Ba người ở Nghè Bến

Ngày 19/5/1940, tại Nghè Bến, thuộc vùng Tạ Xá, nay là xã Hợp Tiến, một sự kiện đặc biệt diễn ra.

Chi bộ Đảng Tạ Xá được thành lập.

Điều đáng nói là lúc ấy chi bộ chỉ có 3 đảng viên. Nhưng từ nhóm người rất nhỏ ấy, phong trào cách mạng ở địa phương bắt đầu phát triển mạnh. Đây cũng được xác định là chi bộ đầu tiên của huyện Nam Sách.

Hãy thử hình dung Nghè Bến khi ấy.

Đó chỉ là một địa điểm giữa vùng quê.

Không có cờ hoa.

Không có hội trường lớn.

Không có hàng nghìn người đứng nghe diễn văn.

Chỉ có ba người, trong hoàn cảnh hoạt động cách mạng còn hết sức nguy hiểm, cùng xác lập một tổ chức mà họ tin rằng sẽ dẫn đến một tương lai khác cho quê hương.

Ba người ấy có thể hiểu rất rõ rằng con đường phía trước sẽ không dễ dàng.

Họ phải giữ bí mật.

Phải tìm cách gây dựng cơ sở.

Phải vận động những người dân khác tham gia.

Và quan trọng nhất, phải làm sao để phong trào không bị dập tắt ngay từ khi mới bắt đầu.

🌾 Từ ba người đến cả một vùng quê

Điều kỳ lạ của lịch sử đôi khi nằm ở những con số.

3 người năm 1940.

Nhưng từ đó, phong trào quần chúng ở Hợp Tiến ngày càng phát triển. Đình Đầu trở thành một cơ sở cách mạng quan trọng; lực lượng tự vệ Tạ Xá được xây dựng. Hợp Tiến dần trở thành một trong những trung tâm hoạt động cách mạng của khu vực.

Chỉ chưa đầy một tháng sau, ngày 10/6/1940, tại Tạ Xá, Tỉnh ủy lâm thời Hải Dương được thành lập.

Đến ngày 20/7/1940, Ban Phủ ủy lâm thời Nam Sách cũng được thành lập tại đây.

Như vậy, có thể hình dung lịch sử Hợp Tiến thời ấy giống như một đốm lửa:

Nghè Bến → 3 đảng viên → Chi bộ Tạ Xá → phong trào quần chúng → lực lượng tự vệ → tổ chức cách mạng cấp tỉnh, cấp huyện.

Rồi những năm sau đó, phong trào tiếp tục dẫn tới những ngày giành chính quyền năm 1945 và các cuộc kháng chiến kéo dài sau này.

🕯️ Điều mình thấy xúc động nhất

Ngày nay, người ta dễ nhìn vào những con số như 228 liệt sĩ, 81 thương binh, bệnh binh của Hợp Tiến và nghĩ ngay đến những năm tháng chiến tranh. Nhưng trước khi có những người hy sinh ngoài chiến trường, đã có những người âm thầm đặt viên gạch đầu tiên cho phong trào cách mạng ngay trong làng quê.

Ba người ở Nghè Bến năm 1940 có lẽ không thể biết được rằng:

75 năm sau, vùng đất ấy sẽ trở thành một xã mới mang tên Hợp Tiến;

hơn 80 năm sau, Nghè Bến vẫn được nhắc đến như nơi ra đời chi bộ đầu tiên của Nam Sách.

Một cuộc cách mạng lớn đôi khi bắt đầu không phải từ một quảng trường đông người, mà từ một nơi rất nhỏ, với vài con người dám tin rằng quê hương mình có thể thay đổi.