Anh hùng tuổi 18

Từ năm 11 tuổi, khi nhiều đứa trẻ còn cắp sách đến trường, Nguyễn Việt Hồng đã bước vào cuộc đời chiến sĩ với nhiệm vụ hộ lý, giao liên. Bà đi qua những con hẻm quanh co của nội ô Cần Thơ, mang trong ngực trái những bức thư mật, những mảnh giấy truyền tin, những điều nhỏ bé nhưng có thể đổi bằng cả tính mạng. Ở cô bé giao liên ấy, lòng yêu nước như ngọn lửa nhen lên từ rất sớm, mỗi ngày một sáng hơn trong khói lửa chiến tranh. Từ một hộ lý trong bệnh viện giải phóng, đến học viên trường Lý Tự Trọng, Nguyễn Việt Hồng sớm bộc lộ sự lanh lợi và quyết tâm của mình. Bà xin được ra chiến trường thay vì ở lại học văn hóa. Cuối năm 1967, bà nhận nhiệm vụ làm giao liên nội thành Sóc Trăng. Với vẻ ngoài hiền lành của cô nữ sinh, bà nhiều lần vượt trạm gác địch, mang tài liệu, thư từ, vũ khí vào nội thành, tham gia rải truyền đơn, treo khẩu hiệu, hỗ trợ các mũi biệt động. Đầu năm 1968, khi cuộc Tổng tiến công của quân và dân thị xã diễn ra, với nhiệm vụ của bản thân (nhiệm vụ giao liên), bà Nguyễn Việt Hồng hăng hái dẫn đường đưa bộ đội tiến sâu vào sào huyệt của địch nhận tiếp lương thực, vũ khí,…Song cũng trong năm đó, bà được kết nạp vào Đoàn thanh niên nhân dân cách mạng miền Nam và được khu Uỷ chuyển về làm đội trưởng giao liên vùng một Cần Thơ, với trọng trách giữ liên lạc từ căn cứ của Thành uỷ vào nội thành. Với vẻ ngoài thư sinh của bản thân bà thành công qua mắt được địch đem được nhiều truyền đơn và vũ khí vào nội thành, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Bà Lê Minh Châu, nguyên phó trưởng ban Tổ chức Tỉnh uỷ Cần Thơ nhớ lại với phát ngôn:”Tánh con Hồng giống hệt như mẹ nó, cương quyết, thẳng thắn, trung thành. Làm việc gì là quyết làm cho tới nơi tới chốn, con nhỏ này gan cùng mình. Hồng luôn ao ước được cầm súng đánh Mỹ. Khi ra thị xã, được phân công làm giao liên, Hồng làm rất tốt nhưng nhiều lần xin các dì cho vô biệt động thành để diệt Mỹ”.Ngày 12/3/1969, bà cùng đồng đội nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cư xá Mỹ trên đường Quang Trung (nay thuộc trung tâm thành phố Cần Thơ). Tuy nhiên, quả mìn không nổ, nhưng lo dân sẽ vô tình bị thương và như lẽ dấn thân quen thuộc của biệt động, bà quay lại vào sáng hôm sau để xử lý, thì tai nạn bất ngờ ập đến. Bà bị thương nặng nát gần như cả đôi chân và rơi vào tay địch, những ngày đó địch đưa chị vào bệnh viện Thủ Khoa Nghĩa vừa chữa để giữ chị sống, vừa tra tấn để khai thác thông tin. Suốt 5 ngày, chúng từ dụ dỗ, đe dọa đến dùng vũ lực, nhưng bà vẫn kiên quyết, dù đau đớn nhưng dứt khoát và đanh thép nói:“Tao thù Mỹ, tao giết Mỹ, chúng mày đừng có nói gì thêm, muốn biết thì mổ bụng tao mà xem trái tim tao nè. Mỹ cướp nước, giết cha mẹ tao, đồng bào tao, tao đánh Mỹ”. Ngày 16/3, khi một tên Mỹ đến gần giả vờ hỏi han, bà dồn chút sức cuối cùng chồm lên cắn vào tay hắn. Hành động nhỏ nhưng là lời khẳng định cuối cùng: TÔI KHÔNG BAO GIỜ KHUẤT PHỤC. Không khai thác được gì, bọn Mỹ cưa chân bà ra từng đoạn, khiến chị ngất xỉu nhiều lần. Nhưng mỗi khi tỉnh lại, chị lại chửi Mỹ cho tới lúc hy sinh... Nguyễn Việt Hồng