9 PHÚT BẤT TỬ - Cái nhìn xuyên thế kỷ và bản hùng ca của người thợ điện tuổi 24

NGƯỜI THỢ ĐIỆN VÀ ÁNH SÁNG TỪ PHÁP TRƯỜNG CHÍ HÒA

Bước ra khỏi xưởng thực hành của Trường Đại học Kỹ thuật Công nghiệp Thái Nguyên sau một buổi học căng thẳng, mùi dầu máy và tiếng rè rè của dòng điện chạy qua các bảng mạch vẫn còn vương vấn trong tâm trí tôi. Chúng tôi, những sinh viên kỹ thuật của thế kỷ 21, đang học cách điều khiển dòng điện để thắp sáng những tòa nhà, vận hành những cỗ máy. Nhưng lùi

lại hơn sáu mươi năm trước, có một người thợ điện cũng ở trạc tuổi tôi, đã dùng những am-hiểu kỹ thuật của mình để nối một mạch điện định mệnh – mạch điện của lòng yêu nước và sự tự tôn dân tộc.

Người thợ điện ấy tên là Nguyễn Văn Trỗi.

Khi nhắc về những anh hùng lịch sử, người ta thường dễ hình dung về những vị tướng lĩnh dạn dày sương gió. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi lại bước vào lịch sử với một thân thế vô cùng đời thường. Anh là một thanh niên nghèo rời quê hương Quảng Nam vào Sài Gòn lập nghiệp. Anh làm thợ điện ở nhà máy đèn Chợ Quán. Anh cũng như bao chàng trai trẻ khác: khát khao mưu sinh, mong mỏi bình yên và có một người con gái để yêu thương.

Năm 1964, anh Trỗi 24 tuổi. Đó là độ tuổi mà thanh niên chúng tôi bây giờ mới chập chững ra trường, bắt đầu kiếm những đồng lương đầu tiên, bắt đầu loay hoay với những câu hỏi về sự nghiệp và tương lai. Đối với anh Trỗi lúc bấy giờ, tương lai của anh là chị Phan Thị Quyên – người vợ trẻ mà anh vừa mới kết hôn chưa đầy một tháng.

Hãy thử nhắm mắt lại và đặt mình vào vị trí của anh. Một mái ấm nhỏ vừa được dựng lên, một người vợ hiền đang đợi ở nhà, một công việc thợ điện đủ để đắp đổi qua ngày. Lẽ thường, người ta sẽ chọn cách chôn chặt lý tưởng để bảo vệ hạnh phúc cá nhân, nhất là trong bối cảnh Sài Gòn đầy rẫy mật thám và kẽm gai. Thế nhưng, người thợ điện ấy hiểu rằng: Sẽ không thể có một mái ấm trọn vẹn khi giang sơn còn chìm trong khói lửa, và dòng điện anh đang sửa chữa mỗi ngày không thể thắp sáng được một đất nước đang chìm trong bóng tối nô lệ.

Anh nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý để ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara. Lựa chọn ấy đồng nghĩa với việc anh tự tay đặt dấu chấm hết cho tuần trăng mật của mình, bước vào một con đường mà cửa tử rộng hơn cửa sinh.

"Còn giặc Mỹ thì không ai có hạnh phúc cả..."

Câu nói ấy của anh với chị Quyên không phải là một lời bao biện, mà là một chân lý được đúc kết bằng máu. Nhiệm vụ tại cầu Công Lý bại lộ. Anh bị địch bắt, chịu vô vàn đòn roi tra tấn tàn bạo của kẻ thù nhưng vẫn cắn răng không khai báo nửa lời để bảo vệ tổ chức.

Hình ảnh:”Vợ chồng anh Nguyễn Văn Trỗi và chị Phan Thị Quyên.

Hạnh phúc cá nhân nhường chỗ cho tình yêu Tổ quốc.”

Điều làm nên sự bất tử của cái tên Nguyễn Văn Trỗi không nằm ở quả mìn chưa kịp nổ, mà nằm ở 9 phút cuối cùng của cuộc đời anh tại pháp trường khám Chí Hòa ngày 15/10/1964.

