Ánh mắt trong lòng đất thép

Sài Gòn những năm 1967, máy bay B-52 rải thảm suốt ngày đêm, biến vùng đất Củ Chi thành một bãi chiến trường hoang tàn, không còn một bóng cây xanh. Để đối đầu với xe tăng và trực thăng của địch, chúng tôi đã đào hàng trăm cây số địa đạo dưới lòng đất. Cuộc sống của du kích và bà con gắn liền với bóng tối, với cái nóng hầm cập và sự thiếu hụt dưỡng khí trầm trọng.

Tôi nhớ nhất là Út Hiền, một cô giao liên mới 17 tuổi, có đôi mắt sáng và nụ cười rạng rỡ như nắng sớm. Công việc của Hiền là dẫn đường cho cán bộ từ căn cứ vào nội thành và ngược lại qua các cửa hầm bí mật. Đêm nào Hiền cũng bò qua những đoạn hầm sạt lở, tay cầm chiếc đèn pin bọc vải đỏ để ra hiệu.

Có lần, một đợt càn lớn của địch kéo dài suốt 15 ngày đêm. Chúng dùng máy ủi để san lấp các lỗ thông hơi và đổ nước, phun hóa chất vào hầm. Trong hầm chỉ huy, không khí cạn dần, nến không cháy nổi, anh em bắt đầu lịm đi. Út Hiền là người khỏe nhất, em dùng tay không bới đất suốt 4 giờ đồng hồ để khai thông một lỗ thông hơi nhỏ bị lấp bởi mảnh pháo. Khi luồng không khí mát rượi tràn vào, Hiền chỉ khẽ cười: "Các anh thở đi, em quen chịu đựng rồi!".

Nhưng trong chuyến dẫn đoàn cán bộ vượt lộ 7 vào đêm cuối cùng của trận càn, tổ giao liên bị địch phục kích. Hiền đã cố tình nhô người lên khỏi mặt đất, dùng súng ngắn bắn thu hút hỏa lực để đoàn cán bộ kịp lặn xuống cửa hầm bí mật dưới bụi tre gai.

Một loạt đạn AR-15 đã trúng ngực Hiền. Trước khi tắt thở, em vẫn cố dùng tay lấp kín vết cửa hầm bằng một nắm lá khô để giặc không phát hiện ra dấu vết. Hiền ngã xuống trên mảnh đất quê hương, máu của em thấm vào lòng địa đạo, hòa cùng mồ hôi của bao thế hệ đi trước.

Hòa bình lập lại, mỗi khi dẫn khách đi thăm địa đạo, tôi lại nhớ về ánh mắt trong trẻo của Út Hiền trong bóng tối năm ấy. Em ra đi khi chưa một lần được mặc áo mới đi dạo phố Sài Gòn, nhưng chính sự hy sinh của em đã góp phần làm nên ngày toàn thắng, để đất thép Củ Chi hôm nay lại xanh mướt những nương khoai, nương sắn.