Bắc Kạn – những dấu chân lịch sử của Bác Hồ trên hành trình Nam tiến

Bắc Kạn – những dấu chân lịch sử của Bác Hồ trên hành trình Nam tiến

Tỉnh Bắc Kạn là một địa phương giàu truyền thống cách mạng, nơi đã in dấu bước chân của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong hành trình lịch sử từ Pác Bó (Cao Bằng) đến Tân Trào (Tuyên Quang) để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945. Sau khi rời Cao Bằng, đoàn công tác của Bác đã đi qua nhiều địa điểm trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn, bắt đầu từ Lũng Sao, xã Bằng Vân, huyện Ngân Sơn vào ngày 10/5/1945 và kết thúc tại Nà Kiến, xã Nghĩa Tá, huyện Chợ Đồn vào ngày 15/5/1945. Những nơi Bác dừng chân, nghỉ lại ngày nay đều trở thành các di tích lịch sử cách mạng có giá trị to lớn, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Lũng Sao – điểm dừng chân đầu tiên của Bác Hồ trên đất Bắc Kạn

Ngày 10/5/1945, Bác Hồ cùng đoàn công tác đã dừng chân nghỉ tại Lũng Sao, xã Bằng Vân, huyện Ngân Sơn. Đây là nơi Bác nghỉ lại đêm đầu tiên khi đặt chân đến đất Bắc Kạn trong hành trình Nam tiến từ Pác Bó đến Tân Trào. Sự kiện này đã trở thành dấu mốc lịch sử quan trọng đối với nhân dân địa phương. Không chỉ ghi lại hành trình cách mạng của Người, nơi đây còn thể hiện tình cảm sâu sắc của Bác dành cho đồng bào các dân tộc nơi vùng cao. Bác luôn quan tâm, động viên nhân dân tích cực lao động sản xuất, học tập để nâng cao đời sống, đồng thời góp sức vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Với ý nghĩa lịch sử đó, ngày 25/4/2019, địa điểm Lũng Sao đã vinh dự được công nhận là Di tích lịch sử cấp tỉnh.

Hoàng Phài – nơi Bác gặp gỡ và nói chuyện với nhân dân

Tiếp tục hành trình, Bác Hồ đã dừng chân tại Hoàng Phài, xã Cốc Đán, huyện Ngân Sơn. Đây là địa điểm lưu niệm ghi dấu nơi Bác dừng chân trên đường từ Pác Bó về Tân Trào vào tháng 5/1945. Ngày 31/10/2011, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận và xếp hạng địa điểm này là Di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Tại Hoàng Phài đã diễn ra cuộc gặp gỡ thân mật giữa Bác Hồ với đại diện các đoàn thể và bà con nhân dân xã Cốc Đán. Trong buổi gặp gỡ ấy, Bác ân cần hỏi thăm sức khỏe, đời sống của nhân dân, đồng thời động viên bà con đoàn kết, tích cực lao động sản xuất để cải thiện đời sống. Đặc biệt, Người căn dặn các cán bộ địa phương phải luôn gương mẫu, không ngừng học hỏi để tạo niềm tin trong nhân dân. Mặc dù thời gian dừng chân không lâu, Bác vẫn dành thời gian nói chuyện với bà con về tình hình thế giới và trong nước, đồng thời chỉ ra con đường đấu tranh để giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị của thực dân Pháp.

Sau này, tại gốc cây đa chợ Cốc Đán, chính quyền địa phương đã dựng bia ghi dấu địa điểm Bác Hồ nghỉ chân trên đường đi công tác từ Pác Bó đến Tân Trào. Nơi đây không chỉ ghi lại chặng đường hoạt động cách mạng của Người mà còn là minh chứng cho tình cảm gắn bó sâu sắc giữa Bác với nhân dân các dân tộc nơi đây.

Khuổi Mản – cơ sở cách mạng vững chắc

Trong hành trình lịch sử ấy, ngày 12/5/1945, Bác Hồ đã dừng chân nghỉ tại Khuổi Mản, xã Hà Hiệu, huyện Ba Bể. Ngày 26/8/2013, UBND tỉnh Bắc Kạn đã quyết định công nhận nơi đây là Di tích lịch sử cấp tỉnh.

Khuổi Mản là một cơ sở cách mạng vững chắc, từng đón tiếp nhiều đồng chí lãnh đạo quan trọng của Đảng và Nhà nước như Đại tướng Võ Nguyên Giáp, đồng chí Phạm Văn Đồng, đồng chí Mai Trung Lâm, đồng chí Nông Văn Lạc… Trong chuyến đi năm 1945, nhà ông Đàm Ngọc Hải ở thôn Khuổi Mản vinh dự được đón Bác Hồ cùng đoàn công tác nghỉ lại qua đêm. Từ mảnh đất này, nhiều quần chúng nhân dân đã sớm giác ngộ cách mạng và trở thành những cán bộ quan trọng của phong trào như Bàn Văn Hoan, Đàm Ngọc Hải, Ô Văn Thủy, Mã Thị Kim Chắc…

Cốc Lùng – nơi Bác nói chuyện với nhân dân

Trưa ngày 13/5/1945, đoàn công tác của Bác Hồ đến Cốc Lùng, xã Bành Trạch, huyện Ba Bể. Theo chỉ thị của Bác, các đồng chí lãnh đạo địa phương đã tập hợp đông đảo quần chúng nhân dân dưới tán cây đa cổ thụ để nghe Bác nói chuyện.

