Đông Dương. Một tờ báo của Mỹ đã viết: Kỷ luật, lý tưởng và tinh thần coi thường cái chết đã kết hợp với nhau như thế nào mà khiến các chiến sĩ Việt cộng vẫn xông lên dưới mưa bom B52? Không có một nhà phân tích nào ở Mỹ đi đến một giải thích đầy đủ.

“Khi lòng yêu nước đã lên đến tột cùng thì cái chết cũng nhẹ nhàng như hòa mình vào dòng nước chảy”

Những người lính Thành cổ, đa số tuổi đời còn rất trẻ, đã lấy gan vàng chọi với sắt thép để tạc nên một tượng đài sừng sững với khát vọng độc lập, thống nhất về lương tri và phẩm giá con người trước vận mệnh đất nước. Có thể nói rằng, cuộc chiến 81 ngày đêm chốt giữ Thành cổ Quảng Trị là một khúc tráng ca của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam được viết bằng máu, có biết bao chiến sĩ quân giải phóng đã ngã xuống mà nhiều người trong số họ thân xác vĩnh viễn tan hòa vào đất đai, cây cỏ…

Bài đăng trên Báo Nhân Dân điện tử ngày 28/06/2022

Nguồn: TTXVN

Trình bày: Phương Nam