AHLLVT Đặng Văn Ngữ
Ông là bác sĩ, nhà bác học đầu ngành về ký sinh trùng của Việt Nam. Ông nổi tiếng với việc nghiên cứu thành công cách sản xuất thuốc kháng sinh Penicillin trong điều kiện thiếu thốn ở chiến khu Việt Bắc và dành cả đời mình để tìm ra phương thuốc tiêu diệt bệnh sốt rét cho bộ đội và nhân dân.
Giữa những năm tháng kháng chiến, có một người trí thức gầy gò, cặp kính cận dày, miệt mài bên những ống nghiệm trong lán nứa giữa đại ngàn Việt Bắc. Đó chính là GS.BS Đặng Văn Ngữ - người đã mang "phép màu" Penicillin đến với những thương binh, và cũng là người đã ngã xuống khi đang đi tìm lời giải cho cơn ác mộng sốt rét rừng.
Từ Nhật Bản trở về chiến khu Trước năm 1945, Đặng Văn Ngữ là một tên tuổi rạng danh trong giới y khoa. Ông từng học tập và nghiên cứu tại Nhật Bản, sở hữu những công trình khoa học được giới chuyên môn quốc tế nể phục. Thế nhưng, năm 1949, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông đã vượt hàng ngàn dặm từ Nhật Bản, băng qua Thái Lan để về chiến khu Việt Bắc.
Tại đây, trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, ông đã lập nên xưởng sản xuất thuốc kháng sinh đầu tiên. Chỉ với những dụng cụ thô sơ, ông đã nhân giống thành công nấm Penicillin để tạo ra "nước lọc Penicillin" - một thứ vũ khí kỳ diệu giúp cứu sống hàng vạn chiến sĩ khỏi nhiễm trùng vết thương, điều mà trước đó được coi là bản án tử hình tại mặt trận.
Trận chiến cuối cùng với bệnh sốt rét Hòa bình lập lại ở miền Bắc, ông trở thành Viện trưởng đầu tiên của Viện Sốt rét - Ký sinh trùng và Côn trùng Trung ương. Nhưng khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, ông lại tiếp tục khoác ba lô vào chiến trường miền Nam. Mục tiêu của ông lần này là tiêu diệt bệnh sốt rét - kẻ thù vô hình đang tàn phá sức khỏe của quân giải phóng dọc đường Trường Sơn.
Bất chấp tuổi tác và sức khỏe giảm sút, ông trực tiếp đi vào vùng tâm điểm của dịch bệnh, lấy chính cơ thể mình để thử nghiệm và nghiên cứu. Ngày 1/4/1967, trong một trận bom B-52 tàn khốc của Mỹ tại khu vực sông Đá Bàn (Thừa Thiên Huế), nhà bác học tài hoa đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ, khi trên tay vẫn còn dở dang những ghi chép về vaccine chống sốt rét.
Di sản để lại cho mai sau Sự hy sinh của GS Đặng Văn Ngữ là một tổn thất không gì bù đắp nổi cho nền y học nước nhà. Cuộc đời ông là minh chứng cho sự kết hợp tuyệt vời giữa một trí tuệ bác học và một nhân cách sống cao thượng. Tên ông hôm nay được đặt cho những con đường lớn, những bệnh viện và trường học, nhắc nhở thế hệ bác sĩ trẻ về đạo đức nghề nghiệp và tinh thần xả thân vì dân tộc.