Xuất hiện trước nhân dân với bộ quần áo nâu giản dị, phong thái nhanh nhẹn, gần gũi, Bác đã vẫy tay chào và nói chuyện với bà con về tình hình thế giới và trong nước. Người nhấn mạnh sự phát triển mạnh mẽ của phong trào cách mạng trên khắp mọi miền đất nước, đồng thời kêu gọi nhân dân hăng hái tham gia các tổ chức của Việt Minh, góp sức, góp của cho cách mạng để cùng nhau đứng lên giành chính quyền về tay nhân dân.

Tổng Luyên – nơi diễn ra buổi mít tinh gặp gỡ đồng bào

Chiều tối cùng ngày, khi đến châu Chợ Rã (nay là huyện Ba Bể), Bác Hồ và đoàn công tác nghỉ lại tại bản Pẹc Pàn. Buổi tối hôm đó, tại Tổng Luyên – nơi trước kia là sân vận động do thực dân Pháp xây dựng – đã diễn ra buổi mít tinh gặp gỡ giữa Bác Hồ với các cán bộ, chiến sĩ và đồng bào các dân tộc trong huyện.

Trong buổi gặp mặt, Bác đã biểu dương tinh thần đoàn kết và ý chí đấu tranh của cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương, đồng thời khích lệ mọi người tiếp tục phát huy tinh thần cách mạng, chuẩn bị cho cuộc đấu tranh giành chính quyền.

Bản Cài – nơi Bác trao đổi với cán bộ Việt Minh

Ngày 15/5/1945, Bác Hồ dừng chân tại Bản Cài, thôn Nà Làng, xã Phương Viên, huyện Chợ Đồn. Đây là nơi Bác gặp gỡ đại diện Ban Việt Minh và Ủy ban lâm thời của địa phương. Trong cuộc gặp gỡ, Bác đã chỉ ra những nhiệm vụ quan trọng cần thực hiện để thúc đẩy phong trào cách mạng tiến tới giành chính quyền trong cả nước.

Sau đó, Bác còn mời các cụ cao niên trong làng đến nói chuyện. Người nhấn mạnh vai trò quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng đất nước. Với giá trị lịch sử đặc biệt, ngày 22/7/2014, UBND tỉnh Bắc Kạn đã quyết định công nhận và xếp hạng di tích lịch sử Bản Cài là di tích cấp tỉnh.

Nà Pay – nơi Bác gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Một địa điểm quan trọng khác trong hành trình của Bác là Nà Pay, xã Nghĩa Tá, huyện Chợ Đồn. Ngày 17/5/1945, Bác Hồ cùng đoàn công tác đã nghỉ tại nhà ông Ma Văn Thắng. Tại đây diễn ra cuộc gặp quan trọng giữa Bác Hồ và đồng chí Võ Nguyên Giáp. Bác giao nhiệm vụ cho đồng chí Võ Nguyên Giáp tìm một địa điểm có dân tốt, cơ sở cách mạng vững chắc và địa hình thuận lợi để làm trung tâm liên lạc giữa miền xuôi và miền ngược.

Sau cuộc gặp này, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã trở lại Kim Quan Thượng (Tân Trào) bàn với đồng chí Song Hào và quyết định chọn Tân Trào làm trung tâm liên lạc. Sau này, Tân Trào trở thành Thủ đô Khu giải phóng và là căn cứ quan trọng của cách mạng. Ngày 9/7/2012, di tích Nà Pay đã được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh.

Pù Cọ – Bản Bẳng – dấu tích của con đường cách mạng

Một địa điểm lịch sử quan trọng khác là đồi Pù Cọ thuộc Bản Bẳng, xã Nghĩa Tá, huyện Chợ Đồn. Ngày 28/6/1996, Bộ Văn hóa – Thông tin đã ra quyết định công nhận nơi đây là Di tích lịch sử cấp quốc gia.

Trên hành trình Nam tiến, Bác Hồ đã dừng chân ăn cơm và nghỉ trưa tại nhà ông Triệu Phú Dương – một cơ sở cách mạng ở Bản Bẳng. Nơi đây còn ghi dấu nhiều cuộc gặp gỡ giữa các đoàn quân Nam tiến và Bắc tiến trong quá trình xây dựng phong trào cách mạng.

Theo chỉ thị của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, đầu năm 1943, lãnh đạo hai căn cứ cách mạng đã tổ chức hội nghị tại hang Lũng Hoài (Hòa An, Cao Bằng) và đề ra nghị quyết mở “con đường quần chúng cách mạng”. Con đường này gồm hai mũi: mũi Nam tiến từ Cao Bằng do đồng chí Võ Nguyên Giáp chỉ huy và mũi Bắc tiến từ căn cứ Bắc Sơn – Võ Nhai do đồng chí Chu Văn Tấn phụ trách.

Sau một thời gian hoạt động tích cực, các lực lượng Nam tiến và Bắc tiến đã gặp nhau tại khu vực Chợ Đồn. Trung tuần tháng 8/1943, một tổ công tác Bắc tiến do các đồng chí Hoàng Thượng và Nhất Quý phụ trách đã đến xây dựng cơ sở cách mạng trong đồng bào Dao ở Bản Bẳng. Đến tháng 10/1953, tổ xung phong Nam tiến do đồng chí Nông Văn Quang phụ trách cũng đến đây và gặp tổ công tác Bắc tiến. Các đồng chí Võ Nguyên Giáp và Chu Văn Tấn cũng từng đến Bản Bẳng để trực tiếp chỉ đạo phong trào cách mạng.

Những địa điểm lịch sử này đã trở thành những “địa chỉ đỏ” quý giá, không chỉ ghi lại hành trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn phản ánh tinh thần yêu nước, đoàn kết và ý chí đấu tranh kiên cường của nhân dân các dân tộc tỉnh Bắc Kạn trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Đây cũng là nguồn tư liệu quý báu để giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.