Anh hùng Võ Thị Sáu (1)
Trong lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp, có những con người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức dân tộc. Võ Thị Sáu là một trong những nhân vật như vậy. Câu chuyện về chị không chỉ được nhắc đến như một biểu tượng anh hùng, mà còn là một sự kiện lịch sử có nhân chứng cụ thể, được ghi lại bởi chính những người dân và tù nhân từng sống, từng chứng kiến tại nhà tù Côn Đảo.
Võ Thị Sáu sinh năm 1933, quê tại xã Phước Thọ, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Ngay từ khi mới 14 tuổi, chị đã tham gia đội công an xung phong địa phương, làm nhiệm vụ liên lạc và trinh sát cho lực lượng kháng chiến. Theo lời kể của các nhân chứng tại Đất Đỏ như ông Nguyễn Văn Trọng và bà Trần Thị Lộc, Võ Thị Sáu là một cô gái gan dạ, nhanh nhẹn và có tinh thần căm thù giặc sâu sắc. Năm 1948, trong một lần ném lựu đạn nhằm vào toán lính Pháp tại chợ Đất Đỏ, chị bị bắt sau khi không may trượt chân trong một trận đánh khác.
Sau khi bị bắt, Võ Thị Sáu bị giam giữ và tra hỏi tại nhiều nơi, nhưng không khai báo bất cứ thông tin nào về tổ chức hay đồng đội. Cuối cùng, thực dân Pháp đưa chị ra Côn Đảo và kết án tử hình. Điều đặc biệt là vào thời điểm đó, Võ Thị Sáu mới chưa đủ 18 tuổi, nhưng bản án vẫn được thi hành. Đây là chi tiết được nhiều tài liệu lịch sử và lời kể của các cựu tù Côn Đảo xác nhận.
Theo lời kể của bà Nguyễn Thị Rành và ông Lê Văn Châu, những tù nhân chính trị bị giam cùng khu với Võ Thị Sáu, đêm trước ngày hành hình, chị vẫn giữ tinh thần bình thản, không khóc lóc hay sợ hãi. Chị hát những bài ca cách mạng và động viên các chị em trong trại giam giữ vững niềm tin. Nhiều nhân chứng nhớ lại rằng Võ Thị Sáu luôn tin chắc mình không chết vô ích, và sự hy sinh ấy sẽ góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc.
Sáng sớm ngày 23 tháng 1 năm 1952, Võ Thị Sáu bị đưa ra pháp trường tại Hàng Dương, Côn Đảo. Những người dân làm công việc phục dịch cho nhà tù và một số tù nhân bị buộc phải chứng kiến buổi hành hình. Nhân chứng Trần Văn Dư, khi đó là một người dân bị cưỡng bức lao động tại đảo, kể lại rằng Võ Thị Sáu bước đi rất bình tĩnh, đầu ngẩng cao, miệng hát vang bài “Tiến quân ca”. Khi viên đội lính định bịt mắt, chị đã gạt tay ra và nói: “Tôi không có tội, sao phải bịt mắt”. Câu nói này được nhiều nhân chứng khác xác nhận và truyền lại qua nhiều thế hệ.
Sau khi Võ Thị Sáu hy sinh, thi thể chị được chôn cất sơ sài tại nghĩa địa Hàng Dương. Tuy nhiên, điều kỳ lạ là theo lời kể của nhiều người dân Côn Đảo, ngôi mộ của chị luôn được hương khói dù không ai dám công khai thắp nhang. Sau năm 1975, khi đất nước thống nhất, các cựu tù chính trị quay lại Côn Đảo đã xác nhận vị trí mộ và kể lại toàn bộ câu chuyện cho các cơ quan lịch sử. Những lời kể ấy trùng khớp với hồ sơ lưu trữ của nhà tù và các tài liệu kháng chiến địa phương.
Năm 1993, Võ Thị Sáu được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, mộ chị tại nghĩa địa Hàng Dương trở thành nơi tưởng niệm linh thiêng, được đông đảo người dân và du khách đến thắp hương. Câu chuyện về Võ Thị Sáu không chỉ sống trong sách giáo khoa, mà còn tồn tại qua lời kể của những nhân chứng đã tận mắt chứng kiến sự kiên cường của một cô gái tuổi mười tám trước họng súng kẻ thù.
Câu chuyện lịch sử về Võ Thị Sáu cho thấy rằng lịch sử không chỉ được viết bằng những trận đánh lớn, mà còn được khắc sâu bằng khí phách của những con người rất trẻ, rất bình dị. Nhờ có nhân chứng cụ thể, lời kể thống nhất và tài liệu xác thực, sự hy sinh của chị không bị hòa tan vào truyền thuyết, mà trở thành một sự thật lịch sử đầy xúc động. Đó là minh chứng rõ ràng cho tinh thần bất khuất của con người Việt Nam trong hành trình giành độc lập, tự do cho dân tộc.
