Bao giờ họ mới hiểu (2)

Các tướng Mỹ tham chiến ở Việt Nam rất chịu khó nghiên cứu, tìm hiểu về đối phương của họ trên tất cả các mặt. Theo nhận xét của tướng Oétmolen thì tướng Hakin - người mà y sang thay thế làm Tư lệnh MACV, là một quân nhân có nhãn quan chính trị, rất am hiểu tình hình mọi mặt ở Việt Nam. Một thí dụ cụ thể là Hankin “biết sử dụng đôi đũa để ăn các món ăn Việt Nam”, đồng thời còn “biết chút ít tiếng Việt”. Còn Oétmolen thì dù đã ở Sài Gòn một thời gian dài nhưng cả hai vợ chồng y đều rất khó thưởng thức các món ăn Việt Nam, nhất là thứ nước chấm phổ biến, gọi là “nước mắm”, cũng như rất khó dùng cơm nấu bằng gạo là lương thực cơ bản giàu chất dinh dưỡng của người Việt Nam. Một lần hai vợ chồng Oétmolen đi thăm một khu vực ở miền nam Trung bộ được biếu một chai nước mắm. Khi mang lên máy bay, chẳng may chai nước mắm bị vỡ, mùi nước mắn lan tỏa, “cả hai vợ chồng vội vã đeo mặt nạ dưỡng khí mới có thể sống nổi cho tới khi máy bay hạ cánh”. Oétmolen đi sâu tìm hiểu Việt Nam, từ lịch sử đấu tranh, nền văn hóa cổ truyền, phong tục tập quán của các dân tộc. Y nhận xét: “Hình thế toàn bộ nước Việt Nam giống như một cái đòn gánh của người nông dân gánh hai thúng ở hai đầu”. Rồi Oétmolen khoe là đã “nghiên cứu kỹ nhiều tài liệu quân sự, từ binh pháp Tôn Tử, một danh tướng Trung Quốc”, đến “các bài viết bài nói của tướng Võ Nguyên Giáp”… Dù vậy những hiểu biết đó cũng không giúp các tướng Mỹ tránh khỏi thảm bại ở Việt Nam. Trong khi đó, trong hồi ký của mình, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Namara lại cho rằng họ không hiểu biết Việt Nam. Vậy thì bao giờ họ mới hiểu?