Anh Hùng Tô Quang Lập

Từ ngày nhập ngũ, Tô Quang Lập làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên đường số 20 A. Đoạn đường do đơn vị đồng chí bảo đảm thông xe, trong 4 năm bị địch đánh phá hơn 1.000 lần, ném xuống hàng vạn quả bom các loại, kết hợp với bắn rốc-két và đạn 20 mi-li-mét, có tháng, chúng phá liên tục cả ngày lẫn đêm. Công tác nặng nhọc, vất vả và nhiều nguy hiểm, nhưng Tô Quang Lập luôn luôn gương mẫu bất kể lúc nào, hễ có lệnh là đồng chí dẫn đầu đơn vị xung phong sửa đường ngay, nhận phần khó về mình, nhường thuận lợi cho đồng đội, cùng nhau hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Trung bình hàng năm đồng chí công tác trên mặt đường hơn 300 đêm, thường những đêm đột xuất làm suốt 10 giờ liền, có tháng 30 đêm liên tục.

Từ tháng 7 năm 1967 đến tháng 11 năm 1968, đơn vị làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông ở ngầm Sô Ca Máng, nơi địch bắn phá ngày đêm, đồng chí thường để anh em làm việc ở chỗ cạn, dễ ẩn nấp khi có máy bay oanh tạc, còn mình đảm nhiệm đứng chỗ nước sâu. Những đêm rét buốt phải ngâm mình dưới nước 7, 8 tiếng đồng hổ để xếp đá, đồng chí vẫn vui vẻ, gương mẫu, tận tụy với công việc.

Địch ném nhiều loại bom để phá hoại đường và ngăn cản công việc sửa đường, nên có nhiều loại bom đồng chí chưa được học, nhiều lần chưa biết là loại bom gì, nổ ngay hay nổ chậm, không nắm được giờ an toàn của bom nổ chậm. Đồng chí vẫn dũng cảm đi vào giữa khu vực có nhiều bom, kiên nhẫn tìm bằng được cách phá. Nhiều lần đang tìm kiếm thì bom nổ ngay bên cạnh, Tô Quang Lập đã 5 lần bị bom nổ vùi lấp, nhưng sau khi được bới dậy, lại tiếp tục làm nhiệm vụ và động viên đồng đội cùng kiên quyết hoàn thành nhiệm vụ.

Đồng chí đã tháo, phá được 100 quả bom và hơn 200 mìn vướng nổ, mìn lá.

Riêng 4 tháng đầu năm 1969, Tô Quang Lập phá được 12 quả bom nổ chậm, 28 quả bom từ trường, 28 quả mìn vướng nổ và 100 mìn lá, góp phần cùng đơn vị bảo đảm giao thông thông suốt, an toàn.

Ở cương vị phụ trách tiểu đội, trung đội, đại đội, Tô Quang Lập quan tâm xây dựng đơn vị vững mạnh, bản thân gương mẫu đi đầu và chỉ huy đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, làm đường đạt năng suất cao, đảm bảo xe không phải chờ, đường ít khi bị tắc.

Đồng chí Tô Quang Lập đã được tặng thưởng 2 Huân chương Chiến công hạng ba, 6 giấy khen, 12 bằng khen, được bầu là Chiến sĩ thi đua, được tặng danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng.

Ngày 22 tháng 12 năm 1969, đồng chí Tô Quang Lập được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Tuy nhiên, đồng chí đã vắng mặt và không có bất kỳ một thông tin nào. Các cơ quan hữu quan cứ ngỡ rằng Tô Quang Lập đã hy sinh trên đường ra Hà Nội. Thực ra, trên đường ra Bắc, đến Binh trạm 34, Tô Quang Lập bị thương nặng vào mắt, được cấp cứu ở bệnh xá, rồi chuyển về điều trị tại Bệnh viện Quảng Bình và mất liên lạc từ đó. Mãi tới đầu năm 1970, khi chuyển về Bệnh viện 108, Tổng cục Chính trị mới có liên lạc với đồng chí và đã cho xe đưa đồng chí Tô Quang Lập về thăm gia đình.

Sau đợt điều trị, vết thương khỏi, Anh hùng Tô Quang Lập lại tiếp tục vào nơi chiến trường lửa đạn, bám trụ trên đường 24B. Năm 1973, khi sân bay Phước Sơn được giải phóng, đồng chí chuyển về Sư đoàn 472, bảo đảm giao thông tuyến đường 13 cũng vẫn thuộc Quảng Nam - Đà Nẵng nối liền với đường 14.

Đồng chí Tô Quang Lập sau đó được bổ nhiệm làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 30, Sư đoàn 470 tại Sân bay Đák Pét. Sau ngày đất nước thống nhất, Sư đoàn 470 bám trụ trên đất Tây Nguyên làm nhiệm vụ xây dựng kinh tế kết hợp với quốc phòng. Bên cạnh tham gia xây dựng phát triển giao thông, Sư đoàn 470 còn được giao xây dựng nhiều công trình dân dụng, thuỷ lợi, thuỷ điện, khai hoang trồng cà phê…