Bác sĩ giữa Chi đội 10 ở Chiến khu Đ

Trong những năm đầu kháng chiến chống thực dân Pháp ở Biên Hòa, Chi đội 10 là một trong những đơn vị vũ trang quan trọng của chiến trường miền Đông Nam Bộ. Trong đơn vị ấy có một người đặc biệt: bác sĩ Võ Cương.

Ông đến với Chi đội 10 trong hoàn cảnh lực lượng kháng chiến còn thiếu thốn đủ thứ. Quân y viện của đơn vị không có điều kiện như các bệnh viện ở đô thị. Thuốc men, bông băng và dụng cụ phẫu thuật đều rất hạn chế. Việc chăm sóc thương binh phải dựa nhiều vào khả năng ứng biến của những người làm quân y.

Võ Cương không chỉ trực tiếp chữa trị cho thương bệnh binh. Ông còn tổ chức các lớp đào tạo cứu thương và y tá để bổ sung nhân lực cho các phân đội. Khi chiến đấu diễn ra liên tục, việc có người biết sơ cứu, băng bó và chăm sóc thương binh ngay tại đơn vị có ý nghĩa rất lớn.

Một trong những tài sản quý của quân y viện khi ấy là bộ dụng cụ phẫu thuật được một bác sĩ ở Biên Hòa gửi tặng lực lượng kháng chiến. Những vật dụng tưởng như bình thường trong bệnh viện lại trở thành tài sản đặc biệt quý giá giữa rừng.

Nhưng công việc của Võ Cương không dừng ở quân y. Ông còn tham gia hoạt động tuyên truyền và văn nghệ. Chi đội 10 có tờ Tiếng Rừng, một tạp chí văn nghệ được phát hành trong đơn vị. Võ Cương trực tiếp phụ trách và dùng hoạt động văn nghệ như một hình thức động viên tinh thần chiến sĩ.

Trong môi trường khắc nghiệt của Chiến khu Đ, những câu chuyện vui, những bài viết và cách nói dí dỏm cũng có tác dụng làm giảm bớt sự căng thẳng của đời sống chiến đấu. Võ Cương từng khởi xướng một cách nói vui gọi là “văng tê”, rồi đưa nó lên trang Tiếng Rừng như một cách tạo tinh thần lạc quan cho anh em.

Sau đó, Võ Cương được giao thêm nhiệm vụ chính trị viên Chi đội 10. Như vậy, từ một bác sĩ quân y, ông trở thành một cán bộ vừa lo sức khỏe bộ đội, vừa tham gia công tác tư tưởng và tổ chức đời sống tinh thần trong đơn vị.

Chi đội 10 sau này tham gia nhiều trận đánh quan trọng ở chiến trường Biên Hòa và Chiến khu Đ. Những người làm quân y và công tác chính trị thường không xuất hiện ở tuyến đầu của trận đánh, nhưng công việc của họ là một phần không thể tách rời khỏi khả năng duy trì sức chiến đấu của đơn vị.

Câu chuyện về Võ Cương vì thế cho thấy Chiến khu Đ không chỉ có những người cầm súng. Trong rừng còn có bác sĩ, y tá, người viết báo, người làm công tác chính trị và nhiều con người âm thầm giữ cho một đơn vị chiến đấu có thể tồn tại qua những năm tháng thiếu thốn.