BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ CÁI – BIỂU TƯỢNG CỦA LÒNG YÊU NƯỚC VÀ ĐỨC HY SINH CAO CẢ
Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cái (1919–1994), quê xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, là người phụ nữ đã dành trọn cuộc đời cho quê hương, đất nước. Trong hai cuộc kháng chiến, mẹ vừa trực tiếp tham gia hoạt động cách mạng, vừa động viên chồng và các con lên đường chiến đấu. Ba người con của mẹ lần lượt hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Vượt lên nỗi đau mất mát, mẹ vẫn kiên cường bám đất, bám làng, tiếp tục cống hiến cho cách mạng. Cuộc đời mẹ là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, lòng yêu nước và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Ngày 17-12-1994, mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có biết bao người mẹ đã âm thầm chịu đựng những mất mát không gì bù đắp nổi để góp phần làm nên độc lập, tự do cho Tổ quốc. Họ không trực tiếp cầm súng trên chiến trường nhưng đã tiễn chồng, tiễn con ra trận, chấp nhận những tháng ngày chờ đợi trong khắc khoải và có khi phải đón nhận tin người thân mãi mãi không trở về. Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cái là một trong những hình tượng tiêu biểu như thế.
Mẹ Nguyễn Thị Cái sinh năm 1919, quê ở xã Tịnh Minh, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, nay thuộc xã Trường Giang. Đây là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, quê hương mẹ có hàng trăm người con anh dũng hy sinh, hàng trăm thương binh và nhiều gia đình có công với cách mạng. Toàn xã có 556 liệt sĩ, 296 thương binh, 32 gia đình có công với cách mạng và 18 Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Năm 1978, xã Tịnh Minh vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Chính truyền thống ấy đã hun đúc nên những con người kiên cường, trong đó có mẹ Nguyễn Thị Cái.
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, lớn lên giữa cảnh đất nước chịu ách thống trị của thực dân, đế quốc, mẹ sớm thấu hiểu nỗi cơ cực của người dân mất nước. Chứng kiến cảnh nhân dân bị bắt phu, bắt lính, đàn áp, cán bộ cách mạng bị truy lùng, lòng yêu nước và căm thù quân xâm lược trong mẹ ngày càng sâu sắc. Từ truyền thống quê hương và nhận thức về trách nhiệm đối với đất nước, mẹ sớm tham gia hoạt động cách mạng.
Là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, cán bộ phụ nữ xã Tịnh Minh, mẹ cùng chị em phụ nữ trong xã tích cực bám dân, bám làng, tham gia đấu tranh chính trị, bảo vệ cơ sở cách mạng và chống lại các cuộc càn quét của địch. Từ năm 1970, trên cương vị Hội trưởng Hội Phụ nữ xã Tịnh Minh, mẹ kiên trì vận động quần chúng, củng cố tinh thần đoàn kết và đấu tranh với quân thù. Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, phẩm chất gan dạ, kiên cường và bất khuất của mẹ càng được tôi luyện.
Gia đình mẹ Nguyễn Thị Cái cũng là một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Chồng mẹ, ông Lê Bình, tham gia cách mạng từ trước năm 1945, từng là bộ đội chủ lực và trực tiếp chiến đấu trong nhiều trận đánh ác liệt. Năm 1952, ông bị thương trong chiến đấu. Trở về địa phương với thương tật do chiến tranh để lại, ông vẫn tiếp tục công tác, giữ cương vị Hội trưởng Hội Nông dân xã Tịnh Minh và luôn gương mẫu trong các phong trào tại địa phương. Với những đóng góp của mình, ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
Vợ chồng mẹ sinh được bảy người con. Trong những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa, những người con của mẹ lần lượt trưởng thành và tiếp bước cha mẹ lên đường tham gia cách mạng. Người con cả, anh Lê Văn Điệp, nhập ngũ năm 1963. Ngày 20-3-1969, trong một trận chiến đấu ác liệt trên chiến trường Tây Nguyên, anh đã anh dũng hy sinh khi đang giữ cương vị tiểu đội trưởng. Những chiến công của anh được ghi nhận bằng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba và Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhì, hạng Ba.
Người con thứ hai, chị Lê Thị Hòa, nhập ngũ năm 1967. Ngày 8-2-1969, khi mới 19 tuổi, chị đã hy sinh anh dũng tại xã Tịnh Hà, huyện Sơn Tịnh trong khi đang làm nhiệm vụ tiểu đội phó. Chị được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba và Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhì, hạng Ba.