là một người con gái quá dũng cảm, kiên cường. Rạng sáng 17/3/1969, chị bị địch tra tấn đến chết. Với tấm lòng anh dũng không một chốc nào yếu lòng, bà quyết bảo vệ đồng đội đến hơi thở cuối cùng. Bà hy sinh khi tuổi xuân chỉ mới mười chín, để lại tấm gương sáng như ngọc biểu tượng của ý chí bất khuất trong phong trào cách mạng nội thành Cần Thơ thời kháng chiến chống Mỹ. Cô Nguyễn Việt Bình- em gái liệt sĩ Nguyễn Việt Hồng kể: “Khi chị tham gia cách mạng, má tui lo lắm vì chị còn nhỏ. Chị Hồng nói má đừng lo. Nếu bị địch bắt thì con sẽ như chị Võ Thị Sáu. Năm 1969, má tui cũng bị địch bắt ở Sài Gòn. Khi hay tin chị hy sinh, má nói với các đồng đội: Tui phải sống xứng đáng với Việt Hồng...” Câu nói đó giống một lời hứa, cũng là nỗi đau của một người mẹ đã gửi con vào cuộc chiến nhưng chưa từng một lần giữ con lại cho riêng mình. Chính sự mộc mạc đó cho thấy rõ phẩm chất con người Cần Thơ và Tây Nam Bộ trong những năm tháng khốc liệt: thương con nhưng vẫn để con đi; đau đớn nhưng không gục ngã; mất mát nhưng vẫn sống tiếp cho trọn nghĩa “xứng đáng” với người đã ngã xuống. Và từ những mảnh ký ức đời thường như thế, hình ảnh Nguyễn Việt Hồng hiện lên không phải như tượng đài xa xôi, mà như một cô gái thật sự nhỏ bé, kiên gan và đủ can đảm để viết tên mình vào truyền thống cách mạng của quê hương.Sự hy sinh cao đẹp ấy đã được Tổ quốc ghi nhận. Ngày 10/02/1970, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam đã truy tặng “Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất”, phần thưởng cao quý dành cho những cá nhân lập chiến công xuất sắc trong kháng chiến. Đồng thời, bà còn được truy tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân”, một trong những danh hiệu cao quý nhất để tôn vinh những chiến sĩ có công lao đặc biệt và tinh thần chiến đấu kiên cường.Ngày nay, nơi đất Cần Thơ yên bình, tên bà được đặt cho Trường THPT Nguyễn Việt Hồng ở quận Ninh Kiều. Con đường đến trường mỗi buổi sáng, tiếng trống trường vang lên, những bài học được truyền tra,… tất cả đều như một lời nhắc nhở dịu dàng nhưng sâu sắc về người chiến sĩ đã ngã xuống để thế hệ hôm nay được sống trong hòa bình. Mỗi dịp 17/3 ngày liệt sĩ Nguyễn Việt Hồng hy sinh. Thầy cô, học sinh và chính quyền địa phương đều tổ chức lễ tưởng niệm tại Nghĩa trang liệt sĩ Long Tuyền. Không cần nghi thức rườm rà, chỉ vài nén hương, gió từ sông Hậu thổi ngang, mà cảm giác như quá khứ tự tìm đường quay lại. Người ta đứng trước mộ bà, không phải để khóc, mà để thấy rõ hơn mình đang sống trong một phần ước mơ dang dở của những người trẻ như bà. Những phần thưởng cao quý, ngôi trường mang tên bà, những buổi tưởng niệm, các hoạt động giáo dục truyền thống,… tất cả đều hướng tới một điều thiêng liêng là: giữ gìn ký ức lịch sử, tôn vinh sự hy sinh của người nữ chiến sĩ Tây Nam Bộ và truyền lại ngọn lửa yêu nước cho lớp trẻ hôm nay. Câu chuyện về Nguyễn Việt Hồng không chỉ là trang sử hào hùng của Cần Thơ mà còn là lời nhắc nhở rằng:” Không phải ai cũng được sinh ra để làm anh hùng, nhưng có những người đã chọn trở thành anh hùng bằng chính cách họ sống”.