Ngày hôm đó, báo chí quốc tế chĩa ống kính vào anh. Bọn địch đưa một vị linh mục đến để "rửa tội" cho anh, hy vọng tìm thấy một sự yếu đuối, ân hận ở người thanh niên trẻ. Nhưng chúng đã lầm. Anh gạt đi và dõng dạc tuyên bố: "Tôi không có tội. Kẻ có tội là bọn xâm lược và lũ Việt gian bán nước".

Khi tên đao phủ bước tới định dùng một dải băng đen che mắt anh lại, anh đã giật phắt ra. Khoảnh khắc ấy, lịch sử dường như ngưng đọng. Trong cái giây phút cận kề cái chết, con

người ta thường run sợ không dám nhìn thẳng vào những nòng súng đen ngòm. Nhưng Nguyễn Văn Trỗi thì khác. Anh từ chối sự thương hại, từ chối việc phải chết trong bóng tối.

"Không, không ai được bịt mắt tôi! Hãy để tôi được nhìn mảnh đất này, nhìn Tổ quốc thân yêu của tôi cho tới giây phút cuối cùng!"

Một câu nói rúng động tâm can! Ánh mắt của người thợ điện 24 tuổi năm ấy không chỉ nhìn trân trân vào họng súng kẻ thù, mà ánh mắt ấy đã xuyên qua khói đạn, xuyên qua không gian và thời gian để găm thẳng vào lương tri của nhân loại. Sự kiên cường của anh lớn đến mức, ở phía nửa kia địa cầu, những chiến sĩ du kích Venezuela xa xôi đã không ngần ngại bắt cóc một sĩ quan Mỹ để đòi đánh đổi mạng sống cho anh. Dù cuộc trao đổi không thành, nhưng Nguyễn Văn Trỗi đã không còn là người anh hùng của riêng Việt Nam, anh đã trở thành biểu tượng chống áp bức của những dân tộc yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới.

Những tiếng hô cuối cùng của anh trước khi loạt đạn khô khốc vang lên: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm!" đến nay vẫn còn vang vọng. Anh Trỗi ngã xuống. Chiếc áo sơ mi trắng nhuốm máu. Anh chưa kịp nhìn thấy Sài Gòn giải phóng, chưa kịp sống trọn thanh xuân bên người vợ trẻ. Nhưng cái chết của anh đã trở thành một mồi lửa, châm ngòi cho phong trào đấu tranh rực lửa của thanh niên, sinh viên và học sinh miền Nam trong những năm tháng đen tối nhất.

Hình Ảnh :” Anh Hùng Nguyễn Văn Trỗi bị áp giải ra pháp trường”

Gấp lại những trang sử hào hùng, tôi trở về với thực tại của một sinh viên thế hệ Z. Bầu trời Thái Nguyên hôm nay rất trong xanh, dòng điện trong các xưởng thực hành của TNUT vẫn chạy đều đặn, thắp sáng những giảng đường, những ký túc xá bình yên.

Thú thật, có những lúc đối diện với những áp lực của cuộc sống hiện đại: một đồ án khó, một kỳ thi điểm thấp, hay những chênh vênh khi nghĩ về tương lai... tôi đã từng cảm thấy mệt mỏi và muốn buông xuôi. Nhưng khi nghĩ về ánh mắt của anh Trỗi tại pháp trường Chí Hòa, tôi chợt thấy sự yếu đuối của mình thật đáng hổ thẹn.

Anh Trỗi ở tuổi 24 đã dám dùng ngực mình để che chắn cho quê hương. Còn chúng tôi ở tuổi 24 hôm nay, nếu không thể chịu đựng được những áp lực trên ghế nhà trường, thì làm sao xứng đáng với cái nền hòa bình được đắp lên từ máu xương của các anh?

Dòng điện mà Nguyễn Văn Trỗi đấu nối năm xưa là dòng điện để nổ tung sự áp bức. Còn dòng điện mà những sinh viên TNUT chúng tôi đang học cách làm chủ hôm nay, phải là dòng điện của tri thức, của công nghệ, để thắp sáng một Việt Nam hùng cường.

Anh Trỗi đã không cần bịt mắt để nhìn Tổ quốc cho đến lúc nhắm mắt xuôi tay. Còn thế hệ chúng tôi hôm nay, sẽ mở to đôi mắt, vươn tầm nhìn ra thế giới, để sống, để cống hiến thay cho phần thanh xuân rực rỡ mà người thợ điện tuổi 24 năm ấy đã gửi lại nơi pháp trường.