9 phút làm nên lịch sử
Nguyễn Văn Trỗi (1940–1964) là một công nhân điện, chiến sĩ biệt động Sài Gòn quê ở Quảng Nam. Anh nổi tiếng với kế hoạch đặt mìn tại cầu Công Lý để ám sát phái đoàn quân sự Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu năm 1964. Dù kế hoạch không thành và anh bị bắt, bị kết án tử hình, nhưng tinh thần bất khuất của anh trước họng súng quân thù đã trở thành biểu tượng anh hùng của thế hệ trẻ Việt Nam. Anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Kế hoạch quả cảm: Tháng 5/1964, nhận nhiệm vụ tiêu diệt phái đoàn McNamara, Nguyễn Văn Trỗi đã bí mật đặt 8kg thuốc nổ dưới chân cầu Công Lý. Tuy nhiên, khi đang chuẩn bị thực hiện thì anh bị địch phát hiện và bắt giữ.
Khí tiết trong lao tù: Suốt 4 tháng bị giam cầm và tra tấn dã man, anh không hề khuất phục, không khai báo bất cứ thông tin nào về tổ chức biệt động.
Bất tử tại pháp trường: Sáng ngày 15/10/1964, tại vườn rau khám Chí Hòa, trước khi bị hành quyết, anh đã từ chối bịt mắt để "nhìn mảnh đất thân yêu lần cuối". Anh hô vang những lời đanh thép: "Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm!" 3 lần.
Sức lan tỏa quốc tế: Hành động của anh đã gây chấn động dư luận thế giới. Tại Venezuela, một nhóm du kích đã bắt cóc đại tá Mỹ Smolen để đòi đổi lấy tự do cho Nguyễn Văn Trỗi, cho thấy tầm ảnh hưởng của anh vượt ra ngoài biên giới Việt Nam.
Di sản: Tên anh hiện được đặt cho nhiều con đường, trường học và sân vận động lớn trên khắp cả nước. Hình tượng anh cũng đi vào thơ văn, âm nhạc (như bài hát Lời anh vọng mãi ngàn năm).
