Anh hùng La Thị Tám

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, có những con đường không chỉ là nơi người dân qua lại mà trở thành những tuyến vận tải chiến lược, nơi từng đoàn xe, từng đoàn quân phải vượt qua bom đạn để đưa người và hàng hóa vào chiến trường. La Thị Tám là một trong những người phụ nữ đã sống và chiến đấu trên một tuyến đường như thế. Gắn bó với Ngã ba Đồng Lộc, chị ngày đêm quan sát máy bay địch, đánh dấu những vị trí bom rơi và hướng dẫn xe qua những đoạn đường nguy hiểm.

Điều đặc biệt là công việc của La Thị Tám không phải lúc nào cũng được nhìn thấy như một trận đánh. Chị đứng giữa một khu vực thường xuyên bị ném bom, ghi nhớ từng quả bom rơi xuống đâu, rồi dùng những tín hiệu để giúp lực lượng công binh xác định vị trí cần xử lý. Công việc ấy đòi hỏi sự chính xác, bình tĩnh và lòng dũng cảm phi thường.

Cô gái trẻ đến với tuyến đường Đồng Lộc

La Thị Tám sinh năm 1942, quê ở xã Vĩnh Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An.

Sinh ra trong những năm đất nước còn chiến tranh, chị sớm tham gia hoạt động cách mạng. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, La Thị Tám được phân công làm nhiệm vụ trinh sát giao thông tại khu vực Ngã ba Đồng Lộc.

Lúc này, Đồng Lộc là một trong những địa điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với tuyến vận tải vào chiến trường miền Nam. Đây là nơi nhiều tuyến đường giao nhau, vì vậy việc giữ cho con đường thông suốt có ý nghĩa rất lớn.

Quân Mỹ liên tục sử dụng máy bay đánh phá nhằm ngăn chặn hoạt động vận chuyển của miền Bắc.

Trong hoàn cảnh ấy, La Thị Tám phải làm việc ngay tại một trong những nơi nguy hiểm nhất.

Ở giữa bom đạn để quan sát máy bay

Nhiệm vụ của La Thị Tám là quan sát máy bay địch và ghi nhận vị trí bom rơi.

Mỗi khi máy bay xuất hiện, chị phải nhanh chóng xác định hướng bay, theo dõi từng loạt bom và ghi nhớ chính xác những vị trí bị đánh phá.

Sau mỗi trận bom, thông tin chị ghi nhận được được sử dụng để phục vụ việc rà phá bom và sửa chữa đường.

Có những ngày máy bay địch đánh phá liên tục. Mặt đất rung chuyển, đất đá văng lên, khói bụi bao phủ cả khu vực. Nhưng sau khi máy bay vừa rời đi, những người làm nhiệm vụ giao thông lại phải nhanh chóng xác định mức độ hư hỏng để tìm cách khôi phục tuyến đường.

La Thị Tám vì thế thường xuyên phải đứng ở vị trí có thể quan sát rõ nhất, dù chính nơi đó cũng có thể trở thành mục tiêu của bom đạn.

Cuốn sổ ghi lại hàng nghìn quả bom

Một trong những chi tiết khiến câu chuyện về La Thị Tám trở nên đặc biệt là cuốn sổ theo dõi bom.

Trong thời gian làm nhiệm vụ, chị ghi lại số lượng và vị trí những quả bom rơi xuống khu vực Đồng Lộc.

Theo những tư liệu được lưu giữ, chỉ trong một thời gian ngắn, chị đã ghi nhận hàng nghìn quả bom được máy bay Mỹ ném xuống khu vực này.

Những con số ấy cho thấy mức độ khốc liệt của tuyến đường Đồng Lộc.

Mỗi dòng ghi chép trong cuốn sổ không chỉ là một con số. Đó còn là thông tin giúp các lực lượng chức năng biết được nơi nào có bom chưa nổ, nơi nào cần sửa đường và tuyến vận tải nào có thể tiếp tục hoạt động.

Một công việc tưởng như chỉ là ghi chép lại trở thành một nhiệm vụ có ý nghĩa trực tiếp đối với việc bảo đảm giao thông trên tuyến lửa.

Nhiều lần đối mặt với cái chết

Công việc của La Thị Tám đòi hỏi chị phải ở gần khu vực máy bay đánh phá.

Trong những trận bom dữ dội, chị có thể phải tìm nơi trú ẩn nhưng ngay khi tiếng bom ngớt lại tiếp tục quan sát.

Điều nguy hiểm nhất là bom chưa nổ.

Sau mỗi trận đánh, mặt đất có thể còn rất nhiều quả bom nằm dưới lớp đất đá. Chỉ một bước chân sai vị trí cũng có thể dẫn đến tai nạn.

Thế nhưng, nhiệm vụ vẫn phải tiếp tục.

Những người làm công tác giao thông khi ấy hiểu rằng nếu đường bị tắc quá lâu, đoàn xe phía sau sẽ không thể tiếp tục di chuyển. Vì vậy, việc xác định chính xác vị trí bom có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

La Thị Tám đã thực hiện công việc ấy trong thời gian dài, giữa điều kiện chiến tranh vô cùng khắc nghiệt.

Người nữ trinh sát của Ngã ba Đồng Lộc

Ngã ba Đồng Lộc ngày nay được biết đến nhiều qua câu chuyện về 10 nữ thanh niên xung phong đã hy sinh ngày 24/7/1968.

Nhưng bên cạnh họ còn có hàng nghìn người khác từng chiến đấu và làm nhiệm vụ tại khu vực này.

La Thị Tám là một trong số những người như vậy.

Chị không trực tiếp đứng trong một trận đánh lớn, nhưng công việc của chị góp phần giúp những đoàn xe vượt qua tuyến đường bị đánh phá liên tục.

Đó là một dạng chiến đấu đặc biệt: chiến đấu để giữ cho con đường không bị đứt.

Nếu đường bị bom phá hỏng, hàng hóa và lực lượng không thể tiếp tục tiến vào chiến trường. Vì thế, những người làm công tác giao thông và trinh sát tại Đồng Lộc được xem như một mắt xích quan trọng trong cả tuyến vận tải.

Được phong tặng danh hiệu Anh hùng

Với những thành tích đặc biệt trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, La Thị Tám được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi của chị gắn liền với Ngã ba Đồng Lộc và tuyến đường Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Câu chuyện về La Thị Tám cũng giúp chúng ta hiểu rằng những chiến công trong chiến tranh không chỉ đến từ những người trực tiếp cầm súng.

Có người chiến đấu bằng khẩu súng.

Có người chiến đấu bằng chiếc cuốc để san đường.

Có người chiến đấu bằng chiếc xe vận tải.

Và cũng có những người như La Thị Tám chiến đấu bằng đôi mắt, trí nhớ và cuốn sổ ghi chép, đứng giữa bom đạn để giúp những người khác biết con đường phía trước còn an toàn hay không.