Anh hùng Đinh Núp

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG NHÂN DÂN

ĐINH NÚP

Đinh Núp sinh ngày 02 tháng 5 năm 1914 - 1999 tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện KBang, tỉnh Gia Lai; người dân tộc Ba Na.

· Ông đã lãnh đạo các dân tộc Ba Na và Ê Đê đứng lên chống lại thực dân Pháp. Ông đã giữ chức Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Gia Lai - Kon Tum.

· Ông có lòng căm thù quân Pháp bắt dân làng đi phu, bắt phải bỏ làng bỏ buôn. Năm 1935, trong một lần quân Pháp về làng bắt phu, dân làng lánh hết vào rừng, một mình Núp ở lại dùng nỏ bắn Pháp chảy máu để chứng minh với dân làng rằng Pháp cũng là người, có thể chống lại được.

· Ông tham gia cách mạng từ năm 1935 từng trốn vào rừng dùng vũ khí tự tạo (nỏ) bắt chết một lính Pháp, năm 1945 tham gia giành chính quyền tại địa phương.

· Trong kháng chiến chống Pháp (1946-1954), ông vận động đồng bào dân tộc tham gia các tổ du kích, xây làng chiến đấu chống các cuộc càn quét của Quân đội Viễn chinh Pháp, tiêu hao nhiều đơn vị địch đem lại chiến thắng tại địa phương.

· Sau hiệp định Genève 1954, ông cùng đơn vị tập kết ra miền Bắc một thời gian rồi trở về tham gia đánh Mỹ ở Tây Nguyên.

· Năm 1955, được kết nạp vào Đảng Nhân dân Cách mạng miền Nam Việt Nam.

· Năm 1963, Đinh Núp trở về Nam chiến đấu.

· Năm 1964, Đinh Núp thăm Cộng hòa Cu Ba theo lời mời của Chủ tịch Fidel Castro.

· Các chức vụ ông đã đảm nhiệm:

Chủ tịch Mặt trận tổ quốc tỉnh Gia Lai - Kontum (1976),

Đại biểu Quốc hội khóa VI (1976 - 1981),

Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa VI (1976 - 1981).

· Ông là nhân vật chính, nguyên mẫu trong bộ tiểu thuyết Đất nước đứng lên của nhà vănNguyên Ngọc, tác phẩm này đã được dựng thành phim.

· Ông mất ngày 10 tháng 7 năm 1999 (Kỷ Mão) tại Gia Lai; hưởng thọ 86 tuổi.

· Anh hùng Núp là người dân tộc Ba Na, sinh năm 1914, tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện K’bang, tỉnh Gia Lai (mất năm 1999, tại TP. Pleiku). Mười lăm tuổi mồ côi cha, cậu bé Núp phải đi phu cho Pháp nên đã chứng kiến nhiều nỗi bất công, khổ đau của buôn làng dưới ách thống trị của thực dân và từ đó đã hun đúc ý chí đấu tranh cách mạng.

· Năm 1935, trong một lần quân Pháp về làng bắt phu, dân làng trốn hết vào rừng, một mình cậu bé Núp ở lại dùng nỏ phục kích “bắn Pháp chảy máu” để chứng minh với dân làng rằng, lính Pháp có thể chống lại được.

· Trong kháng chiến chống Pháp, làng Stơr khi ấy chỉ chừng hơn chục nóc nhà. Xung quanh làng là rừng già, phía trước có suối Kzắc, phía sau có núi Ta Gu sừng sững ôm lấy làng khiến cho nơi đây trở thành một địa điểm rất hiểm trở. Địa thế đó đã khiến cho Đinh Núp không một ngày trải qua luyện tập, nhưng với tài trí và lòng căm thù giặc đã bày binh bố trận một cách tài tình và hiểm hóc. Những chông treo, bẫy đá, hầm chông, cung nỏ… đơn sơ đã bao phen khiến quân thù khiếp đảm. Đội tự vệ trên 40 người ngày ấy được thành lập do chàng trai trẻ Đinh Núp chỉ huy, đã kết nối được sức mạnh lòng dân để gìn giữ buôn làng.

· Từ tháng 9-1950 đến tháng 2-1951, quân Pháp đã tổ chức 10 cuộc hành quân đánh úp làng Stơr. Có lần, chúng sử dụng tới một lực lượng gồm 400 quân vây quét, suốt lúa, phá rẫy, quyết phá, đốt sạch làng Stơr. Nhưng dưới sự lãnh đạo của chi bộ Đảng và thôn trưởng Đinh Núp, dân làng Stơr đã dựa vào núi rừng hiểm trở, bằng vũ khí thô sơ như chông che, bẫy đá, cung tên… đánh bại nhiều cuộc càn quét, tiêu diệt quân địch.

· “Làng kháng chiến” Stơr với tên tuổi của Anh hùng Núp đã trở thành biểu tượng của Tây Nguyên bất khuất. Dù phải dời làng tới 9 lần, phải đào củ rừng, đốt rễ cỏ tranh ăn thay muối, nhưng đồng bào các dân tộc Ba Na nơi đây trong những năm tháng kháng chiến vẫn một lòng sắt son theo Đảng.

· Cuộc đời cách mạng của Đinh Núp đã trở thành thiên anh hùng ca bất tử, ông là người Tây Nguyên đầu tiên được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (năm 1955), là người được bạn bè quốc tế hết sức ngưỡng mộ.

· Anh hùng Núp đã đi xa, nhưng trong tâm khảm của mỗi người dân, Anh hùng Núp luôn trường tồn, như âm hưởng cồng chiêng mãi ngân vang khúc khải hoàn, như sức sống mãnh liệt của núi rừng Tơ Tung. Anh hùng Núp và “Làng kháng chiến” Stơr đã trở thành huyền thoại trong lòng đồng bào các dân tộc, trở thành niềm kiêu hãnh của Tây Nguyên bất khuất.

Danh hiệu Tôn vinh

· Năm 1955, ông được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

· Huy hiệu Hồ Chí Minh.

· Ông được tặng thưởng các huân chương Quân công hạng ba và huân chương chiến công hạng nhất.

· Khu Lưu niệm Anh hùng Núp tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện Kbang, tỉnh Gia Lai (Theo quyết định phê duyệt, tổng diện tích của khu lưu niệm là hơn 5 ha, gồm 26 hạng mục như: Nhà lưu niệm 2 tầng, khu nhà sàn, tượng, khu mộ tượng trưng, khu nhà thủy tạ và các hạng mục khác... Công trình khởi công vào cuối quý II - 2009 và hoàn thành vào năm 2011. Khu tưởng niệm Anh hùng Núp hoàn thành cùng với các công trình lịch sử văn hóa về thời Tây Sơn Thượng đạo và các danh lam thắng cảnh khác sẽ hình thành một tour du lịch khép kín từ Thành phố PlâyCu đến các huyện Kbang, thị xã An Khê và huyện Kông Chro).