BÁC SĨ ĐẶNG VĂN NGỮ - TRÍ THỨC LỚN, NHÀ KHOA HỌC KIỆT XUẤT VÀ TẤM GƯƠNG HY SINH VÌ SỨC KHỎE ĐỒNG BÀO

rí tuệ mẫn tiệp và sự lựa chọn dấn thân từ bỏ vinh hoa

Sinh ra trong một gia đình nghèo ở cố đô Huế, Đặng Văn Ngữ nỗ lực vươn lên và tốt nghiệp Bác sĩ Y khoa tại Trường Đại học Y Dược Hà Nội năm 1937. Với trí tuệ xuất sắc, ông trở thành trợ lý đắc lực cho Giáo sư Galliard (Pháp) và nhanh chóng khẳng định tài năng qua nhiều công trình nghiên cứu vi sinh vật và ký sinh trùng có giá trị quốc tế.

Năm 1943, ông sang Nhật Bản làm việc và nghiên cứu tại Viện Quân y Tokyo. Tại đây, ông đã nghiên cứu thành công cách sản xuất Penicillin — loại kháng sinh quý giá nhất thời bấy giờ. Dù có cơ hội sống và làm việc trong điều kiện đầy đủ tại nước ngoài, nghe theo lời kêu gọi của Bác Hồ và lòng yêu nước thôi thúc, năm 1949, ông gạt bỏ mọi danh lợi cá nhân để trở về chiến khu Việt Bắc tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp.

Sáng chế lịch sử và phát minh cứu sống hàng triệu thương bệnh binh

Tại chiến khu Việt Bắc gian khổ, thiếu thốn đủ đường, Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã cống hiến một phát minh có tính chất bước ngoặt: nghiên cứu chế tạo thành công nước lọc Penicillin (Penicilline thô) từ giống nấm nuôi trồng trên ngô và gạo.

Trong điều kiện bom đạn khốc liệt, nguồn kháng sinh này đã cứu sống hàng vạn thương bệnh binh khỏi nguy cơ nhiễm trùng vết thương, hoại tử — đóng góp trực tiếp vào sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam, đặc biệt là trong chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử. Ông cũng chính là người đặt nền móng xây dựng Viện Sốt rác - Ký sinh trùng - Côn trùng Trung ương và Bộ môn Ký sinh trùng (Trường Đại học Y Hà Nội).

Tấm lòng từ mẫu và sự hy sinh anh dũng trên chiến trường

Không chỉ ngồi trong phòng thí nghiệm, Giáo sư Đặng Văn Ngữ luôn trăn trở làm sao để đưa kết quả nghiên cứu ra phục vụ trực tiếp cho người bệnh và chiến sĩ ngoài mặt trận. Ông kiên trì nghiên cứu vắc-xin phòng chống sốt rét — "kẻ thù thầm lặng" tàn phá sức khỏe của hàng ngàn chiến sĩ trên dãy Trường Sơn.

Tháng 3 năm 1967, trong một chuyến đi nghiên cứu thực địa về vắc-xin sốt rét tại chiến trường B4 (Thừa Thiên Huế), ông cùng các học trò bị một đợt trận bom B-52 của không quân Mỹ oanh tạc ác liệt. Giáo sư Đặng Văn Ngữ đã anh dũng hy sinh ngay trên mâm pháo chiến trường khi sự nghiệp nghiên cứu còn dang dở.

Di sản ngàn năm soi sáng ngành Y

Sự ra đi của Bác sĩ Đặng Văn Ngữ là tổn thất to lớn cho nền y học nước nhà. Năm 1996, ông được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I về Khoa học - Công nghệ cho những công trình nghiên cứu xuất sắc.

Bản lĩnh của một trí thức lớn, tinh thần sáng tạo không ngừng trong gian khổ và sự hy sinh xả thân vì sức khỏe chiến sĩ, nhân dân của Bác sĩ Đặng Văn Ngữ mãi là ngọn đuốc soi đường, là niềm tự hào vô hạn cho các thế hệ y bác sĩ và tri thức Việt Nam hôm nay.