Anh Hùng Võ Thị Hợi
Chị Võ Thị Hợi sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo tại Hà Tĩnh. Chị nhập ngũ vào lực lượng Thanh niên xung phong khi tuổi đời còn rất trẻ để phục vụ tuyến đường huyết mạch Ngã ba Đồng Lộc. Trong đơn vị, chị được biết đến là người hiền lành, chịu khó và luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ san lấp hố bom để thông đường cho xe ra tiền tuyến. Vào chiều ngày 24/7/1968, trong lúc đang làm nhiệm vụ, chị cùng 9 đồng đội khác đã anh dũng hy sinh sau một trận bom ác liệt của máy bay Mỹ.
Trong ký ức của những người đồng đội còn sống sót sau cuộc kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc không chỉ là một địa danh địa lý mà là một bản anh hùng ca được viết bằng máu và tuổi trẻ. Trong bản hùng ca ấy, cái tên Võ Thị Hợi hiện lên vừa dịu dàng, vừa kiên cường như chính mảnh đất Thiên Lộc quê hương chị.
Tuổi trẻ gửi lại tuyến lửa Sinh ra tại xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, Võ Thị Hợi lớn lên trong tiếng bom gầm rít của máy bay Mỹ. Năm 1965, khi vừa tròn 17 tuổi, chị đã tình nguyện tham gia lực lượng Thanh niên xung phong. Với vóc dáng nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn, chị được biên chế vào Tiểu đội 4, Đại đội 552.
Nhiệm vụ của chị và đồng đội tại Ngã ba Đồng Lộc vô cùng khốc liệt: san lấp hố bom, dẫn đường cho xe qua, và đảm bảo mạch máu giao thông không bao giờ bị đứt đoạn. Tại "tọa độ chết" này, mỗi mét đất đều thấm đẫm mồ hôi và máu, nhưng chị Hợi vẫn luôn giữ vững tinh thần: "Xe chưa qua, nhà không tiếc; đường chưa thông, không tiếc máu xương."
Trận đánh cuối cùng Ngày 24/7/1968, một ngày định mệnh. Sau nhiều đợt ném bom dữ dội, đường qua Đồng Lộc bị hư hỏng nặng. Tiểu đội 4 nhận lệnh ra hiện trường gấp để san lấp hố bom cho đoàn xe quân sự kịp đi qua trước khi trời tối.
Khoảng 16 giờ 30 phút, khi các chị đang hối hả làm việc, một tốp máy bay phản lực Mỹ bất ngờ quay lại trút bom xuống trận địa. Một quả bom đã rơi trúng căn hầm nơi chị và 9 đồng đội đang trú ẩn. Đất đá sụt lở, khói bụi mịt mù. Cả 10 cô gái trẻ, trong đó có Võ Thị Hợi, đã vĩnh viễn nằm lại trong lòng đất mẹ khi tuổi đời mới chỉ mười chín, đôi mươi.
Sống mãi tuổi hai mươi Sự hy sinh của Võ Thị Hợi cùng 9 đóa hoa Đồng Lộc đã trở thành biểu tượng bất diệt của thanh niên Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Các chị ra đi, nhưng tinh thần của các chị vẫn còn đó, nhắc nhở thế hệ mai sau về giá trị của hòa bình và độc lập.
Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, đứng trước mộ phần của chị Võ Thị Hợi, chúng ta không chỉ thấy một người anh hùng, mà còn thấy một tâm hồn thiếu nữ nồng cháy khát khao cống hiến. Chị đã sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ, đúng như những vần thơ người đời vẫn dành cho các chị:
"Thân ngã xuống thành đất đai Tổ quốc/ Hồn bay lên hóa linh khí quốc gia."
