“ANH CẢ” CỦA ĐỒNG ĐỘI

Trong chiến tranh, người ta thường nhớ đến những người anh hùng bằng những hành động lớn. Nhưng đôi khi, điều khiến một con người trở nên gần gũi trong ký ức của đồng đội lại bắt đầu từ những việc rất nhỏ. Phan Đình Giót là một người như vậy. Trước khi trở thành Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và được cả nước biết đến qua câu chuyện Him Lam, ông đã được những người lính cùng đơn vị yêu quý bởi cách sống giản dị và trách nhiệm.

Phan Đình Giót là Tiểu đội phó bộ binh thuộc Đại đội 58, Tiểu đoàn 428, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312. Đầu tháng 3 năm 1954, đơn vị của ông được giao nhiệm vụ tham gia trận đánh mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây là một thời điểm đặc biệt quan trọng đối với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trong những ngày chuẩn bị cho trận đánh, người lính không chỉ cần sức mạnh chiến đấu. Họ cần sự đoàn kết. Một đơn vị có thể vượt qua khó khăn khi những người lính biết quan tâm đến nhau, chia sẻ với nhau và cùng nhau giữ vững tinh thần.

Phan Đình Giót được đồng đội nhớ đến chính ở điểm ấy. Tư liệu của Báo Quân đội nhân dân cho biết ông không chỉ chịu khó, khiêm nhường mà còn lo từng giấc ngủ, bát canh cho anh em. Khi thấy đồng chí có khuyết điểm, ông nhẹ nhàng phân tích, khuyên nhủ. Chính cách ứng xử ấy khiến đồng đội gọi ông là “anh cả”.

Hai chữ “anh cả” nghe thật giản dị. Nó không nói về chiến công. Nó nói về tình cảm.

Một người được gọi là “anh cả” bởi vì những người bên cạnh cảm thấy có thể tin cậy người ấy. Khi khó khăn, họ tìm đến. Khi có vấn đề, họ lắng nghe. Khi mệt mỏi, sự quan tâm của người ấy trở thành nguồn động viên.

Phan Đình Giót đã trở thành “anh cả” của đồng đội không phải bằng một mệnh lệnh mà bằng cách sống mỗi ngày.

Đây là một khía cạnh rất đáng trân trọng khi nhìn lại các nhân vật lịch sử. Chúng ta thường đặt họ lên một vị trí rất cao, đến mức đôi khi quên rằng trước khi trở thành biểu tượng, họ cũng là những con người bình dị. Họ ăn cùng đồng đội, hành quân cùng đồng đội, chịu rét, chịu mệt và đối diện với những thử thách giống như những người khác.

Phan Đình Giót cũng vậy. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông cùng đơn vị hành quân gần 500km, vượt nhiều đèo dốc và mang vác nặng. Đôi chân bị nứt nẻ, đau buốt nhưng ông vẫn tiếp tục đi.

Những gian khổ ấy không làm người chiến sĩ trở nên xa cách với đồng đội. Ngược lại, chính trong gian khổ, phẩm chất của một con người càng được bộc lộ.

Chiều 13 tháng 3 năm 1954, Trung đoàn 141 được lệnh tiến công cứ điểm Him Lam. Trận đánh diễn ra rất quyết liệt. Trong quá trình chiến đấu, Phan Đình Giót tham gia tiến công các hỏa điểm của đối phương. Ông bị thương nhưng vẫn tiếp tục chiến đấu. Khi một hỏa điểm cản đường tiến công của bộ đội, ông đã dùng thân mình bịt lỗ châu mai, tạo điều kiện cho đồng đội tiến lên và hy sinh.

Nếu chỉ nhìn khoảnh khắc ấy, chúng ta thấy một hành động phi thường. Nhưng nếu đặt nó cạnh câu chuyện “anh cả”, chúng ta sẽ hiểu sâu hơn về con người Phan Đình Giót. Một người cả trong đơn vị vốn đã quen với việc nghĩ cho người khác, quan tâm đến người khác và đặt nhiệm vụ chung lên trên bản thân mình.

Sự hy sinh ở Him Lam vì thế không phải một câu chuyện tách rời khỏi cuộc đời ông. Nó là đỉnh cao của một phẩm chất đã được thể hiện trong đời sống hàng ngày: trách nhiệm với tập thể.

Trong thời bình, chúng ta không phải đối mặt với những hoàn cảnh giống người lính năm xưa. Nhưng tinh thần “anh cả” vẫn có thể trở thành một bài học đẹp. Trong lớp học, một học sinh biết giúp đỡ bạn; trong gia đình, một người con biết quan tâm đến cha mẹ; trong tập thể, một người biết chia sẻ và nhận trách nhiệm — tất cả đều là những biểu hiện của tinh thần sống vì người khác.

Phan Đình Giót để lại cho chúng ta không chỉ câu chuyện về một người đã hy sinh trong trận đánh. Ông còn để lại hình ảnh một người đồng đội được yêu quý. Và có lẽ, trước khi trở thành người hùng trong lịch sử, ông đã là một người hùng trong trái tim những người từng sống, chiến đấu và hành quân bên cạnh mình.

Tên tuổi ông hôm nay được nhắc đến trong các trang sử, trong những lễ tưởng niệm và tại quê hương Cẩm Quan. Nhà tưởng niệm Phan Đình Giót được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2025, trở thành một địa chỉ giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

“Anh cả” — hai tiếng ấy có lẽ là một trong những cách đẹp nhất để nhớ về Phan Đình Giót. Bởi một người anh hùng có thể được cả đất nước biết đến, nhưng một người “anh cả” là người đã từng được những người bên cạnh mình tin yêu.