AHLĐ Đặng Vũ Khiêu
Ông là Giáo sư, nhà văn hóa, nhà triết học lỗi lạc của Việt Nam. Ông được mệnh danh là "Người viết văn tế cho các liệt sĩ", là học giả hàng đầu về mỹ học, đạo đức học và là tác giả của hàng trăm tác phẩm nghiên cứu giá trị về văn hóa Việt Nam.
Ở tuổi ngoài trăm, Giáo sư Vũ Khiêu vẫn giữ được trí tuệ mẫn tiệp, phong thái ung dung và một tình yêu đau đáu với vận mệnh văn hóa dân tộc. Cuộc đời ông không chỉ là một kho tàng tri thức khổng lồ mà còn là một tấm gương sáng về sự lao động bền bỉ, dâng hiến trọn vẹn từng hơi thở cho sự nghiệp chấn hưng văn hiến nước nhà.
Từ chiến trường Việt Bắc đến thư viện khoa học Sinh ra tại làng Hành Thiện – vùng đất học lừng danh của Nam Định, Vũ Khiêu sớm chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nền Nho học gia đình và tinh thần yêu nước. Trong kháng chiến chống Pháp, ông hoạt động trên mặt trận văn hóa ở Việt Bắc. Khi ấy, vũ khí của ông chính là những bài viết sắc sảo, những vở kịch, những vần thơ khích lệ tinh thần bộ đội và nhân dân.
Hòa bình lập lại, ông là một trong những người đặt nền móng cho các ngành khoa học xã hội và nhân văn của Việt Nam. Với kiến thức sâu rộng từ Đông sang Tây, ông đã nghiên cứu và hệ thống hóa nhiều vấn đề về triết học, đạo đức và thẩm mỹ học một cách tài tình, giúp thế hệ sau có một cái nhìn đúng đắn về các giá trị truyền thống của cha ông.
"Người viết văn tế" và tấm lòng với người nằm xuống Một trong những hình ảnh xúc động nhất về GS Vũ Khiêu là khi ông viết văn tế cho các anh hùng liệt sĩ. Từ Nghĩa trang Trường Sơn đến ngã ba Đồng Lộc, từ Thành cổ Quảng Trị đến đền thờ các vua Hùng, những áng văn chương của ông luôn thấm đẫm lòng biết ơn và sự bi tráng.
Ông viết văn tế không chỉ bằng bút mực, mà bằng cả máu và nước mắt của một người đã đi qua chiến tranh, thấu hiểu giá trị của hòa bình. Những câu chữ uy nghi, hào sảng mà chứa chan tình cảm của ông đã trở thành sợi dây kết nối giữa người sống và người đã khuất, tôn vinh những linh hồn đã hóa thân vào non sông.
Di sản của một thế kỷ hiến dâng Khi bước sang tuổi 100, GS Vũ Khiêu vẫn miệt mài bên bàn viết. Ông thường nói: "Sống là để làm việc, để cống hiến." Ông đã để lại cho đời hơn một trăm tác phẩm có giá trị, trong đó nổi bật là bộ sách "Văn hiến Thăng Long".
Sự ra đi của ông vào năm 2021 ở tuổi 105 đã để lại một khoảng trống lớn trong giới trí thức nước nhà. Nhưng hình ảnh vị Giáo sư già với nụ cười hiền hậu, tâm hồn thanh cao như đóa sen làng Hành Thiện sẽ mãi là nguồn cảm hứng cho những ai muốn dấn thân vào con đường văn hóa, giữ gìn hồn cốt của dân tộc.
