Anh hùng Bế Văn Đàn

Bế Văn Đàn sinh năm 1931 tại xã Quang Vinh, huyện Phục Hòa (nay là huyện Quảng Hòa), tỉnh Cao Bằng. Anh là người dân tộc Tày, sinh ra trong một gia đình nghèo khó.

Tuổi thơ gian khó: Cha làm thợ mỏ, mẹ mất sớm. Lớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, anh sớm hiểu được nỗi thống khổ của người dân thuộc địa.

Nhập ngũ: Tháng 1/1948, anh xung phong vào bộ đội. Với sự nhanh nhẹn và dũng cảm, anh tham gia nhiều chiến dịch quan trọng như chiến dịch Cao - Bắc - Lạng, chiến dịch Biên Giới, chiến dịch Tây Bắc.

2. Trận đánh Mường Pồn - Khúc dạo đầu bi tráng

Nhiều người thường nhầm lẫn Bế Văn Đàn hy sinh trong đợt tấn công cứ điểm Điện Biên Phủ (1954), nhưng thực tế anh ngã xuống trong Chiến cuộc Đông Xuân 1953 – 1954, giai đoạn chuẩn bị cho trận quyết chiến lược.

Bối cảnh: Tháng 12/1953, đơn vị của anh (Đại đội 674, Tiểu đoàn 251, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316) hành quân bao vây quân Pháp đang rút chạy từ Lai Châu về Điện Biên Phủ.

Địa điểm: Trận đánh ác liệt diễn ra tại thung lũng Mường Pồn (cách Điện Biên Phủ khoảng 20km).

Tình thế: Ngày 12/12/1953, quân Pháp điên cuồng phản kích. Chúng dùng máy bay và pháo binh bắn phá dữ dội, đồng thời cho bộ binh ồ ạt xông lên nhằm mở đường máu thoát thân. Đơn vị của Bế Văn Đàn bị kẹp giữa vòng vây, thương vong rất lớn.

3. Khoảnh khắc lịch sử: "Kẻ thù trước mặt..."

Giữa lúc dầu sôi lửa bỏng, Bế Văn Đàn làm liên lạc viên. Khi thấy tình hình nguy cấp, anh đã vượt qua lưới đạn dày đặc để truyền mệnh lệnh, rồi tự động ở lại cầm súng chiến đấu như một chiến sĩ xung kích.

Tình huống bế tắc: Khẩu trung liên của tiểu đội do xạ thủ Chu Văn Pù phụ trách không thể phát huy hỏa lực. Lý do là địa hình mấp mô, không có chỗ đặt súng, trong khi quân Pháp đang tràn lên rất đông. Nếu không chặn được đợt tấn công này, cả đơn vị có nguy cơ bị tiêu diệt.

Hành động phi thường: Bế Văn Đàn (lúc này đã bị thương) đã lao tới, quỳ xuống, hai tay ghì chặt hai chân súng trung liên đặt lên vai mình và hô lớn:

"Kẻ thù trước mặt, đồng chí có thương tôi thì bắn chết chúng nó đi!"

Quyết định đau đớn: Chiến sĩ Chu Văn Pù sững sờ, không nỡ bóp cò vì súng giật rất mạnh sẽ làm nát vai đồng đội, chưa kể tai của Đàn nằm ngay cạnh nòng súng nổ chát chúa. Nhưng trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc" và tiếng thét giục giã của Đàn, Chu Văn Pù đã nghiến răng bóp cò.

Kết quả: Khẩu trung liên trên vai Bế Văn Đàn đã trút bão lửa vào đội hình địch, chặn đứng đợt phản kích, cứu nguy cho cả đơn vị.

4. Sự hy sinh và Di sản

Bế Văn Đàn hy sinh trong tư thế ấy, hai tay vẫn còn ghì chặt chân súng trên vai. Anh ngã xuống ngày 12/12/1953, khi mới 22 tuổi.

Danh hiệu: Tại Đại hội mừng công của đơn vị, Bế Văn Đàn được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (tháng 8/1955).

Trong văn học nghệ thuật: Hình ảnh của anh đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận. Bài thơ của Tố Hữu viết về anh đã đi vào sách giáo khoa của bao thế hệ học sinh Việt Nam:

"Bế Văn Đàn sống làm giá súng Chết hóa than thành than lửa đỏ Và trái tim như ngọc sáng ngời..."

Bài hát: Nhạc sĩ Huy Du cũng có bài hát nổi tiếng "Bế Văn Đàn sống làm giá súng" với giai điệu hào hùng, bi tráng.

5. Ý nghĩa của biểu tượng "Giá súng"

Câu chuyện của Bế Văn Đàn mang một ý nghĩa triết lý sâu sắc về tình đồng đội trong Quân đội Nhân dân Việt Nam:

Đó là sự tin tưởng tuyệt đối (giao tính mạng mình cho đồng đội).

Đó là sự hy sinh cái tôi vì lợi ích chung của tập thể.

Hành động của anh đã trở thành khẩu hiệu thi đua "Noi gương Bế Văn Đàn" lan rộng khắp các mặt trận trong suốt chiến dịch Điện Biên Phủ, góp phần làm nên chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".