Bà Lan - TNXP

Người ta vẫn quen gọi bà là bà Lan TNXP.

Căn nhà nhỏ của bà nằm nép mình bên con đường làng. Trước hiên, một chiếc xẻng cũ được treo ngay ngắn trên vách – cán đã mòn, lưỡi đã hoen gỉ. Ai nhìn cũng tưởng chỉ là đồ bỏ đi, nhưng với bà, đó là cả một phần ký ức.

Một buổi chiều, lũ trẻ trong xóm sang chơi, tò mò hỏi:

“Bà Lan ơi, cái xẻng này cũ thế sao bà không bỏ đi?”

Bà Lan mỉm cười, ánh mắt xa xăm:
“Bỏ sao được… Nó theo bà suốt những năm tháng bom đạn đấy.”

Rồi bà bắt đầu kể.

Năm ấy, bà vừa tròn hai mươi, xung phong vào lực lượng thanh niên xung phong. Nhiệm vụ của đơn vị bà là mở đường, lấp hố bom, đảm bảo tuyến vận tải không bị gián đoạn.

“Công việc tưởng đơn giản, nhưng nguy hiểm lắm,” bà nói.
“Bom đạn đánh ban ngày, thì ban đêm mình lại ra đường làm việc.”

Có những đêm, cả đội vừa san đất, vừa lắng nghe tiếng máy bay. Chỉ cần một ánh sáng nhỏ lộ ra là có thể bị phát hiện.

Một lần, sau một trận bom lớn, con đường bị cày nát. Nếu không thông đường ngay, đoàn xe phía sau sẽ không thể đi qua.

Đội của bà nhận lệnh khẩn cấp.

Trời lúc ấy vẫn còn khét mùi thuốc súng. Đất đá ngổn ngang, hố bom sâu hoắm. Nhưng không ai chần chừ.

Bà Lan và đồng đội cầm xẻng lao vào làm việc.

“Lúc đó, không ai nghĩ đến sợ nữa,” bà kể,
“chỉ nghĩ làm sao cho xe qua được.”

Giữa lúc mọi người đang làm việc, tiếng máy bay bất ngờ quay lại.

“Ẩn nấp!” – tiếng chỉ huy vang lên.

Mọi người vội vàng tìm chỗ trú. Nhưng Hạnh – cô bạn thân của bà – vẫn đang ở giữa hố bom, chưa kịp chạy lên.

Không kịp suy nghĩ, bà Lan lao xuống.

“Hạnh! Nhanh lên!”

Hai người vừa trèo lên thì bom nổ.

Đất đá văng tung tóe. Sức ép khiến cả hai ngã dúi xuống.

Khi tỉnh lại, bà thấy mình nằm bên mép đường. Tai ù đi, đầu choáng váng. Bà gọi:

“Hạnh… Hạnh ơi…”

Nhưng không có tiếng trả lời.

Bà dừng lại, giọng chậm hẳn.

“Đêm đó… bà mất Hạnh.”

Sáng hôm sau, con đường đã được thông.

Những đoàn xe nối đuôi nhau đi qua, mang theo hàng hóa, đạn dược vào chiến trường.

Không ai biết rằng, để có con đường ấy, đã có người mãi mãi nằm lại.

Bà Lan trở về sau chiến tranh, mang theo chiếc xẻng năm xưa. Bà không lập gia đình, sống lặng lẽ trong ngôi nhà nhỏ.

“Có tiếc không bà?” – một đứa trẻ hỏi.

Bà Lan khẽ lắc đầu:
“Không. Tuổi trẻ của bà đã ở lại nơi ấy… nhưng đổi lại là hòa bình cho các cháu bây giờ.”

Bà nhìn ra con đường trước nhà – con đường thẳng tắp, xe cộ qua lại yên bình.

“Chỉ mong các cháu sống thật tốt… là bà vui rồi.”

Chiều xuống, ánh nắng nhuộm vàng mái tóc bạc của bà.

Chiếc xẻng cũ vẫn lặng lẽ treo đó.

Như một chứng nhân của một thời “hoa lửa”,
nơi có những cô gái tuổi hai mươi
đã sống, đã cống hiến…
và có người đã không bao giờ trở lại.