Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Đào
Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Đào (1922, thôn Nam Sơn, Tam Hiệp, Núi Thành) hướng đôi mắt về dòng Trường Giang xanh mát, túc tắc kể tôi nghe về một thời ác liệt ở vùng đất “sát nách” quận lỵ Lý Tín và cũng là vành đai căn cứ Chu Lai của Mỹ - ngụy. “Hồi kháng Pháp, đất này đã ác liệt lắm rồi chứ đừng nói thời Mỹ - ngụy. Vì nó sát quận Lý Tín nên ban ngày giặc ngấp nghé dò la, lính Mỹ, lính ngụy càn liên tục. Nhưng mình không sợ, vẫn tìm mọi cách để che giấu cán bộ cách mạng hoạt động” - Mẹ Đào bắt đầu câu chuyện bằng sự gian lao của vùng cát Tam Hiệp. Mẹ quen chồng mình là ông Nguyễn Đình Xương (1921) từ thuở 2 người còn tham gia hoạt động cách mạng thời kỳ chống Pháp. Và từ những năm chống Pháp đó, gia đình mẹ đã là cơ sở cách mạng vững chắc nuôi giấu nhiều đảng viên của Chi bộ thôn Đại Phú. Cứ chiều chiều mẹ lại nấu 12 lon gạo trong chiếc nồi đồng, rồi lén cất trong cây rơm gần nhà để tối đến cán bộ về có cái ăn. “Cứ khoảng 2 ngày là giã 5 ang lúa để nấu cơm. Hồi đó, trừ mấy con đứa thoát ly còn lại cả nhà quần quật làm mấy mẫu lúa để có gạo nấu cơm nuôi cán bộ. Ban ngày trước khi đi làm ruộng thì tranh thủ quét hết sân, ngõ gần nhà để xóa dấu chân lúc tối anh em về sinh hoạt chứ không địch nó thấy dấu chân, lần theo tới hầm bí mật...
Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Đào kể chuyện làm cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng.Ảnh: ĐOÀN ĐẠO
Mẹ có tất thảy 10 người con gồm 4 trai, 6 gái thì phần lớn đều tham gia cách mạng. Trong câu chuyện mẹ kể, chúng tôi cảm nhận mẹ sinh ra những người con, rồi dưỡng dục thành những thanh niên hùng tráng theo lý tưởng cách mạng và mẹ để các con đi chiến đấu cho đất nước như một lẽ tự nhiên. Năm 1964, đứa con đầu của mẹ là Nguyễn Tiến Mạnh (sinh 1949, liệt sĩ) đi thoát ly. Cũng năm đó, con gái thứ 3 (liệt sĩ Nguyễn Thị Dũng) cũng hoạt động cơ sở tại địa phương và làm du kích B. Những năm sau cả nhà mẹ đều tham gia đấu tranh chính trị, nuôi cán bộ và các năm 1968, 1972 thì con trai thứ 4 là Nguyễn Tiến Cảnh tham gia du kích, con gái thứ 5 là Nguyễn Thị Tiên cũng thoát ly. Tôi thật lòng hỏi mẹ: “Hồi đó các con của mẹ đi theo cách mạng, mẹ không sợ mất mát hay bị chính quyền khó dễ sao?”. Chuyện mấy đứa con nó đi theo lý tưởng thì việc gì phải ngăn cản. Hồi tụi nó đi, đều xin phép rõ ràng hết, cách mạng giáo dục tụi nó rồi thì mình động viên thêm để tụi nó yên tâm chiến đấu. Một đêm, thằng con cả xin phép tôi và chồng được đi theo cách mạng, tôi bảo, được cách mạng chọn rồi thì ra sức cống hiến. Thế là đi chuẩn bị cho nó cái giỏ đựng đồ, một cái đèn và vài vật dụng. Đêm đó, nó thoát ly đi bộ đội, đến năm 1974, nó hy sinh trong chiến dịch giải phóng tỉnh Quảng Đà. Mẹ kể chuyện chia ly, đôi mắt ngân ngấn nước.
Mẹ chẳng thể nào quên mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, cả nhà mẹ xuống đường tham gia cuộc đấu tranh chính trị. Súng đã nổ giữa hai bên và con gái thứ 3 của mẹ trúng đạn địch khi đang cùng các du kích địa phương chiến đấu. Dù nỗi đau mất con của người mẹ là vô vàn nhưng mẹ quyết nuốt nước mắt vào lòng. Và cũng chẳng vì thế mà mẹ lung lay ý chí, mẹ vẫn để các con của mình ra đi vì Tổ quốc và mẹ vẫn làm cơ sở an toàn cho cách mạng, hết lòng nuôi cán bộ. Những năm đó, mẹ và chồng mình bị địch bắt vào tù, tra tấn hành hạ bằng mọi nhục hình nhưng hai vợ chồng vẫn kiên trung, giữ vững khí tiết người đảng viên. Vậy mà sau ngày giải phóng, những vết thương từ đòn roi của kẻ thù hồi trong nhà lao lại quật ngã người đàn ông của mẹ…
Chiến tranh đã lùi xa 40 năm, chiến trường ác liệt một thời giờ đã hồi sinh bằng Khu kinh tế mở Chu Lai với những nhà máy, xí nghiệp mọc lên. Nhưng sâu thẳm trong mắt mẹ Lê Thị Đào vẫn hằn những nỗi niềm riêng…
