Bác Hồ những ngày ở Bản Ca - Nghĩa Tá, tỉnh Thái Nguyên, năm 1947

Ngày 10 tháng 12 năm 1947, Bác chuyển đến Bản Ca (Bình Trung, Chợ Đồn, Bắc Kạn) nay là xã Nghĩa Tá, tỉnh Thái Nguyên.

Mỗi lần chuyển chỗ ở mới là một lần vất vả vì phải trèo đèo, lội suối, xuyên rừng để bảo đảm bí mật. Thấy Bác vất vả nhiều, anh em chúng tôi ai cũng lo lắng. Nhưng Bác thì rất vui. Vừa đi, Bác vừa kể chuyện và động viên mọi người phải làm tốt công việc để kháng chiến chóng thành công. Lại nhớ, ngày 19 tháng 12 năm 1946, Bác viết lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Mới đó mà đã tròn một năm. Kỷ niệm ngày này, Bác trịnh trọng tuyên bố: "Và Chính phủ Hồ Chí Minh thề quyết lãnh đạo nhân dân và quân đội chiến đấu đến cùng, để phá tan xiềng xích của bọn thực dân, để tranh lại quyền thống nhất và độc lập. Chính phủ Hồ Chí Minh quyết làm trọn cái nhiệm vụ vẻ vang mà quốc dân đã giao cho, và quyết không phụ lòng tin cậy mà đồng bào đã đặt vào Chính phủ". Những mệnh lệnh, những lời kêu gọi từ chiến khu Việt Bắc vẫn bay tới khắp các chiến trường. Vào những ngày cuối năm 1947, dành chút ít thời gian rảnh rỗi, Bác viết tác phẩm "Việt Bắc anh dũng" (bút danh Tân Sinh). Cuốn sách tổng kết lại chiến dịch Việt Bắc, vạch rõ những thất bại của Pháp trong cuộc phiêu lưu quân sự lên Việt Bắc, khái quát những nguyên nhân quyết định thắng lợi và dự báo những âm mưu mới của địch; nhắc nhở đồng bào, chiến sĩ chớ kiêu căng, chủ quan khinh địch, mà phải luôn luôn chuẩn bị, cẩn thận đề phòng. Trong mỗi chúng ta, ai cũng biết đến những bài thơ như Cảnh rừng Việt Bắc, hay Cảnh khuya của Bác. Đó là những bài thơ hay trong kho tàng thơ văn cách mạng của dân tộc. Nhưng ít ai có thể hình dung nổi, trong hoàn cảnh khốc liệt của cuộc chiến tranh, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong khi lãnh đạo toàn dân kháng chiến lại có một tâm hồn thơ như vậy. Vượt lên những khó khăn, Bác hòa mình vào thiên nhiên, với cảnh rừng, với ánh trăng, để nuôi dưỡng một niềm tin một ngày kia, đất nước sẽ không còn bóng giặc, lúc đó trên khắp mọi miền đất nước, đâu đâu cũng là cảnh đẹp.
CẢNH RỪNG VIỆT BẮC
Cảnh rừng Việt Bắc thật là hay,
Vượn hót chim kêu suốt cả ngày,
Khách đến thì mời ngô nếp nướng,
Săn về thường chén thịt rừng quay,
Non xanh, nước biếc tha hồ dạo,
Rượu ngọt, chè tươi mặc sức say.
Kháng chiến thành công ta trở lại,
Trăng xưa, hạc cũ với xuân này.
CẢNH KHUYA
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ, người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.

Sang năm 1948, ngay từ ngày 1 tháng 1, Bác chuyển địa điểm ở và làm việc trở lại Khuôn Tát.
Ngày 7 tháng 3 năm 1948, Bác rời Khuôn Tát, trở lại Bản Ca và ở lại đây đến ngày 3 tháng 4 năm 1948. Vào dịp này, khi trả lời phỏng vấn một nhà báo nước ngoài về triển vọng cuộc kháng chiến năm 1948, Bác dự báo, cuộc kháng chiến có thể gay go hơn. Song dù phải hy sinh và cực khổ mấy, Chính phủ và nhân dân Việt Nam cũng quyết kháng chiến đến cùng để giành kỳ được thống nhất và độc lập thực sự... Từ ngày 5 tháng 4 năm 1948 đến ngày 1 tháng 5 năm 1948, Bác lại một lần nữa quay trở lại Khuôn Tát. Những nơi ở và làm việc của Bác lúc đó cứ chuyển quanh vùng giáp giới ba tỉnh Tuyên Quang, Thái Nguyên, Bắc Kạn. Trong thời gian này, cuộc sống của mấy Bác cháu gặp rất nhiều khó khăn. Vì phải chuyển chỗ ở thường xuyên nên chúng tôi không thể tăng gia được. Thêm nữa, cuộc kháng chiến kéo dài và lan rộng, đời sống của nhân dân cũng thiếu thốn nhiều. Hồi đó, chúng tôi phải giăng lưới xuống sông bắt cá để ăn. Cũng có lúc phải nhờ đồng bào người Mán mới có bữa được cải thiện bằng thịt thú săn được như hươu, nai. Sức khỏe của Bác giảm sút nhiều. Chúng tôi không ai nói ra, nhưng tất cả đều lo lắng vì cuộc kháng chiến ngày càng mở rộng và khốc liệt hơn.