ANH HÙNG NÚP VÀ LÀNG STƠR
Có một người Ba Na từng nói chuyện anh em với Chủ tịch Cuba Fidel Castro, từng là đại biểu Quốc hội. Nhưng trước tất cả những điều ấy, ông chỉ là một thanh niên nấp sau gốc cây, giương nỏ nhằm vào quân Pháp đến bắt phu.
Người con của làng Stơr
Đinh Núp sinh ngày 2 tháng 5 năm 1914 tại làng Stơr, xã Tơ Tung, huyện K’Bang, Gia Lai. Đồng bào Gia Lai có truyền thống yêu nước từ phong trào N’Trang Long. Năm Núp 22 tuổi, quân Pháp về bắt phu, dân làng chạy trốn vào rừng, chỉ mình Núp ở lại, nấp sau gốc cây, dùng nỏ bắn thẳng vào lính Pháp. Núp kể chuyện đó với dân làng, và từ đó cả làng cùng đánh Pháp.
Làng kháng chiến
Núp chỉ huy đội tự vệ đầu tiên của làng với hơn 40 người, rồi vận động và lãnh đạo dân làng chống Pháp từ trước Cách mạng Tháng Tám. Với chông tre, bẫy đá, cung tên và hầm chông, theo Lịch sử Đảng bộ Gia Lai, họ đã tiêu diệt hàng trăm tên địch. Núp còn vận động các dân tộc Ba Na, Gia Rai, Ê Đê cùng đứng lên. Ông là người Ba Na đầu tiên được kết nạp Đảng, và làng Stơr trở thành “làng kháng chiến”, nơi đánh Pháp đầu tiên ở Tây Nguyên.
Ra Bắc, rồi trở về
Năm 1954, ông tập kết ra Bắc. Năm 1955, tại Đại hội anh hùng chiến sĩ thi đua toàn quốc, ông được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, là người Tây Nguyên đầu tiên được phong danh hiệu này. Bản báo cáo của ông được đại biểu đánh giá cao và coi là mở đầu cho tư tưởng “bám trụ, một tấc không đi, một ly không dời”. Năm 1963, theo yêu cầu của chiến trường, Bộ Quốc phòng điều ông trở lại Tây Nguyên. Tháng 5 năm 1964, Cuba mời ông sang thăm, và ông cùng Fidel Castro kết nghĩa anh em.
Những năm sau
Ông là đại biểu Quốc hội khóa VI và VII, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa VII, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Gia Lai – Kon Tum các khóa I, II, III.
Ông mất năm 1999, thọ 85 tuổi. Hình ảnh anh hùng Núp trở thành nhân vật trong tiểu thuyết “Đất nước đứng lên” của nhà văn Nguyên Ngọc, với tên làng Kông Hoa. Ngày 23 tháng 3 năm 1993, làng kháng chiến Stơr được Bộ Văn hóa – Thông tin cấp bằng di tích lịch sử văn hóa, và Nhà lưu niệm Anh hùng Núp theo kiến trúc nhà sàn Ba Na hiện lưu giữ hơn 100 kỷ vật. Khi ông mất, dân làng ai cũng khóc thương, vì nhờ có ông mà người Kông Hoa đã thắng được Pháp.
