Bát chè xanh bên hầm pháo

Năm 1967, Trịnh Văn Đạo mới hai mươi mốt tuổi, là pháo thủ cao xạ đóng quân gần một tuyến đường vận tải trọng điểm ở Nghệ An. Đơn vị của ông có nhiệm vụ bảo vệ các đoàn xe khỏi những đợt không kích bất ngờ. Trận địa pháo được dựng trên quả đồi thấp, xung quanh ngụy trang kín bằng lá cây và lưới phủ. Cuộc sống nơi đây vô cùng thiếu thốn. Ban ngày nắng cháy rát mặt. Ban đêm muỗi dày đặc. Những người lính thường ăn vội bữa cơm nguội rồi trực chiến suốt đêm bên khẩu pháo. Gần trận địa có một xóm nhỏ. Người dân dù cuộc sống khó khăn vẫn thường giúp đỡ bộ đội bằng khoai, sắn hay bó rau xanh hái trong vườn. Trong xóm có bà cụ tên Mão, ngoài sáu mươi tuổi, sống một mình vì con trai duy nhất đã nhập ngũ. Ngày nào bà cũng nấu một ấm chè xanh rồi mang lên trận địa cho bộ đội. Ấm chè được bọc trong khăn cũ để giữ nóng. Bà đi chậm, lưng còng xuống theo con đường đất đỏ đầy hố bom nhưng chưa hôm nào quên. Lính trẻ trong đơn vị gọi vui bà là “mẹ chè xanh.” Bà Mão hay cười hiền:
“Các chú thức đêm nhiều, uống miếng chè cho tỉnh.” Với những người lính xa nhà, bát chè nóng giữa đêm nhiều khi quý hơn cả một bữa ăn ngon. Một tối mùa hè năm 1969, đơn vị vừa trải qua trận đánh căng thẳng kéo dài nhiều giờ. Khẩu pháo của ông Đạo nóng đỏ sau liên tiếp những loạt bắn. Khói thuốc súng còn cay nồng trong không khí. Ai nấy mệt lả. Đúng lúc đó, bà Mão lại xuất hiện bên mép hầm pháo với chiếc ấm chè quen thuộc. Nhìn thấy bà, nhiều chiến sĩ bật cười vui như gặp người thân. Bà vừa rót chè vừa giục:
“Uống đi rồi còn giữ đường cho xe chạy.” Chưa kịp uống hết bát chè, còi báo động vang lên. Máy bay địch quay lại. Mọi người lập tức vào vị trí chiến đấu. Trong lúc hỗn loạn, bà Mão vẫn ôm chặt ấm chè ngồi nép sau hầm đất. Trận bom kéo dài gần nửa giờ khiến đất đá đổ xuống kín cả giao thông hào. Sau đợt oanh kích, ông Đạo quay lại thì thấy chiếc ấm chè đã bị mảnh bom làm móp méo một bên. Nhưng điều khiến ông nghẹn lòng là bà cụ vẫn lo lắng hỏi ngay:
“Các chú có ai bị thương không?” Nghe vậy, cả đơn vị im lặng vài giây. Một chiến sĩ trẻ xúc động đáp:
“Bà còn lên được đây là tụi cháu yên tâm rồi.” Từ hôm đó, chiếc ấm chè móp được giữ lại trong hầm pháo như một kỷ vật đặc biệt. Mỗi lần chuẩn bị chiến đấu, có người lại nhìn chiếc ấm rồi nhắc:
“Phải giữ trận địa cho xứng với tình dân.” Năm 1970, đơn vị ông Đạo chuyển vào chiến trường khác. Trước lúc chia tay, bà Mão gói cho mỗi người ít chè khô tự hái. Bà nói giản dị:
“Đi đâu thì nhớ giữ sức khỏe để còn về.” Nhiều năm sau hòa bình, ông Trịnh Văn Đạo trở lại xóm nhỏ năm xưa. Bà Mão đã mất từ lâu, nhưng căn nhà đất cũ vẫn còn hàng chè xanh trước ngõ. Ông đứng thật lâu rồi lặng lẽ đặt lại chiếc nắp ấm đã giữ suốt mấy chục năm lên bàn thờ bà. Ông nói:
“Hồi đó tụi tôi giữ bầu trời… còn dân thì giữ ấm lòng cho lính.” Ngày nay, tuyến đường năm xưa đã đông xe qua lại, ít ai còn nhớ những trận địa pháo trên đồi đất đỏ. Nhưng câu chuyện về bát chè xanh bên hầm pháo vẫn được những cựu chiến binh nhắc mãi như một hình ảnh đẹp của tình quân dân trong thời hoa lửa. Bởi giữa bom đạn khốc liệt nhất, sức mạnh để con người đứng vững đôi khi đến từ những điều rất đỗi bình dị — như một bát chè nóng trao bằng cả tấm lòng.