BẦU TRỜI THÁNG CHẠP NĂM 1972

BẦU TRỜI THÁNG CHẠP NĂM 1972

Tháng Chạp, Hà Nội rét cắt da.

Những ngày cuối năm ấy, bầu trời thủ đô không còn là bầu trời quen thuộc. Nó thấp hơn, nặng hơn, và lúc nào cũng như bị kéo căng bởi một sợi dây vô hình. Trên những mái nhà phủ rơm ngụy trang, trong các trận địa pháo phòng không dựng vội bên bờ sông, ven làng, hay giữa cánh đồng trơ gốc rạ, người lính đã quen với cảm giác ấy: chiến tranh đang treo ngay trên đầu.

Tôi nhập ngũ chưa đầy hai năm thì bước vào chiến dịch này. Khi đó, tôi là trắc thủ của một đơn vị tên lửa phòng không bảo vệ hướng Tây Bắc Hà Nội. Tuổi hai mươi mốt, gầy, da sạm, tay lúc nào cũng vương mùi dầu máy và khói thuốc lào.

Chúng tôi biết địch sẽ đánh lớn. Tin tức truyền đi từ nhiều ngày trước: B-52 sẽ vào Hà Nội. Loại “pháo đài bay” mà trước đó chỉ nghe qua radio, qua những bản tin chiến công từ tuyến lửa Vĩnh Linh.

Đêm 18 tháng 12, còi báo động vang lên.

Không phải tiếng còi bình thường. Nó dài hơn, gấp hơn, và khiến tim người ta thắt lại ngay từ nhịp đầu tiên.

Trong hầm chỉ huy, ánh đèn đỏ hắt lên những gương mặt căng thẳng. Màn hình radar hiện những vệt sáng chậm rãi nhưng dày đặc, từ hướng Tây bay vào. Sĩ quan chỉ huy đứng lặng vài giây, rồi dằn giọng:

— B-52. Chuẩn bị chiến đấu.

Không ai nói gì. Chúng tôi vào vị trí như đã tập hàng trăm lần, nhưng lần này khác hẳn. Không phải diễn tập. Không có “giả định”. Trên kia là những quả bom thật, và phía sau lưng chúng tôi là Hà Nội — là nhà cửa, bệnh viện, trường học, là gia đình của hàng triệu con người.

Tên lửa rời bệ trong tiếng gầm xé tai, ánh lửa rạch ngang bầu trời đêm. Chúng tôi nín thở dõi theo đường bay trên màn hình. Một vệt sáng biến mất. Rồi một tiếng nổ vọng lại, trầm và sâu.

— Trúng rồi!

Không ai reo lên. Chỉ có những cái nắm tay siết chặt, những ánh mắt đỏ hoe nhưng rực sáng. Lần đầu tiên trong đời, tôi hiểu thế nào là niềm vui đi kèm nỗi sợ. Bởi chúng tôi biết: hạ được một chiếc B-52 không có nghĩa là đêm nay sẽ yên.

Bom trút xuống.

Mặt đất rung chuyển. Không khí bị ép chặt, như có bàn tay khổng lồ bóp nghẹt lồng ngực. Đất đá rơi lộp bộp trên nóc hầm. Ở đâu đó phía xa, một khu phố bốc cháy. Trời Hà Nội đỏ rực, không phải vì pháo hoa, mà vì lửa.

Giữa những đợt ném bom, chúng tôi lại chờ. Chờ trong im lặng, trong mùi khói thuốc súng, trong cái lạnh thấm vào xương. Tôi nhớ mẹ. Nhớ căn nhà nhỏ ngoài bãi sông Hồng. Không biết đêm nay có còn nguyên không.

Những đêm sau đó, Hà Nội gần như không ngủ. Đêm nào cũng báo động. Đêm nào cũng B-52. Có đêm chúng tôi bắn đến quả tên lửa cuối cùng, rồi phải cơ động trận địa ngay trong đêm, kéo khí tài qua những con đường tối om, tránh bom, tránh máy bay trinh sát.

Có đồng đội của tôi đã không qua khỏi. Họ hy sinh ngay bên bệ phóng, khi đang nạp đạn. Chúng tôi không kịp khóc. Chỉ kịp phủ tăng lên người bạn, rồi lại quay về vị trí, vì trên màn hình radar, những chấm sáng vẫn đang tiến vào.

Đêm 26 tháng 12 là đêm khốc liệt nhất.

B-52 vào dày đặc. Bom rơi xuống Khâm Thiên. Sau này tôi mới biết, cả con phố gần như bị san phẳng. Nhưng lúc đó, trong hầm chỉ huy, chúng tôi chỉ biết một điều: phải bắn. Bắn bằng tất cả những gì còn lại.

Và rồi, từng chiếc một, B-52 rơi xuống. Có chiếc bốc cháy ngay trên không, có chiếc cố bay thêm vài phút rồi lao xuống cánh đồng ngoại thành. Bầu trời Hà Nội đêm ấy sáng rực như ban ngày.

Sáng 30 tháng 12, còi báo yên vang lên.

Chúng tôi bước ra khỏi hầm, đứng giữa trận địa lổn nhổn đất đá. Bầu trời xanh đến lạ. Gió lạnh thổi qua, mang theo mùi khói còn sót lại. Ai đó lẩm bẩm:

— Hết rồi…

Hết thật. Mỹ ngừng ném bom. Chiến dịch kết thúc.

Nhiều năm sau, khi đã rời quân ngũ, mỗi lần nhìn lên bầu trời Hà Nội yên bình, tôi lại nhớ đến những đêm tháng Chạp năm ấy. Nhớ những người lính phòng không trẻ tuổi, ngồi trong hầm tối, mắt dán vào màn hình radar, tay sẵn sàng trên nút bấm — lặng lẽ giữ lấy bầu trời cho cả một thành phố được sống.

Câu chuyện của lính phòng không không nằm trong những phút giây huy hoàng nhất. Nó nằm trong những đêm dài nhất, nơi sự kiên nhẫn, lòng can đảm và trách nhiệm nặng hơn cả bom đạn.