Anh Hùng Từ Đễ

Sau trận ném bom lịch sử vào sân bay Tân Sơn Nhất, tạo tiếng vang lớn để 2 ngày sau quân và dân ta giành chiến thắng tại chiến dịch Hồ Chí Minh, Đại tá – phi công Từ Đễ mừng tủi gặp lại cha mình là Giáo sư Từ Giấy ở sân bay Biên Hòa. Giáo sư Từ Giấy vỗ vai con mình thay cho một lời khen ngợi vì chiến công xuất thần của con trai và đã trở về an toàn, cùng chứng kiến phút giây đất nước được hòa bình, thống nhất.60 năm trong ngành không quân, Đại tá - Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Từ Đễ (nguyên Phó Cục Trưởng Cục Quân huấn, Bộ Quốc phòng) tự hào vì đã dành trọn cả đời mình thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, cùng đồng đội cứu được tính mạng hàng trăm người dân trong trận ném bom lịch sử. Nhưng có món nợ mà đến tuổi nghỉ hưu, ông cùng đồng đội mới trả được cho người phi công từng chiến đấu vào sinh ra tử với mình.“Từ năm 16 tuổi, nghe được đi bay là tôi thích lắm. Năm nay, tôi đã có tròn 60 năm làm lính không quân”, Đại tá Từ Đễ - một trong 6 phi công Phi đội Quyết thắng (nguyên Phó Cục trưởng Cục Quân huấn, Bộ Quốc phòng) hào hứng mở đầu câu chuyện về con đường trở thành phi công với những trận đánh lừng lẫy. Suốt những năm tháng chiến đấu để bảo vệ bầu trời Tổ quốc, người mà ông Từ Đễ thần tượng chính là người chỉ huy trực tiếp – Thiếu tướng Trần Mạnh .Đầu năm 1975, ông Trần Mạnh vào Đà Nẵng xem máy bay A37, lựa chọn phi công bay và nghiên cứu kế hoạch ném bom vào sân bay Tân Sơn Nhất. Đây không chỉ là trung tâm quân sự quan trọng mà còn là căn cứ hậu cần lớn của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, vì vậy nó trở thành mục tiêu trọng điểm trong các chiến dịch của Quân đội Nhân dân Việt Nam.Giai đoạn gấp rút này, cách mạng cần một lực lượng phi công tinh nhuệ để điều khiển A37, đồng thời thạo đường tấn công vào Tân Sơn Nhất. Ông Từ Đễ khi đó đang công tác ở Đại đội 4, Trung đoàn 923, được điều cùng một số phi công về từ sân bay Đà Nẵng, nhanh chóng bắt tay tìm hiểu kỹ thuật của máy bay hiện đại A37. Việc làm quen với máy bay mới trong thời gian gấp rút đặt nhiều áp lực lên các chiến sĩ trẻ. Chưa kể, những chiếc A37 mà lực lượng Việt Nam thu được gặp một số vấn đề về kỹ thuật, gây khó khăn cho công tác huấn luyện và chiến đấu, cần phải có sự hỗ trợ của những phi công, kỹ thuật phi công Sài Gòn mà ta thu phục được.Là người hóm hỉnh, vui tính, ông Từ Đễ cùng đồng đội dành nhiều thời gian trò chuyện, làm tâm lý với các phi công của không quân Việt Nam cộng hòa để họ toàn tâm, toàn ý tham gia cuộc không chiến vào Sài Gòn. Ngoài nói chuyện về trình độ phi công cách mạng, về chuyện không chiến, ông Từ Đễ còn kể chuyện tiếu lâm, thi vật tay… để tạo không khí cởi mở với họ.Đại tá Từ Đễ sinh năm 1949, dân "quân khu" Lý Nam Đế, là Trung đoàn trưởng thứ 9 Trung đoàn Không quân 923 anh hùng. Ông là phi công giáo viên cấp 1.

Ông là một trong 6 phi công Phi đội Quyết thắng lái máy bay A37 oanh kích sân bay Tân Sơn Nhất ngày 28/4/1975, góp phần quan trọng trong thắng lợi của cuộc tổng tiến công Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước.Máy bay ít, thời gian tập luyện gấp rút, để bảo đảm kịp thời cho trận đánh lịch sử, những phi công tinh nhuệ nhất được lựa chọn. Phi công Hán Văn Quảng chuyên môn ném bom ở biển, phi công Nguyễn Văn Lục chuyên môn không chiến, còn ông Từ Đễ đầy kinh nghiệm bay đêm được cấp trên tin tưởng giao nhiệm vụ.Tuy nhiên, để chinh phục máy bay chiến đấu hiện đại này, các phi công trẻ phải trải qua nhiều thách thức chưa từng có. Họ phải học cấp tốc để lái chiếc A37 với hệ thống điều khiển phức tạp toàn bằng tiếng Anh. Ông Từ Đễ bảo, trung bình để học chuyển loại máy bay, phi công cần khoảng 6 tháng, nhưng trong cuộc chiến thần tốc này, họ cũng phải "thần tốc" học chuyển loại từ máy bay Liên Xô sản xuất sang máy bay Mỹ trong vòng 6 ngày.Ngày 24/4/1974, chỉ huy tiền phương Bộ tư lệnh Quân chủng Phòng không-Không quân tại mặt trận quyết định giao phi công Từ Đễ bay thử máy bay A37. Với kinh nghiệm từng bay và hạ cánh bằng bụng với máy bay MiG-17 trong tình huống càng máy bay hư hỏng khi còn là học viên bay tại Liên Xô... nên phi công Từ Đễ tự tin nhận nhiệm vụ. Sau khi bay thử 15 phút, ông Từ Đễ hạ cánh, mở nắp khoang lái, giơ ngón tay cái báo thành công với anh em, rồi báo cáo ông Trần Mạnh: “Báo cáo thủ trưởng, bay ngon ạ!”.