Chỉ trong khoảng hơn một tháng, mẹ phải liên tiếp nhận tin hai người con hy sinh. Đó là nỗi đau quá lớn đối với bất kỳ người mẹ nào. Thế nhưng, thay vì gục ngã trước mất mát, mẹ Nguyễn Thị Cái đã nén đau thương, tiếp tục bám đất, bám làng và hoạt động cách mạng.
Khi người con thứ ba, anh Lê Ngọc Tư, trưởng thành, mẹ lại động viên anh tiếp bước các anh chị lên đường chiến đấu. Anh Tư được giao nhiệm vụ cán bộ quản lý Huyện đội Sơn Tịnh và hy sinh năm 1973. Ba người con lần lượt nằm lại với đất mẹ, để lại trong lòng người mẹ một khoảng trống không gì có thể lấp đầy. Nhưng chính trong đau thương ấy, phẩm chất kiên trung của mẹ càng tỏa sáng.
Mẹ Nguyễn Thị Cái đã biến nỗi đau riêng thành động lực để tiếp tục cống hiến cho cách mạng. Mẹ hiểu rằng sự hy sinh của những người con thân yêu không chỉ là mất mát của riêng gia đình mà còn là một phần trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do của cả dân tộc. Vì thế, mẹ tiếp tục sống, tiếp tục làm việc và tiếp tục động viên mọi người cùng chung sức vì ngày đất nước thống nhất.
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối, mẹ càng thêm tự hào về những người con đã hy sinh. Năm 1977, mẹ xin nghỉ công tác để lớp trẻ tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự tin tưởng sâu sắc vào thế hệ kế tục sự nghiệp cách mạng.
Những đóng góp của mẹ được Đảng và Nhà nước ghi nhận bằng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Năm 1979, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, gia đình mẹ chuyển đến xây dựng vùng kinh tế mới tại huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum. Trên quê hương mới, gia đình mẹ tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách và chung sức xây dựng cuộc sống mới.
Những năm cuối đời, mẹ Nguyễn Thị Cái sống trong tình yêu thương của con cháu và bà con xóm làng. Chồng mẹ, ông Lê Bình, qua đời năm 1993. Một năm sau, mẹ cũng từ trần, khép lại cuộc đời 75 năm với biết bao thăng trầm, mất mát nhưng cũng đầy vẻ vang và đáng tự hào.
Ghi nhận những công lao, sự hy sinh to lớn của mẹ đối với sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ngày 17-12-1994, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng mẹ Nguyễn Thị Cái danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Cái là một câu chuyện xúc động về lòng yêu nước, lòng trung thành với cách mạng và đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Câu chuyện về mẹ nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay rằng, nền độc lập, tự do và cuộc sống hòa bình không phải tự nhiên mà có. Đằng sau mỗi trang sử vẻ vang của dân tộc là biết bao con người đã hiến dâng tuổi trẻ, sức lực, thậm chí cả tính mạng của mình.
Đối với thế hệ trẻ, tấm gương của mẹ là lời nhắc nhở về trách nhiệm “uống nước nhớ nguồn”, biết trân trọng hòa bình, ghi nhớ công lao của các anh hùng liệt sĩ, các Bà mẹ Việt Nam anh hùng và những gia đình đã chịu nhiều mất mát vì Tổ quốc. Noi gương mẹ Nguyễn Thị Cái không chỉ là sự tưởng nhớ bằng lời nói, mà còn phải được thể hiện bằng những việc làm cụ thể: sống có lý tưởng, có trách nhiệm với cộng đồng, tích cực học tập, lao động, cống hiến và góp phần xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp.
Mẹ Nguyễn Thị Cái đã đi xa, nhưng hình ảnh người mẹ với sự hy sinh thầm lặng và ý chí kiên cường vẫn còn mãi trong ký ức dân tộc. “Ba lần tiễn con đi, ba lần khóc thầm lặng lẽ” là ba lần nỗi đau khắc sâu vào trái tim người mẹ, nhưng cũng là ba lần tình yêu Tổ quốc vượt lên trên tình yêu riêng tư. Chính sự hy sinh ấy đã góp phần làm nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam và trở thành ngọn lửa truyền thống để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục gìn giữ, trân trọng và phát huy.


