Anh hùng trong mắt nhân dân

Tôi đã sống qua nhiều cuộc chiến, chứng kiến biết bao sự hy sinh, nhưng có một người thiếu niên mà tên tuổi của cậu ấy luôn làm tôi xúc động mỗi khi nhắc lại – đó là Lý Tự Trọng. Ngày ấy, tôi và Trọng cùng hoạt động trong mạng lưới liên lạc tại Sài Gòn. Trong mắt tôi, Trọng không chỉ là một người đồng chí mà còn là một tấm gương về sự mưu trí và can trường.

Trọng nhỏ người, có đôi mắt rất sáng và nụ cười hiền hậu. Cậu ấy được học hành bài bản ở nước ngoài nên tiếng Pháp rất giỏi. Ở Sài Gòn những năm 1930, cái bóng của mật thám Pháp đổ dài khắp mọi ngõ ngách, nhưng Trọng đi lại giữa vòng vây đó một cách thản nhiên đến lạ kỳ. Tôi nhớ có lần, Trọng giả làm một gã bốc vác lem luốc ở cảng Sài Gòn để chuyển tài liệu quan trọng. Khi bị lính Pháp chặn lại khám xét, Trọng vẫn thản nhiên huýt sáo, tay chân lóng ngóng giả vờ như một kẻ thô kệch, khiến lũ giặc mất cảnh giác mà bỏ qua. Sự thông minh của cậu ấy đã cứu nguy cho chúng tôi không biết bao nhiêu lần.

Cái ngày định mệnh ở sân Larivière vẫn luôn ám ảnh tôi. Hôm đó, chúng tôi tổ chức mít tinh bí mật. Không khí vô cùng căng thẳng. Khi đồng chí Phan Bôi vừa cất lời diễn thuyết kêu gọi quần chúng, tên mật thám Le Grand – một kẻ khét tiếng gian ác – bất ngờ xuất hiện. Hắn định lao tới vồ lấy cán bộ của ta. Giữa đám đông đang hỗn loạn, tôi thấy bóng Trọng vụt lên. Một tiếng súng nổ vang, Le Grand ngã xuống. Trọng đã hy sinh sự an toàn của mình để bảo vệ sự sống cho cán bộ và duy trì ngọn lửa đấu tranh. Cậu ấy bị giặc quây bắt, bị đánh đập ngay tại chỗ nhưng vẫn không hề run sợ.

Sau đó là chuỗi ngày Trọng bị giam ở Khám Lớn Sài Gòn. Tôi cũng bị bắt không lâu sau đó và may mắn được nghe những tù nhân khác kể lại về khí phách của cậu ấy. Trong tù, Trọng bị tra tấn đến chết đi sống lại, nhưng chưa bao giờ cậu ấy để lộ một bí mật nào. Bọn thực dân định dùng luật sư để biện hộ theo hướng Trọng "chưa đến tuổi trưởng thành, hành động nông nổi", nhưng cậu ấy đã gạt phắt đi. Trọng đứng giữa tòa, ngẩng cao đầu nói về con đường cách mạng – con đường duy nhất của thanh niên. Ngay cả những tên cai ngục Pháp cũng phải ngả mũ trước người thiếu niên "nhỏ mà không yếu" này.

Ngày cuối cùng của Trọng, cả nhà lao đều im lặng. Chúng tôi nghe thấy tiếng bước chân xích sắt lôi đi trên hành lang đá lạnh lẽo. Và rồi, một giai điệu hào hùng vang lên. Trọng hát "Quốc tế ca". Tiếng hát không run rẩy, tiếng hát mang theo niềm tin mãnh liệt vào tương lai của đất nước. Trọng ngã xuống khi tuổi xuân còn đang phơi phới, nhưng cậu ấy đã sống một cuộc đời rực rỡ hơn bất cứ ai. Câu nói của Trọng vẫn mãi vang vọng trong tâm hồn tôi như một lời thề nguyền: Thanh niên phải đi trên con đường