Anh Hùng Trần Can

TRẦN CAN: NGƯỜI CẮM CỜ TRÊN ĐỒI HIM LAM VÀ SỰ HY SINH TRƯỚC GIỜ TOÀN THẮNG

1. Người con xứ Nghệ và hành trình ra trận

Trần Can sinh năm 1931 tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.

Xuất thân: Lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo, chịu nhiều áp bức của địa chủ.

Binh nghiệp: Anh nhập ngũ năm 1948. Từ một chiến sĩ liên lạc, nhờ sự gan dạ và thông minh, anh nhanh chóng trưởng thành qua các chiến dịch lớn (Lê Hồng Phong, biên giới Cao - Bắc - Lạng, Hòa Bình, Tây Bắc) và trở thành cán bộ chỉ huy (Đại đội phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312).

Phẩm chất: Trần Can nổi tiếng là người chỉ huy "văn võ song toàn". Anh vừa đánh giặc giỏi, vừa làm công tác tư tưởng cho anh em rất tốt (vừa là quân sự, vừa là chính trị viên).

2. Chiến công hiển hách: Cắm cờ trên cứ điểm Him Lam

Trận mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ tấn công cụm cứ điểm Him Lam (ngày 13/3/1954) là mốc son chói lọi nhất trong cuộc đời binh nghiệp của anh.

Nhiệm vụ: Đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ thọc sâu, tiêu diệt sở chỉ huy địch tại Him Lam.

Diễn biến:

Mặc dù hỏa lực địch bắn trả điên cuồng, nhiều đồng đội ngã xuống, Trần Can vẫn bình tĩnh dẫn đầu tiểu đội vượt qua lô cốt tiền duyên (nơi Phan Đình Giót lấp lỗ châu mai).

Với lối đánh táo bạo, anh chỉ huy tiểu đội dùng thủ pháo và bộc phá đánh sập các lô cốt kháng cự.

Khoảnh khắc lịch sử: Giữa mưa bom bão đạn, Trần Can đã dũng mãnh xông lên, vượt qua hàng rào kẽm gai cuối cùng và cắm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" của Bác Hồ trao tặng lên nắp hầm chỉ huy của quân Pháp tại cứ điểm Him Lam.

Ý nghĩa: Hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên cứ điểm được mệnh danh là "bất khả xâm phạm" ngay trong trận đầu ra quân đã tạo nên cú hích tinh thần khủng khiếp cho toàn mặt trận.

3. Kiên cường giữ chốt và Cuộc chiến đấu trong lòng đất

Sau trận Him Lam, Trần Can tiếp tục tham gia các đợt tấn công vào trung tâm Mường Thanh và các điểm cao phía Đông. Đây là giai đoạn "đánh lấn", giành giật từng tấc đất giao thông hào.

Khó khăn: Có những ngày, đơn vị của anh phải đánh lui hàng chục đợt phản kích của địch. Lương thực, đạn dược cạn kiệt, nước uống khan hiếm giữa xác người và bùn lầy.

Bản lĩnh người chỉ huy: Những lúc khó khăn nhất, Trần Can luôn là người xốc lại tinh thần anh em. Câu nói nổi tiếng của anh: "Dù còn một người, một khẩu súng cũng quyết tâm giữ vững trận địa". Anh đã cùng đồng đội xây dựng trận địa ngay sát nách địch, thu vũ khí địch để đánh địch.

4. Sự hy sinh bi tráng vào buổi sáng ngày 7/5

Điều đau xót nhất trong câu chuyện của Trần Can chính là thời điểm anh ngã xuống.

Bối cảnh: Sáng ngày 07/05/1954, quân ta tổng công kích vào sào huyệt cuối cùng của thực dân Pháp. Đơn vị của Trần Can đánh chiếm điểm cao 507 - một chốt chặn quan trọng bảo vệ cầu Mường Thanh và hầm De Castries (Đờ Cát).

Trận đánh cuối cùng: Địch ở điểm cao 507 chống trả tuyệt vọng. Trần Can chỉ huy đơn vị đánh chiếm xong điểm cao này, áp sát sở chỉ huy trung tâm.

Hy sinh: Đúng vào lúc trận đánh sắp kết thúc, một đợt pháo kích của địch bắn trùm lên trận địa. Trần Can bị trúng đạn và hy sinh anh dũng.

Đó là buổi sáng ngày 7/5. Chỉ vài giờ sau đó (chiều 7/5), lá cờ Quyết chiến Quyết thắng (mà anh từng cắm ở Him Lam) đã được đồng đội cắm lên nóc hầm Đờ Cát, báo hiệu toàn thắng. Tiếc thay, người anh hùng ấy đã không kịp nhìn thấy giờ phút vinh quang trọn vẹn của dân tộc.

5. Di sản để lại

Danh hiệu: Năm 1956, Liệt sĩ Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Kỷ vật: Hiện nay, tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam vẫn còn lưu giữ một số kỷ vật của anh (đôi dép cao su, chiếc mũ nan...).

Tên đường: Tên anh được đặt cho nhiều con đường tại Hà Nội (quận Hoàng Mai), Đà Nẵng, Nghệ An và Điện Biên Phủ.

Tổng kết: Trần Can là hình mẫu của người Cán bộ chỉ huy tiền phương:

Tiên phong: Luôn đi đầu cắm cờ, mở đường.

Bền bỉ: Trụ vững qua 56 ngày đêm khoét núi ngủ hầm.

Bi tráng: Ngã xuống ngay trước cửa ngõ chiến thắng.

Câu chuyện của anh nhắc nhở chúng ta rằng: Để có được lá cờ bay trên nóc hầm Đờ Cát chiều 7/5, đã có những người ngã xuống vào buổi sáng hôm ấy.