Ba mươi phút ở Yếu khu Trảng Bom

Chiều 20-7-1951, khu vực Trảng Bom vẫn diễn ra sinh hoạt như thường ngày. Bên trong Yếu khu quân sự Trảng Bom, một bộ phận binh lính ra sân chơi bóng hoặc đi ra thị trấn.

Ở bên ngoài, lực lượng cách mạng đã bí mật triển khai đội hình. Nguyễn Xuân Mai, Chính trị viên Đại đội Lam Sơn, cùng đơn vị được phân công phối hợp với Tiểu đoàn 303 trong trận đánh.

Trước đó nhiều tháng, các cơ sở bí mật tại Trảng Bom đã giúp lực lượng cách mạng nắm được tình hình bên trong cứ điểm. Những người bán thuốc nam, bán cơm và làm các công việc dân sự có điều kiện tiếp xúc với binh lính và quan sát hoạt động của đối phương.

Nhờ các thông tin thu thập được, lực lượng tham gia trận đánh có thể xây dựng sơ đồ căn cứ và nghiên cứu quy luật hoạt động của quân Pháp.

Khoảng 16 giờ 40, hai xe cam-nhông chở những người đóng giả công nhân làm đường từ hướng Bàu Cá tiến về Trảng Bom. Khi đến trước cổng yếu khu, xe bất ngờ dừng lại.

Lực lượng hóa trang nhanh chóng triển khai. Bộc phá được sử dụng để đánh các vị trí công sự. Đồng thời, những đơn vị khác từ bên ngoài tiến công vào các mục tiêu được phân công.

Đại đội Lam Sơn có nhiệm vụ đánh các vị trí vòng ngoài, phối hợp với lực lượng chủ công bên trong yếu khu và ngăn đối phương tổ chức chống trả.

Trận đánh diễn ra trong khoảng 30 phút. Theo hồi ức của Nguyễn Xuân Mai, lực lượng cách mạng sau đó rút khỏi khu vực và trở về chiến khu.

Điều đáng chú ý của trận Trảng Bom là sự kết hợp giữa trinh sát, cơ sở bí mật, nghi binh và tiến công bất ngờ. Những người chuẩn bị trận đánh phải biết trước hoạt động của đối phương, chọn đúng thời điểm và phối hợp nhiều lực lượng trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Ngày nay, địa điểm Yếu khu quân sự Trảng Bom đã trở thành một di tích lịch sử của tỉnh. Hồi ức của những người như Nguyễn Xuân Mai giúp câu chuyện về trận đánh không chỉ nằm trên những dòng thống kê mà còn gắn với từng giờ, từng vị trí và những con người đã trực tiếp có mặt tại chiến trường.